New York Times: Βάσεις υπό αμερικανική κυριαρχία, εμπάργκο σε Ρωσία, Κίνα – Το παζάρι Τραμπ για τη Γροιλανδία Το παρασκήνιο των συνομιλιών για τη Γροιλανδία και η «κόκκινη γραμμή» της Ευρώπης. Τι περιλαμβάνουν οι προτάσεις.

AP Photo/Evgeniy Maloletka
 
 
 


Οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του ζητήματος της Γροιλανδίας έχουν επικεντρωθεί τις τελευταίες ημέρες σε προτάσεις για αύξηση της παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, την παροχή στην Αμερική κυριαρχικού δικαιώματος σε περιοχές της Γροιλανδίας και τον αποκλεισμό πιθανών εχθρικών αντιπάλων από την εκμετάλλευση των ορυκτών του νησιού.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.

Σύμφωνα με τους NYT τα στοιχεία αυτά, που περιέγραψαν οκτώ ανώτατοι δυτικοί αξιωματούχοι ασφάλειας και διπλωματίας, προσφέρουν την πληρέστερη μέχρι στιγμής εικόνα για το πλαίσιο μιας πιθανής συμφωνίας για τη Γροιλανδία, την οποία ανακοίνωσε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ την Τετάρτη χωρίς λεπτομέρειες. Η κίνησή του φαινόταν τουλάχιστον προσωρινά να εκτονώνει μια κρίση που είχε δημιουργηθεί από την Αμερική στον διατλαντικό χώρο σχετικά με το έδαφος της Δανίας.


Κρίσιμο είναι ότι οι προτάσεις που εξετάζονται δεν φτάνουν στον στόχο του Ντόναλντ Τραμπ να μεταβιβαστεί η κυριότητα ολόκληρης της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες από τη Δανία, σύμφωνα με τους αξιωματούχους, όλοι εκ των οποίων μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας για να συζητήσουν ευαίσθητα διπλωματικά θέματα. Οι αξιωματούχοι επισήμαναν ότι πολλές λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.

Δεν είναι σαφές αν αυτές οι συζητήσεις τελικά θα οδηγήσουν σε συμφωνία για το έδαφος. Η Δανία, που δημόσια αντιτίθεται στην παραχώρηση οποιουδήποτε εδάφους της Γροιλανδίας, μπορεί να μην συμφωνήσει με τα σχέδια που βρίσκονται στο τραπέζι.

Παρ’ όλα αυτά, οι αξιωματούχοι είπαν ότι ελπίζουν ότι μπορούν ταυτόχρονα να αντιμετωπίσουν τις δηλωμένες ανησυχίες του Τραμπ για την ασφάλεια του Αρκτικού από πιθανές απειλές από Ρωσία και Κίνα, τηρώντας παράλληλα τη «κόκκινη γραμμή» της Ευρώπης ότι η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση.
Οι προτάσειςAP Photo/Evgeniy Maloletka

Για να επιτευχθεί αυτό, οι προτάσεις θα προέβλεπαν τα εξής: Τη δημιουργία μιας σημαντικής νέας αποστολής του ΝΑΤΟ στην Αρκτική. Πολλοί αξιωματούχοι έχουν ονομάσει την αποστολή αυτή «Arctic Sentry», παραπέμποντας σε αντίστοιχες αποστολές του ΝΑΤΟ στη Βαλτική Θάλασσα και την Ανατολική Ευρώπη, που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση μιας ολοένα και πιο επιθετικής Ρωσίας.
Την επικαιροποίηση μιας συμφωνίας που υπογράφηκε μεταξύ Δανίας και Ηνωμένων Πολιτειών το 1951. Η συμφωνία αυτή παρέχει στον αμερικανικό στρατό εκτεταμένη πρόσβαση στη Γροιλανδία, αυτόνομο έδαφος της Δανίας, για επιχειρήσεις που περιλαμβάνουν την κατασκευή και λειτουργία στρατιωτικών βάσεων. Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι ανησυχούν πως η πρόσβαση αυτή θα μπορούσε να περιοριστεί ή να τερματιστεί αν η Γροιλανδία αποκτούσε ανεξαρτησία. Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ έχουν συζητήσει την επέκταση της συμφωνίας του 1951 με μια νέα συμφωνία που θα δημιουργούσε ουσιαστικά θύλακες αμερικανικού εδάφους στην περιοχή.
Μια τέτοια συμφωνία πιθανότατα θα βασιζόταν στο μοντέλο της συμφωνίας «κυρίαρχων περιοχών βάσεων» στην Κύπρο, όπου οι βρετανικές στρατιωτικές βάσεις θεωρούνται βρετανικό έδαφος. Αυτό θα παρείχε στις Ηνωμένες Πολιτείες μεγαλύτερο έλεγχο επί της γης από αυτόν που ασκούν σήμερα στους χώρους των αμερικανικών πρεσβειών. Ο Τραμπ και άλλοι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι εδάφη στη Γροιλανδία θα μπορούσαν να αποδειχθούν σημαντικά για τα σχέδιά του να κατασκευάσει το λεγόμενο σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας «Χρυσός Θόλος» για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει στοιχεία εγκατεστημένα στη Γροιλανδία.
Τον περιορισμό χωρών που δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ, ιδίως της Ρωσίας και της Κίνας, από την απόκτηση δικαιωμάτων εξόρυξης των σπάνιων γαιών που βρίσκονται βαθιά κάτω από το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας.

Όλα αυτά τα σχέδια βρίσκονται υπό συζήτηση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ τον τελευταίο χρόνο, ως άμεση απάντηση στις δηλωμένες φιλοδοξίες του Τραμπ. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο το 2025, ο Τραμπ έχει περιγράψει δημόσια, με ολοένα και μεγαλύτερη ένταση, την επιθυμία του να αποκτήσει την κυριότητα της Γροιλανδίας. Η Δανία, με εξίσου έντονο τρόπο, έχει επιμείνει ότι δεν πρόκειται να την πουλήσει, με τους Δανούς ηγέτες να δηλώνουν ότι η τύχη του νησιού αποτελεί ζήτημα της Δανίας και όχι του ΝΑΤΟ. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, δήλωσε την Πέμπτη ότι δεν τάσσεται υπέρ της παραχώρησης κυριαρχίας στις Ηνωμένες Πολιτείες επί στρατιωτικών βάσεων στο νησί. «Είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε πολλά πράγματα», είπε ο Νίλσεν, προσθέτοντας: «Η κυριαρχία είναι κόκκινη γραμμή».
Η ιδέα για βάσεις «όπως στην Κύπρο»

Η ιδέα να δοθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες κυριαρχικό δικαίωμα επί των στρατιωτικών τους βάσεων στη Γροιλανδία, παρόμοιο με εκείνο που έχει η Βρετανία στις βάσεις της στην Κύπρο, τέθηκε την Τετάρτη μεταξύ αξιωματούχων του ΝΑΤΟ και δυτικών στρατιωτικών, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους, εκ των οποίων ο ένας συμμετείχε στις σχετικές συζητήσεις. Όταν κλήθηκε να σχολιάσει, ο στρατηγός Άλεξους Γ. Γκρίνκεβιτς, ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, δήλωσε σε σύντομη συνομιλία με τους New York Times την Πέμπτη ότι η ιδέα συζητήθηκε ως ζήτημα που αφορά την επίλυση από την πολιτική ηγεσία και όχι από τον στρατό.

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο. Ωστόσο, σε δημόσια δήλωσή της την Πέμπτη, που αναρτήθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, φάνηκε να αποδέχεται ορισμένες από τις λεπτομέρειες που βρίσκονται υπό συζήτηση, απορρίπτοντας παράλληλα άλλες, μεταξύ των οποίων και την ιδέα της μεταβίβασης κυριότητας οποιουδήποτε τμήματος της Γροιλανδίας.

«Μπορούμε να διαπραγματευτούμε τα πάντα σε πολιτικό επίπεδο — την ασφάλεια, τις επενδύσεις, την οικονομία. Αλλά δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε την κυριαρχία μας», ανέφερε η δήλωση.

Ο Τραμπ έδωσε ελάχιστες λεπτομέρειες για τη συμφωνία το βράδυ της Τετάρτης, τόσο σε σύντομες συνεντεύξεις με δημοσιογράφους στο Νταβός που ακολούθησαν, όσο και στις δημόσιες αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.


Ερωτηθείς σχετικά με την προτεινόμενη συμφωνία, ο ναύαρχος Τζουζέπε Κάβο Ντραγκόνε, Ιταλός πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη ότι οι αξιωματούχοι βρίσκονται «σε πολύ πρώιμο στάδιο» δημιουργίας ενός πλαισίου για την ασφάλεια της Αρκτικής και της Γροιλανδίας.

Ο στρατηγός Γκρίνκεβιτς ανέφερε: «Δεν έχουμε κάνει ακόμη κανέναν σχεδιασμό» για τις κοινές επιχειρήσεις στην Αρκτική. Πρόσθεσε επίσης: «Δεν έχουμε λάβει πολιτικές κατευθύνσεις για να προχωρήσουμε».

Την Πέμπτη επικράτησε ένα διάχυτο αίσθημα ανακούφισης μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών ότι η κλιμακούμενη κρίση γύρω από τη Γροιλανδία είχε εκτονωθεί.
Ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση βίας στη Γροιλανδία

Σε ομιλία του στο Νταβός της Ελβετίας την Τετάρτη, ο Τραμπ απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας για την κατάληψη του νησιού, αλλά άφησε να διαφανεί το ενδεχόμενο επιβολής οικονομικού κόστους στους συμμάχους, αν δεν πετύχαινε αυτό που επιθυμούσε.

Στη συνέχεια, το ίδιο βράδυ, ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά ότι είχε καταλήξει σε συμφωνία με τον Ρούτε και ακύρωσε τους δασμούς που σκόπευε να επιβάλει στις εισαγωγές από τη Δανία και πολλές ευρωπαϊκές χώρες που είχαν ταχθεί στο πλευρό της στο ζήτημα της Γροιλανδίας.


Ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες την Πέμπτη χαιρέτισαν την ανακοίνωση του Τραμπ και εξέφρασαν την αισιοδοξία τους ότι αυτή θα οδηγήσει τελικά σε μια νίκη για την ασφάλεια της Αρκτικής και τη συνοχή του ΝΑΤΟ.

«Θα προστατεύσουμε τη Δανία, τη Γροιλανδία, τον Βορρά, από την απειλή που θέτει η Ρωσία», δήλωσε ο Φρίντριχ Μερτς, καγκελάριος της Γερμανίας, σε ομιλία του στο Νταβός το πρωί της Πέμπτης.

«Θα υπερασπιστούμε τις αρχές πάνω στις οποίες θεμελιώνεται η διατλαντική εταιρική σχέση, δηλαδή την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα», είπε ο Μερτς. «Υποστηρίζουμε συνομιλίες μεταξύ της Δανίας, της Γροιλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, στη βάση αυτών των αρχών».