Τρίτη και 13: Γιατί λέμε ότι είναι γρουσούζικη μέρα Τα γεγονότα και οι μύθοι που έχουν κάνει την Τρίτη και 13 να θεωρείται άτυχη μέρα.

 
 


Όταν ένας μήνας αρχίζει ημέρα Πέμπτη, τότε οδηγεί αναπόφευκτα στη γρουσούζικη Τρίτη και 13, όπως έγινε και τον φετινό Ιανουάριο.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.

Στην πλειονότητα του δυτικού κόσμου, είναι η Παρασκευή και 13 που θεωρείται άτυχη ημέρα. Ωστόσο, το… κακό είναι διπλό για τους Έλληνες και τους ισπανόφωνους, καθώς έχουν να «φοβούνται» και την Τρίτη.


Από πού προκύπτει, λοιπόν, αυτή η προκατάληψη;
Η Κωνσταντινούπολη αλώθηκε δύο φορές και ήταν Τρίτη

Η Τρίτη και 13 στιγματίζεται από δύο επώδυνα γεγονότα για τον ελληνισμό, που συνδέονται με την Κωνσταντινούπολη. Η άλωση της Κωνσταντινούπολης στην Τέταρτη Σταυροφορία συνέβη την Τρίτη 13 Απριλίου 1204 και η Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς συνέβη την Τρίτη 29 Μαΐου 1453.Η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους, πίνακας του Ιάκωβου Πάλμα (Wikipedia)

Παράλληλα, το άθροισμα των αριθμών που αποτελούν το έτος 1453 είναι και αυτό 13 (1 + 4 +5 +3 = 13).

Η εξήγηση της δεισιδαιμονίας πρέπει να αναζητηθεί, κατά τον Νικόλαο Πολίτη, σε αστρολογικές προβλέψεις. Σύμφωνα με αυτές, την Τρίτη κυρίαρχος είναι ο πλανήτης Άρης, ενώ σε κάποια ώρα της ημέρας (η «κακιά ώρα») επικρατεί μαζί με τον πλανήτη Κρόνο. Γι’ αυτό η ώρα αυτή καθίσταται ιδιαίτερα επικίνδυνη. Επειδή, όμως, κανείς δεν μπορεί να την προσδιορίσει, ολόκληρη η Τρίτη αντιμετωπίζεται ως αποφράδα ημέρα.

Οι ισπανόφωνοι και η Τρίτη και 13

Οι ισπανόφωνες χώρες θεωρούν, επίσης, την Τρίτη 13 (martes trece) ως άτυχη ημέρα.

Σαν ημέρα, η Τρίτη θεωρείται ότι κυριαρχείται από την επιρροή του Άρη, του θεού του πολέμου. Δεν είναι τυχαίο ότι σε λατινογενείς γλώσσες οι λέξεις για την Τρίτη έχουν ξεκάθαρη προέλευση από τον ρωμαϊκό θεό Mars: Mardi στα γαλλικά, Μartedi στα ιταλικά, Martes στα ισπανικά.

Αυτή η σύνδεση δίνει στην Τρίτη την ιδέα του αγώνα, της μάχης που πρέπει να κερδηθεί, των κρίσιμων θεμάτων και εργασιών, δηλαδή δεν είναι ημέρα ανάπαυσης.Shutterstock

Παράλληλα, πόλεμος συνεπάγεται θάνατος, που δεν είναι ποτέ καλός οιωνός. Έτσι, επικράτησε το ρητό «Τρίτη μην παντρευτείς, μη σαλπάρεις και μη φύγεις από το σπίτι» (En martes, ni te cases ni te embarques).

Κάτι ανάλογο ισχύει και στην Ελλάδα, με τους προληπτικούς να αποφεύγουν να αρχίσουν οποιαδήποτε εργασία, να επιχειρήσουν ταξίδι ή να τελέσουν αρραβώνα. Αντίθετα, η Τρίτη είναι η κατάλληλη για εκδηλώσεις μαγείας.


Πάντως, η Τρίτη είναι τυχερή ημέρα για τους Εβραίους, λόγω της διπλής αναφοράς της λέξης «καλόν» στην Παλαιά Διαθήκη (Γένεσις, κεφ. Α , στίχοι 10 και 13)
Ο γκαντέμικος αριθμός 13

Το νούμερο 13 είναι ο αριθμός που «σπάει» την τελειότητα και την αρτιότητα που δίνει το 12. Είναι ο κατεξοχήν «κακός», «άτυχος» και «γρουσούζικος» αριθμός.

Ειδικότερα, το 12 προσφέρει μία «ιστορική αρμονία» στον κόσμο. Υπήρχαν, δηλαδή, οι 12 Θεοί του Ολύμπου, οι 12 άθλοι του Ηρακλή, οι 12 φυλές του Ισραήλ, οι 12 μαθητές του Ιησού, οι 12 μήνες του χρόνου, ακόμα και οι 12 Ιμάμηδες.

Αντίθετα, όταν μια ομάδα δεκατριών αντικειμένων διαιρεθεί στα δυο, στα τρία, στα τέσσερα ή στα έξι, πάντα ένα αντικείμενο περισσεύει. Αυτό δεν μπορεί να είναι πολύ καλό λέει η παράδοση.

Στα αρχαία χρόνια, το 13 πράγματι έσπαγε το ημερολογιακό έτος. Έλληνες και Ρωμαίοι ακολουθούσαν το σεληνιακό ημερολόγιο, οπότε ήταν αναγκασμένοι να προσθέτουν κάθε δεύτερο ή τρίτο έτος έναν μήνα διότι το ημερολόγιο αυτό καθυστερούσε από το αντίστοιχο ηλιακό κατά 11 περίπου ημέρες.




Ο εμβόλιμος αυτός μήνας, ο 13ος, ήταν κάτι αφύσικο και ασυνήθιστο για τη λαϊκή αντίληψη. Επιπλέον, η παρεμβολή του γινόταν από τους Ρωμαίους τον Φεβρουάριο, ο οποίος εθεωρείτο ήδη δυσοίωνος ως μήνας των νεκρών και των καθαρμών. Αργότερα, από την περίοδο του Ιούλιο Καίσαρα και μετά, το σύστημα αυτό της προσθήκης ενός εμβόλιμου 13ου μήνα σταμάτησε, όμως το «κακό» για τον αριθμό 13 είχε ήδη γίνει.

Οι θρησκευτικές προεκτάσεις είναι επίσης γνωστές. Στον Μυστικό Δείπνο, μετά τον οποίο ο Ιούδας πρόδωσε τον Ιησού, οι συνδαιτυμόνες ήταν 13. Το 13ο κεφάλαιο της Αποκάλυψης μιλά για τον Αντίχριστο και το θηρίο, τα δημιουργήματα του Διαβόλου.

Επιπλέον, ο Σατανάς ήταν ο 13ος άγγελος, ενώ στον πολιτισμό των Βίκινγκς και στη σκανδιναβική μυθολογία ο Λόκι ήταν ο 13ος Θεός. Ακόμα και στα ταρώ η κάρτα του θανάτου έχει πάνω της τον αριθμό 13.

Ο αριθμός 13 θεωρείται κακότυχος στον δυτικό κόσμο, σε σημείο που τα ξενοδοχεία συχνά τον παραλείπουν από τις πόρτες των δωματίων, ενώ ορισμένες αεροπορικές εταιρείες κάνουν το ίδιο με την αρίθμηση των θέσεών τους.


Ο φόβος για τον αριθμό 13 ονομάζεται «Τρισκαιδεκαφοβία».
Μια ταινία για την Τρίτη και 13

Για το τέλος, ελέω της ημέρας, σας συστήνουμε να απολαύσετε την κλασική ταινία του 1963, «Τρίτη και 13», μια από τις πιο ξεκαρδιστικές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου.

Η πλοκή της ταινίας επικεντρώνεται σε έναν προληπτικό εργολάβο, τον Κοσμά (που υποδύεται ο Νίκος Σταυρίδης), ο οποίος θα συναντήσει έναν παλιό του συμμαθητή, τον Σωτήρη (που υποδύεται ο Γιάννης Γκιωνάκης).

Ο Σωτήρης φέρνει γούρι στον Κοσμά σε σημείο που δεν θέλει να αποχωριστεί από τον πλευρό του τον γουρλή φίλο του, ακόμα και στις δουλειές και το σπίτι του. Αυτό, τελικά, θα προκαλέσει προβλήματα στη σχέση του Κοσμά με τη σύζυγό του, Πόπη (που υποδύεται η Μπεάτα Ασημακοπούλου).