Γιατί οι γάτες κάνουν παράξενους ήχους όταν βλέπουν έντομα Γρηγόρης Ταβουλάρης

 
Photo: Shutterstock





Πόσοι από εσάς έχετε παρατηρήσει στη γάτα σας αυτή την ιδιαίτερη, σχεδόν κωμική συμπεριφορά; Τη στιγμή που εντοπίζει ένα έντομο όπως μια μύγα ή ένα κουνούπι, εκείνη αρχίζει να κάνει παράξενους ήχους.

Αυτοί οι ήχοι μοιάζουν με τριξίματα δοντιών ή γρήγορα, κοφτά νιαουρίσματα. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι σπάνιο και έχει απασχολήσει τόσο κηδεμόνες γατών, όσο και επιστήμονες της συμπεριφοράς των ζώων. Γιατί όμως συμβαίνει;

Ο ήχος του κυνηγού


Η πιο διαδεδομένη ερμηνεία σχετίζεται με το ένστικτο του κυνηγιού. Οι γάτες, ακόμη και οι πλήρως εξημερωμένες, παραμένουν θηρευτές. Το κυνήγι είναι βαθιά χαραγμένο στη βιολογία τους. Όταν βλέπουν ένα έντομο, ενεργοποιείται αυτόματα το κυνηγετικό τους μοτίβο που περιλαμβάνει παρατήρηση, εστίαση και προετοιμασία για επίθεση.

Οι παράξενοι ήχοι θεωρείται ότι είναι αποτέλεσμα αυτής της έντονης διέγερσης. Η γάτα γνωρίζει ότι το θήραμα είναι εκεί, αλλά συχνά δεν μπορεί να το φτάσει αμέσως, ειδικά αν το έντομο πετάει η βρίσκεται σε σημείο απρόσιτο. Αυτή η σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία για κυνήγι και στην αδυναμία άμεσης δράσης δημιουργεί ένταση, την οποία εκφράζει με τη φωνή της.

Chattering και τα τριξίματα των δοντιών

Ο πιο χαρακτηριστικός ήχος είναι γνωστός με την αγγλική λέξη “chattering”. Ένα γρήγορο άνοιγμα και κλείσιμο του στόματος, συχνά συνοδευόμενο από ελαφρύ τρίξιμο των δοντιών. Κάποιοι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτή η κίνηση μιμείται το δάγκωμα που θα έδινε η γάτα στο θήραμά της. Θα μπορούσαμε να πούμε πως η γάτα προετοιμάζεται ή “φαντάζεται” τη στιγμή της επίθεσης.

Άλλες θεωρίες υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια μορφή απογοήτευσης. Η γάτα βλέπει το έντομο, υπολογίζει την απόσταση και καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να το πιάσει εύκολα. Το τρίξιμο των δοντιών θα μπορούσε να είναι ένας τρόπος να εκφράσει τον προβληματισμό της.


Ενθουσιασμός και υπερδιέγερση

Τα έντομα κινούνται γρήγορα, απρόβλεπτα και συχνά πετούν. Όλα αυτά είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα για τη γάτα. Η γρήγορη κίνηση ενεργοποιεί τα οπτικά της αντανακλαστικά, ενώ ο ήχος του φτερουγίσματος προσθέτει ακόμα περισσότερα ερεθίσματα. Το αποτέλεσμα είναι μια κατάσταση υπερδιέγερσης.

Σε τέτοιες στιγμές, η γάτα μπορεί να είναι γεμάτη με ενέργεια και ενθουσιασμό. Οι παράξενοι ήχοι λειτουργούν ως ένας τρόπος εκτόνωσης. Είναι κάτι αντίστοιχο με το πώς οι άνθρωποι μπορεί να μιλήσουν μόνοι τους ή να κάνουν άναρθρους ήχους όταν είναι πολύ ενθουσιασμένοι ή αγχωμένοι.

Προσπαθούν οι γάτες να μιμηθούν το θήραμα;

Μια πιο ενδιαφέρουσα, αλλά λιγότερο αποδεδειγμένη θεωρία, υποστηρίζει ότι οι γάτες ίσως προσπαθούν να μιμηθούν τους ήχους των θηραμάτων τους. Στη φύση ορισμένοι θηρευτές χρησιμοποιούν ήχους για να μπερδέψουν ή να προσελκύσουν το θήραμα. Αν και δεν υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις ότι οι γάτες το κάνουν συνειδητά, η ιδέα αυτή σίγουρα παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον.


Ωστόσο, δεδομένου ότι τα περισσότερα έντομα δεν ανταποκρίνονται σε ήχους με τον τρόπο που θα ανταποκρινόταν ένα θηλαστικό ή πουλί, αυτή η άποψη θεωρείται δευτερεύουσα σε σχέση με τις εξηγήσεις της διέγερσης και της απογοήτευσης.

Αντιδρούν όλες οι γάτες με τον ίδιο τρόπο;

Όπως και στους ανθρώπους, έτσι και στις γάτες υπάρχουν διαφορές στο χαρακτήρα. Κάποιες γάτες είναι πολύ “ομιλητικές” και εκφραστικές, ενώ άλλες πιο σιωπηλές. Μια γάτα με έντονο κυνηγετικό ένστικτο ή υψηλά επίπεδα ενέργειας είναι πιο πιθανό να κάνει αυτούς τους ήχους όταν βλέπει κάποιο έντομο.

Επίσης, παίζει ρόλο και η εμπειρία. Μια γάτα που έχει συχνά την ευκαιρία να κυνηγά έντομα μπορεί να αντιδρά διαφορετικά από μια γάτα που ζει σε περιβάλλον χωρίς τέτοια ερεθίσματα.

Σε ποιες περιπτώσεις αυτή η συμπεριφορά είναι ανησυχητική;

Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτή η συμπεριφορά είναι απόλυτα φυσιολογική και δεν υποδηλώνει πρόβλημα είτε υγείας, είτε συμπεριφοράς. Είναι απλώς ένας τρόπος με τον οποίο η γάτα εκφράζει τα ένστικτά της.


Τι μπορεί να συμβεί στη γάτα σας αν φάει κάποιο έντομο

Οι γάτες μπορούν να απασχοληθούν κυνηγώντας ένα έντομο για ώρα, ή μπορεί ακόμα και να το φάνε.

Αν ωστόσο οι ήχοι συνοδεύονται από σημάδια έντονου στρες, επιθετικότητας ή αν εμφανίζονται ξαφνικά μαζί με άλλες αλλαγές στη συμπεριφορά, τότε μια συζήτηση με κτηνίατρο ή ειδικό συμπεριφοράς ζώων, ίσως να είναι χρήσιμη.

Οι παράξενοι ήχοι που κάνουν οι γάτες είναι ένας τρόπος σύνδεσης με τους προγόνους τους και τα κυνηγετικά τους ένστικτα. Μας θυμίζουν ότι παρά τη συνύπαρξή τους με τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια, παραμένουν μικροί θηρευτές.

Την επόμενη φορά που θα δείτε τη γάτα σας να βγάζει αυτούς τους χαρακτηριστικούς ήχους μπροστά σε ένα έντομο, παρατηρήστε το, όχι απλώς σαν μια αστεία στιγμή, αλλά ως άλλη μια έκφραση της φύσης της.