Μακάριοι οι πιστωτές, ότι αυτών εστί η βασιλεία των ουρανών. Όχι δεν πρόκειται για μία από τις δέκα εντολές. Αν και οι πιστωτές όντως, πιστεύουν ότι εάν όλοι λειτουργούσαν κατ’ αυτόν τον τρόπο δεν θα υπήρχαν ανεξόφλητα χρέη και χρηματοοικονομικές κρίσεις. Κατά την εκτίμησή τους, αυτός είναι ο ορθός τρόπος συμπεριφοράς. Κάνουν λάθος....
Δεδομένου ότι ο πλανήτης δεν διεξάγει εμπορικές συναλλαγές με …Άρη, οι πιστωτές είναι δεμένοι με τους πιστωτές. Οι πρώτοι πρέπει να συγκεντρώσουν απαιτήσεις από τους δεύτερους. Έτσι όμως, μπαίνουν στην παγίδα που έστησαν με τα ίδια τους τα χέρια.
Τρεις από τις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη – Κίνα, Γερμανία και Ιαπωνία- είναι πιστώτριες χώρες. Καταγράφουν πλεονάσματα στα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών, τόσο στις καλές όσο και στις κακές περιόδους. Πιστεύουν ότι έτσι έχουν το δικαίωμα να επιπλήττουν τους δανειστές για τα ατοπήματά τους.
Η Κίνα, η ανερχόμενη υπερδύναμη, μάλλον απολαμβάνει να επιπλήττει τις ΗΠΑ για τις απερισκεψίες της. Η Ιαπωνία, ως σύμμαχος των ΗΠΑ, είναι πιο διακριτική. Οι φιλοδοξίες της Γερμανίας στρέφονται περισσότερο στην Ευρώπη, καθώς θέλει να μετατρέψει τους εταίρους της στην ευρωζώνη σε καλούς Γερμανούς.
Παρόλα αυτά, και οι πιστωτές είναι ευάλωτοι. Οι οικονομίες τους έχουν την δυνατότητα να παρέχουν προϊόντα και υπηρεσίες σε μεγαλύτερο βαθμό από ότι οι κάτοικοί τους θα μπορέσουν ποτέ να αγοράσουν. Η κατάσταση στις ελλειμματικές οικονομίες είναι ακριβώς η αντίστροφη: η δυνατότητά τους να παράγουν προϊόντα και υπηρεσίες είναι μικρότερη από την ζήτηση τους. Αυτά τα πλεονάσματα και τα ελλείμματα είναι εμπεδωμένα και στους δύο τύπους οικονομιών. Στις πιστώτριες χώρες, οι παραγωγοί εμπορεύσιμων προϊόντων και υπηρεσιών αποτελούν ένα ισχυρό λόμπι προσφοράς πίστωσης στους δανειστές. Η ιδιωτική χρηματοδότηση θα σταματήσει μόνο όταν οι χρηματοδότες αντιληφθούν πόσο εσφαλμένη είναι η πρακτική που ακολουθούν. Οι αξιωματούχοι στη συνέχεια θα εγκλωβιστούν: είτε θα ρίξουν νέα κεφάλαια σε ζημιογόνες τοποθετήσεις, είτε θα ανεχθούν μία άγρια προσαρμογή καθώς θα εξαφανιστούν και οι δικές τους αγορές.
Τιμωρώντας τους άσωτους δανειστές, καταστρέφουν και τους δικούς τους πολίτες.
Αρκεί να δούμε τι συμβαίνει ανά τον κόσμο. Και αυτό αποτυπώνεται στην ατζέντα της ευρωπαϊκής συνόδου που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα αλλά και στην ατζέντα της G20 που διεξάγεται. Όπως είπε και ο Mervyn King, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας σε μία πρόσφατη ομιλία του, η εξήγηση είναι η ίδια για όλες τις κρίσεις που έχουν συμβεί από το 2007: «Τα επίμονα εμπορικά πλεονάσματα σε ορισμένες χώρες και τα ελλείμματα σε άλλες δεν αντικατοπτρίζουν την ροή κεφαλαίου σε χώρες με επικερδείς επενδυτικές ευκαιρίες, αλλά σε χώρες που δανείζονται για να χρηματοδοτήσουν την κατανάλωση ή έχουν χάσει την ανταγωνιστικότητά τους. Το αποτέλεσμα είναι μη διατηρήσιμα υψηλά επίπεδα κατανάλωσης (είτε του δημοσίου είτε του ιδιωτικού τομέα) στις ΗΠΑ, την Βρετανία και σε αρκετές ανεπτυγμένες οικονομίες και μη διατηρήσιμα χαμηλά επίπεδα κατανάλωσης στην Κίνα και άλλες οικονομίες της Ασίας, αλλά και ορισμένες ανεπτυγμένες οικονομίες με συνεχή εμπορικά πλεονάσματα, όπως την Γερμανία και την Ιαπωνία».
Με λίγα λόγια, όλοι συνέβαλαν στο να δημιουργηθεί αυτό το χάλι και όλοι πρέπει τώρα να παίξουν τον ρόλο τους για να συμμαζευτεί η κατάσταση.
Δεν μπορεί να θέλεις να διατηρήσεις τα πλεονάσματά σου και να μην μπορείς να χρηματοδοτείς τα ελλείμματα των άλλων. Κι όμως, αυτό προσπαθεί να κάνει η Γερμανία. Η Γερμανία πρακτικά ελέγχει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Έχει επίσης την πιο ισχυρή πιστοληπτική αξιολόγηση, Κατά συνέπεια μπορεί να αποφασίσει πως θα λειτουργήσει ο μηχανισμός διάσωσης. Κι αυτό δεν είναι θετικό, όπως επισημαίνει στο άρθρο του και ο Willem Buiter της Citigroup. Η Γαλλία δεν μπορεί να κάνει τίποτα παραπάνω από να γκρινιάζει.
Η χώρα με την μεγαλύτερη δυνατότητα πιστοδότησης είναι εκείνη που θέτει τους κανόνες. Οι δανειστές, ειδικότερα στο πλαίσιο μίας νομισματικής ένωσης, θα πρέπει να εκλιπαρούν κάθε φορά που χρειάζονται χρηματοδότηση για να προστατευθούν από μία προσαρμογή που θα έρθει μέσω αποπληθωρισμού. Οι πιστωτές επιμένουν και ως προς την δική τους ερμηνεία για τα αίτια της κρίσης. Η Γερμανία υποστηρίζει ότι τα πάντα οφείλονται στην κακή δημοσιονομική πολιτική: εάν διορθωθούν τα λάθη και δεσμευθούν όλοι σε κοινή δημοσιονομική πολιτική, τότε θα επέλθει η βασιλεία των ουρανών.
Υπάρχουν τρία μειονεκτήματα σε αυτή την θέση: είναι λάθος, είναι αυτοκατατροφική και οδηγεί σε αστάθεια. Είναι λάθος γιατί η ανεύθυνη δημοσιονομική πολιτική δεν ήταν το κοινό χαρακτηριστικό όλων των χωρών που βρέθηκαν στην δίνη της κρίσης. Σε κάποιες σημαντικές περιπτώσεις, το πρόβλημα ήταν ο ανεύθυνος ιδιωτικός δανεισμός.
Είναι αυτοκαταστροφική επειδή εάν όλα τα κράτη μέλη αποπειραθούν δημοσιονομική λιτότητα, τότε θα επέλθει αποδυνάμωση για όλους, και για τους πιστωτές. Οδηγεί σε αστάθεια, επειδή ο τρόπος απεγκλωβισμού από αυτή την παγίδα είναι να οδηγηθεί η ευρωζώνη σε εξωτερικά πλεονάσματα. Η επίλυση εσωτερικών ανισορροπιών μέσω της επιδείνωσης των διεθνών ανισορροπιών είναι αδιαμφισβήτητα κακή ιδέα.
Η Γερμανία θέλει να ελαχιστοποιήσει την χρηματοδότηση και να συνεχίσει να καταγράφει τεράστια εξωτερικά πλεονάσματα. Είναι σαφές πώς αυτό δεν μπορεί να γίνει. Ορισμένοι θα υποστηρίξουν ότι η Γερμανία προχώρησε στην δική της προσαρμογή στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Γιατί λοιπόν, να μην το πράξουν τώρα οι εταίροι της;
Η Γερμανία οδηγήθηκε σε πλεόνασμα με χώρες που ηθελημένα κατέγραφαν ελλείμματα. Η Γερμανία όμως, δεν θέλει να καταγράψει ελλείμματα. Με αυτή την προϋπόθεση, οι εταίροι της δεν μπορούν να καταγράψουν πλεονάσματα, εκτός εάν το πράξουν με τον υπόλοιπο κόσμο. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσω μίας τεράστιας αποδυνάμωσης του ευρώ ή με ύφεση στις πιο αδύναμες οικονομίες. Στην τελευταία περίπτωση, θα οδηγηθούμε σε κύμα κρατικών και τραπεζικών χρεοκοπιών και στην κατάρρευση της ευρωζώνης. Αυτή η μονομερής προσαρμογή είναι καταδικασμένη να αποτύχει.
Εν τα μεταξύ, η ευρωζώνη φαίνεται πως έχει αποφασίσει ότι χρειάζεται την βοήθεια της Κίνας. Κι αυτό είναι ακατανόητο. Υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια εντός ευρωζώνης. Αυτό που λείπει είναι η προθυμία για ανάληψη κινδύνου. Όπως όμως, τονίζει και ο Κινέζος οικονομολόγος Yu Yongding, η Κίνα δεν θα αναλάβει μόνη της αυτόν τον κίνδυνο. Είναι τρελό να περιμένει κανείς ότι θα το πράξει, δεδομένου του οικονομικού και πολιτικού κόστους.
Ούτως ή άλλως, η Κίνα ήδη καλείται να αντιμετωπίσει τον δικό της μαζικό κίνδυνο ζημιών από τα συναλλαγματικά αποθέματα που έχει συγκεντρώσει – τα οποία ανέρχονται στα 3,2 τρισ. δολ. Πρόκειται και εκροές δημόσιου χρήματος που στόχευαν στην στήριξη των εμπορικών πλεονασμάτων. Κατά τον χειρισμό της συναλλαγματικής σχέσης της Κίνας με την Ουάσιγκτον όμως, επισημαίνεται ότι ο έλεγχος της κεντρικής τράπεζας βρίσκεται στα χέρια των ΗΠΑ. Η Κίνα μπορεί να γκρινιάζει. Θα πρέπει όμως, είτε να συνεχίσει να αγοράσει τα χρήματα που δημιουργούν οι ΗΠΑ για να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της, ή να σταματήσει. Εάν συνεχίσει να αγοράζει δολάρια, τότε χρηματοδοτεί κακές τοποθετήσεις. Εάν σταματήσει, τότε ίσως να δημιουργήσει σοκ στην δική της οικονομία.
Είναι γεγονός λοιπόν ότι οι πιστωτές διοικούν τον κόσμο; Όχι. Βραχυπρόθεσμα, μπορούν να απειλήσουν με κλείσιμο της στρόφιγγας. Τα πλεονάσματά τους όμως, εξαρτώνται από την προθυμία και την δυνατότητα των άλλων να καταγράφουν ελλείμματα.
Θα ήταν πιο λογικό να παραδεχθούν άπαντες ότι υπήρξε υπερβολικός δανεισμός από τις άσωτες οικονομίες επειδή υπήρξε υπερβολική χρηματοδότηση από τους δήθεν συνετούς. Όταν γίνει αντιληπτό ότι φταίνε και οι δύο πλευρές, τότε και οι δύο θα πρέπει να προχωρήσουν σε προσαρμογές. Η επιβολή μονομερούς προσαρμογής στους δανειστές δεν θα έχει αποτέλεσμα. Όπως αποδεικνύει και η περίπτωση της Ελλάδας - και όπως είχαν ανακαλύψει οι ΗΠΑ κατά την Μεγάλη Ύφεση - οι δανειστές μπορούν να προκαλέσουν μεγάλη ζημιά σε όλους.
Καλό θα ήταν να επαναπροσδιορίσουμε επειγόντως το κοινό συμφέρον, τώρα. Οι πιστωτές δεν πουλάνε στον Άρη. Είμαστε όλοι στον ίδιο πλανήτη. Πρέπει να συμφωνήσουμε για να συμμαζέψουμε αυτό το χάλι.
ΠΗΓΗ: FT.com / euro2day.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου