Shutterstock
Η Καθαρά Δευτέρα βρίσκεται προ των πυλών, σηματοδοτώντας το τέλος της Αποκριάς και την έναρξη της Σαρακοστής. Και παρότι τα πατροπαράδοτα έθιμα της ημέρας έχουν «ξεφτίσει» με τα χρόνια, η πλειοψηφία των Ελλήνων θα συμμορφωθεί με τους βασικούς κανόνες της νηστείας. Ταραμοσαλάτες, θαλασσινά, λαγάνες και χαλβάς θα έχουν την τιμητική τους για άλλη μια χρονιά, σε ταβέρνες ή στο σπίτι, αφού τα υπαίθρια τσιμπούσια έχουν χάσει έδαφος, ειδικά στα αστικά κέντρα. Ακόμα και το πέταγμα του χαρταετού δεν είναι πια τόσο δημοφιλές όσο παλιότερα. Και κάπως έτσι η λέξη Κούλουμα εκτοπίστηκε βαθμιαία από το λεξιλόγιό μας.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Τι είναι τα Κούλουμα
Υπάρχουν δύο τρόποι να προσεγγίσουμε ιστορικά τη λέξη Κούλουμα.
Η μία αφορά στους τελευταίους αιώνες, μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Τα Κούλουμα λοιπόν ήταν ο εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας στην ύπαιθρο. Μια συνήθεια που υιοθέτησαν με ενθουσιασμό οι κάτοικοι των πόλεων και δη της Αθήνας, οι οποίοι, επωφελούμενοι από την αργία, εξέδραμαν στα αλσύλλια της πόλης οικογενειακώς για να φάνε και να πιούνε και να πετάξουν το χαρταετό.
Στην Αθήνα τα Κούλουμα είθιστο να γιορτάζονται γύρω από την Ακρόπολη, στον λόφο του Φιλοπάππου και στους στύλους του Ολυμπίου Διός. Εκεί συγκεντρώνονταν από νωρίς οι Αθηναίοι των λαϊκών τάξεων για να στρώσουν τραπέζι κατάχαμα με φασολάδα και λαγάνα και να απολαύσουν τους πλανόδιους μουσικούς, να χορέψουν και να πετάξουν τον χαρταετό. Μάλιστα, αν ο καιρός ήταν ευνοϊκός, τότε η γιορτή κρατούσε μέχρι τη δύση του ήλιου.
Εννοείται ότι οι μεγαλοαστοί της εποχής προτιμούσαν να εκδράμουν στις εξοχές γύρω από την Αθήνα, τα Πατήσια και την Κηφισιά, όπου διέθεταν παραθεριστικές κατοικίες οι αρχοντικές οικογένειες της εποχής.
Για κάποιους ιστορικούς ωστόσο τα Κούλουμα έχουν τις ρίζες τους στο Βυζάντιο και δη στην Κωνσταντινούπολη όπου πλήθος κόσμου μαζεύονταν στα Ταταύλα, στις παρυφές και τα υψώματα του ομώνυμου λόφου, για να γιορτάσει το τέλος των Αποκρεών.
Advertisement
Η αρχαία προέλευση της λέξης Κούλουμα
Οι αρχαίες καταβολές της Αποκριάς είναι γνωστές και αναγνωρισμένες με τη βούλα της επιστήμης. Όμως, για τα Κούλουμα οι γνώσεις μας είναι αναλογικά πενιχρές.
Ο Νικόλαος Πολίτης, πατέρας της ελληνικής λαογραφίας, υποστήριξε ότι η λέξη προέρχεται από το λατινικό «Cumulus» (κούμουλους) που σημαίνει περίσσεια, από την αφθονία των τροφίμων που καταναλώνονται.
Μια άλλη ερμηνεία της λέξης Κούλουμα είναι ότι προέρχεται από την λατινική λέξη «columna» που σημαίνει κολόνα και συνδέεται με τους Στύλους του Ολυμπίου Διός, όπου συνέρρεαν μαζικά η Αθηναίοι για να γιορτάσουν την Καθαρά Δευτέρα.
Τέλος, ο Γιώργος Μπαμπινιώτης προτείνει μια ακόμα εκδοχή για την προέλευση της λέξης Κούλουμα. Σύμφωνα με εκείνον, η λέξη μπορεί να προέρχεται από το λατινικό «culmus» που σημαίνει κορυφή.
Γιατί στα Κούλουμα πετάμε χαρταετό;
Το πέταγμα του χαρταετού, σύμφωνα με τους λαογράφους, συμβολίζει την πνευματική ανάταση και την απελευθέρωση του ανθρώπινου πνεύματος με τη νηστεία . Είναι ένα έθιμο που απαντάται σε πολλές χώρες, κυρίως στην Κίνα, και συνδέεται με την κάθαρση και και την προσπάθεια του ανθρώπου να προσεγγίσει το θείο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου