Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, εξελίσσονται στο νέο ισχυρό ζευγάρι της ΕΕ. Πρόκειται για τους εκπροσώπους του στρατοπέδου που επιδιώκουν μια πιο μετριοπαθή στάση έναντι του Ντόναλντ Τραμπ, εκτιμώντας πως η ολική ρήξη με τις ΗΠΑ θα είχε καταστροφικές συνέπειες.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Αυτή τους η θέση αντανακλάται και στη δήλωση που έκαναν για το «Συμβούλιο Ειρήνης» που δημιούργησε ο Ντόναλντ Τραμπ. Όπως ανακοίνωσαν θα ήθελαν να συμμετάσχουν σε αυτό, αλλά «δυστυχώς» δεν τους το επιτρέπουν τα εθνικά τους Συντάγματα. Η επίκληση θεσμικών εμποδίων λειτούργησε ως διπλωματική ασπίδα απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο, σε μια συγκυρία όπου οι διατλαντικές σχέσεις δοκιμάζονται και η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται βαθιά διχασμένη απέναντι στις πρωτοβουλίες του.
Η στρατηγική Μερτς και Μελόνι
Η απόρριψη του αμφιλεγόμενου Συμβουλίου Ειρήνης του Τραμπ – βασικού πυλώνα του σχεδίου του για τη μεταπολεμική διακυβέρνηση της Γάζας – φάνηκε να αποτελεί έναν στρατηγικό τρόπο ώστε να μην προσβληθεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Η Μελόνι και ο Μερτς θεωρούνται δύο από τους στενότερους συμμάχους του Τραμπ στην ΕΕ και βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για την αποκλιμάκωση των διατλαντικών εντάσεων.
Εντός της ΕΕ, μόνο η Ουγγαρία και η Βουλγαρία προσχώρησαν στην πρωτοβουλία του Τραμπ, με πολλές χώρες να ανησυχούν για τις προσκλήσεις που απευθύνθηκαν σε αυταρχικά καθεστώτα όπως η Ρωσία και η Λευκορωσία.
Διπλωματική διέξοδος
Αναζητώντας μια διπλωματική διέξοδο, η Ρώμη και το Βερολίνο στράφηκαν στα συντάγματά τους. «Είμαστε έτοιμοι. Αλλά φυσικά υπάρχουν αντικειμενικά προβλήματα στον τρόπο που έχει δομηθεί η πρωτοβουλία», δήλωσε η Μελόνι στη Ρώμη την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου με τον Μερτς. «Έχω επίσης μιλήσει με τον Αμερικανό πρόεδρο για αυτό. Ίσως μπορέσουμε να προσπαθήσουμε να επιλύσουμε αυτά τα ζητήματα», πρόσθεσε.
Η Μελόνι υποστήριξε ότι το συμβούλιο ειρήνης του Τραμπ θα παραβίαζε διάταξη του ιταλικού Συντάγματος, η οποία απαγορεύει στη χώρα να συμμετέχει σε διεθνή όργανα όπου μία οντότητα – στην προκειμένη περίπτωση ο πρόεδρος των ΗΠΑ – θα είχε περισσότερη εξουσία από τις υπόλοιπες.
Ο Μερτς, που βρισκόταν στη Ρώμη για διαβουλεύσεις με στόχο την ενίσχυση της γερμανοϊταλικής συνεργασίας εντός της ΕΕ, στήριξε τις δηλώσεις της Μελόνι. «Προσωπικά θα ήμουν πρόθυμος να συμμετάσχω σε ένα συμβούλιο ειρήνης», δήλωσε. Στη συνέχεια, ωστόσο, πρόσθεσε: «Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε τις δομές διακυβέρνησης, και αυτό για συνταγματικούς λόγους στη Γερμανία. Όμως, φυσικά, είμαστε πρόθυμοι να δοκιμάσουμε άλλες μορφές, νέες μορφές συνεργασίας».
Η Γερμανία είχε προηγουμένως χαιρετίσει την πρόσκληση του Τραμπ, διατηρώντας ωστόσο επιφυλάξεις. Γερμανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι στόχος του Βερολίνου ήταν η διαμόρφωση μιας ενιαίας απάντησης στο σχέδιο του Τραμπ για το συμβούλιο ειρήνης, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι ο ΟΗΕ θα πρέπει να παραμείνει το βασικό πολυμερές φόρουμ για την επίλυση συγκρούσεων.
Ο Μερτς και η Μελόνι μίλησαν μία ημέρα μετά την έκτακτη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, η οποία οργανώθηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα με φόντο τους σχεδιασμούς του Τραμπ να θέσει υπό τον έλεγχό του τη Γροιλανδία και τις απειλές να επιβάλει νέους δασμούς στις ευρωπαϊκές χώρες. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι η μεταπολεμική τάξη πραγμάτων μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο υποχωρεί, αλλά διαφώνησαν ως προς την καλύτερη στρατηγική αντιμετώπισης του Τραμπ.
Το νέο ισχυρό ζευγάρι της ΕΕ
Καθώς ο παραδοσιακός γαλλογερμανικός «άξονας» της Ευρώπης τα τελευταία χρόνια έχει υποχωρήσει και ο Εμανουέλ Μακρόν έχει χάσει τη δυναμική του, στους κόλπους της ΕΕ ο Φρίντριχ Μερτς και η Τζόρτζια Μελόνι αναδεικνύονται στο νέο ισχυρό ζευγάρι του ευρωπαϊκού μπλοκ, στοχεύοντας να λειτουργήσουν ως συγκυβερνήτες στο τιμόνι της ΕΕ. Αμφότεροι θέλουν να αποκλιμακώσουν τις εντάσεις με τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Και οι δύο, επίσης, τρέφουν δυσαρέσκεια προς τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
Τα προηγούμενα χρόνια, η Γερμανία στρεφόταν παραδοσιακά στη Γαλλία σε κρίσιμες στιγμές για να χαράξει τα σχέδια της ΕΕ. Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι ο Μερτς ευθυγραμμίζεται τώρα με τη Μελόνι, στην προσπάθειά του να προωθήσει βασικές ευρωπαϊκές προτεραιότητες σε τομείς όπως το εμπόριο, η βιομηχανία και οι σχέσεις με τις ΗΠΑ. «Όταν το Βερολίνο και η Ρώμη συνεργάζονται στενά, δεν το κάνουν από συνήθεια, αλλά από πεποίθηση, γιατί το μέλλον, η ελευθερία και η ικανότητα της Ευρώπης να διαμορφώνει τον κόσμο εξαρτώνται από αυτό», δήλωσε στο Politico ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών επιβεβαιώνοντας τη νέα γερμανοϊταλική συμμαχία.
«Οι δύο χώρες μας έχουν σταθερές κυβερνήσεις, ειδικά αν συγκριθούν με τη Γαλλία», τόνισε ο Giangiacomo Calovini, βουλευτή του κόμματος της Μελόνι και επικεφαλής της διακοινοβουλευτικής ομάδας φιλίας Ιταλίας–Γερμανίας. «Είναι σαφές ότι η Μελόνι και ο Μερτς πιθανότατα έχουν μπροστά τους μακρύ δρόμο, στη διάρκεια του οποίου μπορούν να συνεργαστούν».
Η διαφύλαξη της σχέσης με τον Τραμπ είναι κρίσιμη και για τους δύο ηγέτες, οι οποίοι έχουν προσπαθήσει να αποφύγουν διατλαντικές εκρήξεις. «Η Τζόρτζια Μελόνι και ο Φρίντριχ Μερτς έχουν εκπροσωπήσει το ευρωπαϊκό στρατόπεδο που είναι πιο ανοιχτό στον διάλογο με τον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε ο Pietro Benassi, πρώην Ιταλός πρέσβης στο Βερολίνο και στην ΕΕ. «Η κάπως σουρεαλιστική επιτάχυνση των εξελίξεων που προκαλεί ο Αμερικανός πρόεδρος επιβεβαιώνει μια σύγκλιση θέσεων μεταξύ Ιταλίας και Γερμανίας, παρά μεταξύ Ιταλίας και Γαλλίας ή Γαλλίας και Γερμανίας».
Σε αντίθεση με την πιο ήπια προσέγγιση Ρώμης και Βερολίνου, ο Calovini κατηγόρησε τον Μακρόν για «αντιφατική» στάση απέναντι στον Τραμπ. «Συμπεριφέρεται σαν να θέλει να αμφισβητήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά μετά στέλνει μηνύματα — που ο Τραμπ δημοσιεύει απρεπώς — στα οποία τον παρακαλεί να δειπνήσουν μαζί», είπε.
Καλή χημεία
Αξιωματούχοι στο Βερολίνο μιλούν πλέον ιδιωτικά με ενθουσιασμό για τη συνεργασία με τη Μελόνι, περιγράφοντας τη σχέση με τη Ρώμη ως αξιόπιστη. «Η Ιταλία είναι αξιόπιστη», δήλωσε ανώτερος Γερμανός κυβερνητικός αξιωματούχος, υπό καθεστώς ανωνυμίας. Δεν είναι χαρακτηρισμός που το Βερολίνο χρησιμοποιεί συχνά τελευταία για τους Γάλλους εταίρους του.
«Η Γαλλία είναι πιο λεκτική, αλλά η Ιταλία πολύ πιο πραγματιστική», σημείωσε ο Axel Schäfer, ανώτερος βουλευτής των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών με μακρόχρονη ενασχόληση στις γερμανοϊταλικές σχέσεις. Ιταλός αξιωματούχος επαίνεσε επίσης την «καλή χημεία» ανάμεσα στον Μερτς και τη Μελόνι σε προσωπικό επίπεδο, σε αντίθεση με τις γνωστά τεταμένες σχέσεις της Μελόνι με τον Μακρόν.
Στην προσπάθειά τους να έρθουν πιο κοντά, Μερτς και Μελόνι κατέφυγαν κατά καιρούς σε υπερβολές. Κατά την πρώτη του επίσκεψη στη Ρώμη ως καγκελάριος πέρυσι, ο Μερτς δήλωσε ότι υπάρχει «σχεδόν πλήρης συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών μας σε όλα τα ζητήματα ευρωπαϊκής πολιτικής». Η Μελόνι ανταπέδωσε: «Είναι απλώς αδύνατο να τεθεί υπό αμφισβήτηση η σχέση μεταξύ Ιταλίας και Γερμανίας».
Γάμος συμφέροντος
Οι φιλοφρονήσεις προφανώς και έχουν αρκετή υπεροβολή. Στην πραγματικότητα, παρατηρεί το Politico, οι δύο ηγέτες έχουν σημαντικές διαφορές. Η Μελόνι αρνήθηκε να στηρίξει ένα τελικά αποτυχημένο σχέδιο του Μερτς για τη χρήση παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων με σκοπό τη χρηματοδότηση στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Επίσης, αρχικά δεν στήριξε τη συμφωνία Mercosur, επιδιώκοντας παραχωρήσεις για τους Ιταλούς αγρότες, πριν τελικά την υποστηρίξει. Κρίσιμη είναι και η πιθανή τριβή στα δημόσια οικονομικά. Η Ιταλία πιέζει εδώ και χρόνια για πιο χαλαρή ευρωπαϊκή δημοσιονομική πολιτική – συχνά σε σύμπλευση με τη Γαλλία – ενώ η Γερμανία έχει λειτουργήσει ως ο αυστηρός επιτηρητής των δαπανών στην ήπειρο.
Ακόμα κι εδώ, όμως, υπάρχει κάποια σύγκλιση: η Μελόνι περιόρισε τις δαπάνες της Ιταλίας, ενώ ο Μερτς επέβλεψε μια ιστορική αύξηση δαπανών, χρηματοδοτούμενη από χρέος, για υποδομές και άμυνα.
Σε μεγάλο βαθμό, η αναπτυσσόμενη συμμαχία Μερτς–Μελόνι είναι προϊόν αλλαγών που υπαγορεύονται από την εσωτερική πολιτική επιβίωση των δύο ηγετών. Η Μελόνι μετέφερε το εθνικιστικό κόμμα της προς το κέντρο, ιδιαίτερα σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Την ίδια στιγμή, η άνοδος της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) ανάγκασε τον Μερτς να μετακινήσει το συντηρητικό του κόμμα πιο δεξιά, ειδικά στο μεταναστευτικό.
Αυτή η ιδεολογική σύγκλιση επέτρεψε τη θέρμανση των σχέσεων. Καθώς ο Μερτς αναζητά ευρωπαϊκούς εταίρους για τη δραστική μείωση των ροών ασύλου, τη μείωση της ρύθμισης και την ενίσχυση του εμπορίου — και για να εξισορροπήσει τον Μακρόν — η Μελόνι έχει καταστεί ολοένα και πιο σημαντική σύμμαχος.
Παρόλα αυτά, ο Stefano Stefanini, πρώην ανώτερος Ιταλός διπλωμάτης και εκπρόσωπος στο ΝΑΤΟ, τόνισε ότι θα υπάρχουν πάντα όρια. «Δεν υπάρχει συντονισμένη στρατηγική. Υπάρχουν απλώς μια σειρά από ζητήματα στα οποία Μελόνι και Μερτς βρίσκονται στην ίδια πλευρά». Ο Stefanini σημείωσε επίσης ότι οι δεσμεύσεις δαπανών — ειδικά στα στρατιωτικά προγράμματα — θα είναι πεδίο όπου η Ρώμη θα βρεθεί ξανά πιο κοντά στη Γαλλία. Επίσης «στις αμυντικές δαπάνες Ιταλία και Γαλλία είναι πιο κοντά, γιατί η Γερμανία έχει τη δημοσιονομική δυνατότητα να δαπανά μόνη της, ενώ Ιταλία και Γαλλία χρειάζονται όσο το δυνατόν περισσότερη οικονομική στήριξη από την ΕΕ», είπε.
Παρά τις διαφορές, η Μελόνι εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία να πλησιάσει τον Μερτς. «Η Μελόνι κατάλαβε ότι, καθώς υπάρχει ένταση στη σχέση Γαλλίας–Γερμανίας, μπορεί να παρεισφρήσει και να έρθει πιο κοντά στη Γερμανία», δήλωσε ο Marc Lazar, ειδικός στις γαλλοϊταλικές σχέσεις και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Luiss της Ρώμης και στο Sciences Po στο Παρίσι.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου