Ποσοστά που θα πρέπει να προκαλούν σοβαρή ανησυχία στις διοικήσεις των τραπεζών, στην Τράπεζα της Ελλάδας, στις εποπτικές αρχές και τέλος στην κυβέρνηση προκαλούν τα αποτελέσματα της έρευνας της Realpolls που δημοσιοποίησε χθες, Πέμπτη (25/2), το iEidiseis.gr σχετικά με το ελληνικό τραπεζικό σύστημα.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Αν, όμως, διαβάσει κανείς τα ευρήματα της έρευνας όχι ως άλλη μία «δημοσκόπηση δυσαρέσκειας» από τις πολλές, αλλά ως κοινωνικό και θεσμικό δείκτη, τότε το ζήτημα αποκτά πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις.
Τα πιο σημαντικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι τα μεγαλύτερα τμήματα της κοινωνίας αντιμετωπίζουν με αποστροφή τις τράπεζες είναι:Όταν επτά στους δέκα πολίτες δηλώνουν ότι δεν εμπιστεύονται τις τράπεζες, δεν πρόκειται για πρόβλημα εταιρικής εικόνας, πρόκειται για κρίση θεσμικής νομιμοποίησης. Πόσω μαλλον, δε, όταν αυτό συμβαίνει ενώ η χώρα έχει (ξε)περάσει μια πολυετή οικονομική κρίση και οι Έλληνες έχουν βιώσει για τα καλά στο πετσί τους σκληρά μέτρα λιτότητας που «στραγγάλισαν» επί μακρόν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
2. Το 45,5% θεωρεί ότι η εικόνα των ελληνικών τραπεζών έχει χειροτερεύσει αρκετά / πολύ τα τελευταία 2-3 χρόνια, ενώ το 34,6% των ερωτηθέντων απάντησε πως η εμπιστοσύνη τους έχει μειωθεί ακόμα περισσότερο σε σχέση με την εποχή των μνημονίων (το 38.9% δηλώνει πως παραμένει η ίδια).
3. Την ίδια στιγμή το στοιχείο του ολιγοπωλίου είναι καθοριστικό στη διαμόρφωση της άποψης περί χαμηλής εμπιστοσύνης. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες – Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς, Alpha Bank και Eurobank – εκτιμάται ότι ελέγχουν περίπου το 93% με 95% του συνολικού ενεργητικού της εγχώριας τραπεζικής αγοράς. Η συγκέντρωση αυτή ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της κρίσης και των συγχωνεύσεων που την ακολούθησαν. Όμως η επιβεβλημένη αναγκαιότητα δεν αναιρεί το σημερινό αποτέλεσμα: χαμηλή πίεση ανταγωνισμού και υψηλό αίσθημα δυσπιστίας.
4. Το 82,9% των ερωτηθέντων θεωρεί τις τράπεζες «κράτος εν κράτει», πιστεύοντας ότι ασκούν λίγο ή πολύ υπερβολική πολιτική επιρροή στη χώρα, ενώ το 86,6% θεωρεί ότι το κράτος ευνοεί τις τράπεζες σε βάρος των πολιτών.
5. Την ίδια στιγμή, σχεδόν επτά στους δέκα (68,4%) κρίνουν ως ανεπαρκή τον έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές, με το 36,9% να μιλά ακόμη και για «σχεδόν μηδενική εποπτεία». Η αίσθηση ότι το κράτος ευνοεί τις τράπεζες, ότι η εποπτεία είναι ανεπαρκής και ότι τα υπερκέρδη δεν επιστρέφουν στην κοινωνία, δημιουργεί ένα «κοκτέιλ», το οποίο σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, όπως αυτή που διανύουμε το τελευταίο διάστημα, μπορεί να λειτουργήσει διαβρωτικά για τη συνολική σταθερότητα.
6. Άλλο ένα στοιχείο που χρίζει αναφοράς είναι η περιορισμένη πρόσβαση στη δανειοδότηση. Τα στοιχεία της έρευνας δεν αποτυπώνουν απλώς μια αυστηρή πιστοδοτική πολιτική. Αποτυπώνουν ένα φαινόμενο οικονομικού αποκλεισμού. Όταν σχεδόν όσοι εγκρίνονται για δάνειο είναι αριθμητικά όσοι και εκείνοι που δεν μπαίνουν καν στη διαδικασία να το ζητήσουν, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο τραπεζικό, είναι βαθιά θεσμικό. Όταν επτά στους δέκα πολίτες θεωρούν ότι είναι ευκολότερο να δανειστούν από τον οικογενειακό τους κύκλο παρά από μια τράπεζα, το μήνυμα είναι σαφές: η άτυπη οικονομία καλύπτει το κενό της θεσμικής χρηματοδότησης. Όμως η άτυπη οικονομία δεν παράγει επενδύσεις κλίμακας, δεν δημιουργεί διαφάνεια, δεν ενισχύει τη φορολογική βάση. Είναι μηχανισμός επιβίωσης — όχι ανάπτυξης.
7. Τα υπερκέρδη, η ανακύκλωση στην πραγματική οικονομία και ο ειδικός φόρος. Το 86,8% πιστεύει ότι η κερδοφορία των τραπεζών δεν ανακυκλώνεται στην πραγματική οικονομία, ενώ την ίδια στιγμή το 82,1% ζητά τη θέσπιση ειδικού φόρου (windfall tax) στα υπερκέρδη, κάτι το οποίο έχει γίνει πράξη και σε άλλες χώρες, όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Ουγγαρία και η Τσεχία.
8. Αλλαγές. Ο κόσμος θέλει αλλαγές στο τραπεζικό σύστημα, με πιο επείγουσα αυτή της «φορολόγησης των υπερκερδών». Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η «μείωση των επιτοκίων δανεισμού», στην τρίτη θέση η «ισχυρότερη προστασία καταναλωτή» και ακολουθούν: «αύξηση επιτοκίων καταθέσεων», «μείωση χρεώσεων και προμηθειών», «αυστηρότερη εποπτεία από το κράτος και την Τράπεζα της Ελλάδας», «ευκολότερη πρόσβαση σε δάνεια» και «περισσότερο ανταγωνισμό».
Συμπέρασμα
Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα ανακεφαλαιοποιήθηκε, εξυγιάνθηκε, διασώθηκε και επέστρεψε σε κερδοφορία που εντυπωσιάζει. Αυτό, όμως, που δεν έχει αποκατασταθεί, τουλάχιστον με βάση τα ευρήματα της έρευνας — είναι ο κοινωνικός του δεσμός.
Η κρίση των προηγούμενων ετών υπήρξε δημοσιονομική και τραπεζική. Η σημερινή κρίση, όπως φαίνεται, είναι κρίση εμπιστοσύνης.
Αν οι τράπεζες θέλουν, όπως οφείλουν από τον θεσμικό τους ρόλο, να θεωρούνται πυλώνας σταθερότητας, πρέπει να αποδείξουν ότι είναι και πυλώνας ισορροπίας. Αν οι εποπτικές αρχές, η Τράπεζα της Ελλάδος και η κυβέρνηση θέλουν να πείσουν ότι ασκούν ουσιαστική εποπτεία, αυτό πρέπει να αποτυπώνεται όχι μόνο σε τυπικές εκθέσεις, αλλά στην καθημερινή εμπειρία του πολίτη.
Διότι η σταθερότητα δεν είναι μόνο ωραιοποιημένοι αριθμοί σε πίνακες. Είναι αίσθημα δικαιοσύνης. Είναι η πεποίθηση ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους. Ότι ο ανταγωνισμός είναι πραγματικός, ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση δεν αποτελεί ταξικό προνόμιο, ότι η κερδοφορία δεν μετατρέπεται σε απόσταση από την κοινωνία.
Σε τελική ανάλυση, η εμπιστοσύνη δεν είναι επικοινωνιακό στοίχημα. Είναι θεσμικό κεφάλαιο. Και όταν αυτό φθείρεται, η φθορά δεν περιορίζεται μόνο στον τραπεζικό κλάδο, αλλά διαχέεται την ίδια στιγμή στη λειτουργία της οικονομίας και φυσικά της δημοκρατίας.
Δείτε αναλυτικά την έρευνα της Realpolls για το iEidiseis.gr:
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου