Πρόκειται για την πρώτη συνάντηση Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων μετά τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν.
Σε ένα εξαιρετικά τεταμένο κλίμα, ανώτεροι αξιωματούχοι των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν αναμένεται να συναντηθούν σήμερα στο Ομάν για απευθείας συνομιλίες, σε μια ύστατη διπλωματική προσπάθεια να αποτραπεί μια ευθεία στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Οι επαφές πραγματοποιούνται, ενώ η κρίση στη Μέση Ανατολή βαθαίνει, με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να ανταλλάσσουν απειλές και να αυξάνουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή, εντείνοντας τους φόβους για ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Οι συνομιλίες έρχονται μετά από σημαντική στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Η Ουάσιγκτον απέστειλε χιλιάδες στρατιώτες, ένα αεροπλανοφόρο, πολεμικά πλοία και μαχητικά αεροσκάφη, σε μια επίδειξη ισχύος που ο Ντόναλντ Τραμπ περιέγραψε ως «αρμάδα».
Η αμερικανική κινητοποίηση συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τη βίαιη καταστολή των μαζικών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στο Ιράν τον προηγούμενο μήνα. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για χιλιάδες νεκρούς, σε διαδηλώσεις που ξέσπασαν λόγω της βαθιάς οικονομικής κρίσης και εξελίχθηκαν σε ανοιχτή αμφισβήτηση του ίδιου του καθεστώτος.
Συνομιλίες με αβέβαιο πλαίσιο και μεγάλες διαφορές
Η διεξαγωγή των συνομιλιών δεν ήταν δεδομένη. Αβεβαιότητα ως προς τον τόπο, τη μορφή και την ατζέντα των επαφών απείλησε να τις τινάξει στον αέρα, παρά τις προσπάθειες περιφερειακών διαμεσολαβητών να αποκλιμακώσουν την ένταση.
Οι θέσεις των δύο πλευρών παραμένουν σε μεγάλη απόσταση. Οι ΗΠΑ ζητούν από το Ιράν να «παγώσει» το πυρηνικό του πρόγραμμα, να εγκαταλείψει τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου και να δεχθεί συζητήσεις όχι μόνο για τα πυρηνικά, αλλά και για το βαλλιστικό πυραυλικό του πρόγραμμα, τη στήριξη ένοπλων οργανώσεων στην περιοχή και τη μεταχείριση των ίδιων των Ιρανών πολιτών.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, ξεκαθαρίζει ότι οι συνομιλίες θα περιοριστούν αποκλειστικά στο πυρηνικό της πρόγραμμα, χωρίς να είναι σαφές αν οι διαφορές αυτές έχουν γεφυρωθεί.
Απειλές Τραμπ και σκληρή ρητορική από την Τεχεράνη
Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει ανοιχτά με βομβαρδισμό του Ιράν εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία. Το Ιράν απάντησε με τη δική του σκληρή ρητορική, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε επίθεση θα αντιμετωπιστεί με πλήγματα κατά αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στη Μέση Ανατολή και στο Ισραήλ.
Επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας θα είναι ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος δήλωσε πρόσφατα ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας βρίσκονται «με το δάχτυλο στη σκανδάλη». Τις ΗΠΑ θα εκπροσωπήσουν ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ.
Πρόκειται για την πρώτη συνάντηση Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων μετά τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν τον περασμένο Ιούνιο, όταν οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τις τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις της Τεχεράνης. Το Ιράν υποστηρίζει ότι, μετά τις επιθέσεις, έχει διακόψει τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Για την ιρανική ηγεσία, οι συνομιλίες θεωρούνται από πολλούς αναλυτές ως η τελευταία ευκαιρία να αποτραπεί μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση, σε μια περίοδο που το καθεστώς εμφανίζεται πιο αδύναμο από κάθε άλλη στιγμή μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Το πυρηνικό πρόγραμμα και τα «κόκκινα όρια»
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης με τη Δύση. Η Τεχεράνη επιμένει ότι έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς, ενώ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ το θεωρούν κάλυψη για την ανάπτυξη πυρηνικού όπλου.
Το Ιράν απορρίπτει τις πιέσεις να μεταφερθούν τα περίπου 400 κιλά υψηλού εμπλουτισμένου ουρανίου σε τρίτη χώρα. Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο παραχωρήσεων, όπως η δημιουργία ενός περιφερειακού συνεταιρισμού για τον εμπλουτισμό ουρανίου , πρόταση που είχε τεθεί και στις συνομιλίες που κατέρρευσαν όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση πέρυσι.
Ωστόσο, η Τεχεράνη απορρίπτει κατηγορηματικά τα αιτήματα για περιορισμό του πυραυλικού της προγράμματος και για τερματισμό της στήριξης σε συμμαχικές ένοπλες οργανώσεις, τον λεγόμενο «Άξονα της Αντίστασης», που περιλαμβάνει τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ, πολιτοφυλακές στο Ιράκ και τους Χούθι στην Υεμένη, χαρακτηρίζοντας τέτοιες απαιτήσεις παραβίαση της εθνικής της κυριαρχίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου