Το γεγονός πως ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εξέφρασε λύπη για τις επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν, δεν ακούστηκε καλά ούτε στην Ουάσιγκτον ούτε στις χώρες του Κόλπου
Takeawaysby Protothema AIΗ Τουρκία επιθυμούσε τη διατήρηση του ιρανικού καθεστώτος, επιδιώκοντας διπλωματικές λύσεις και εκμεταλλευόμενη τη σχέση της για οικονομικά οφέλη.
Οι εξελίξεις στον πόλεμο του Ιράν, με την ενίσχυση του άξονα ΗΠΑ-Ισραήλ και τη συμπόρευση αραβικών χωρών, δημιουργούν αρνητικό περιβάλλον για την Τουρκία.
Η Άγκυρα ανησυχεί για πιθανή αποσταθεροποίηση του Ιράν, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσφυγικό πρόβλημα και αναβίωση του κουρδικού ζητήματος στα σύνορά της.
Η στάση της Τουρκίας υπέρ της αυτοσυγκράτησης και οι εκφράσεις λύπης για τις επιθέσεις δεν εισακούστηκαν από την Ουάσιγκτον και τις χώρες του Κόλπου.
Η Τουρκία θα συνεχίσει τη διπλωματία της ειρήνης, καλώντας τα μέρη σε διάλογο, παρά τις περιορισμένες πιθανότητες συμβιβασμού.Πίσω από τις εξελίξεις στον πόλεμο του Ιράν φμένει η Τουρκία και, καθώς το Ισραήλ έχει το πάνω χέρι στη μεγάλη αυτή περιφερειακή σύγκρουση, η αγωνία μεγαλώνει για το τοπίο που θα διαμορφωθεί την επόμενη ημέρα στην περιοχή.
Η διεύρυνση της σύγκρουσης με το Ιράν, όπου πλέον το Ισραήλ κερδίζει έδαφος πείθοντας τον Τραμπ για την επιδίωξη αλλαγής καθεστώτος, αλλά και η συμπόρευση πλέον των αραβικών χωρών του Κόλπου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, δημιουργεί ένα εξαιρετικά αρνητικό περιβάλλον για την Τουρκία, η οποία επιχείρησε και πάλι να έχει τον ρόλο του επιτήδειου ουδέτερου, χωρίς όμως να κρύβεται η φιλική προσέγγιση προς την Τεχεράνη και η εχθρότητα προς τους «επιτιθέμενους».
Η Άγκυρα, πριν ακόμη ξεσπάσει η νέα κρίση, συστηματικά εργαζόταν, και στο προσκήνιο αλλά κυρίως στο παρασκήνιο, για να βρεθεί «διπλωματική» λύση στο πρόβλημα του Ιράν και του πυρηνικού οπλοστασίου του, καθώς στόχος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήταν να διατηρηθεί το ιρανικό καθεστώς, με το οποίο είχε βρει επί σειρά ετών ένα ισορροπημένο modus operandi, που προσέφερε στην Τουρκία την ασφάλεια των ανατολικών συνόρων και ήταν επίσης επικερδές για το σύστημα γύρω από τον Ερντογάν (όπως έγινε με το σκάνδαλο ξεπλύματος εσόδων ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων από την παράκαμψη των κυρώσεων για την πώληση ιρανικού πετρελαίου).
Η Τουρκία έτσι, επί σειρά ετών, εκμεταλλευόταν τη σχέση που είχε με το Ιράν, δικαιολογώντας ακόμη και την παραβίαση των διεθνών κυρώσεων, με το πρόσχημα ότι έτσι διατηρούσε ανοικτούς τους μοναδικούς διαύλους της Τεχεράνης με τη Δύση. Βεβαίως, οι εικόνες του Ερντογάν με τον Βλάντιμιρ Πούτιν και τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ήταν αποκαλυπτικές για το πώς η Τουρκία συστηματικά επιχειρεί να συγκαλύψει τη συμπόρευσή της με αυταρχικά καθεστώτα που αποτελούν και εχθρούς της Δύσης, με προσχήματα περί δήθεν «έντιμου μεσολαβητή».
Για την Άγκυρα όμως ήταν επίσης σημαντικό ότι, στον περιφερειακό ανταγωνισμό της με το Ισραήλ, η ύπαρξη του ιρανικού καθεστώτος, απολύτως εχθρικού προς το Ισραήλ, απορροφούσε μεγάλο μέρος του διπλωματικού και στρατιωτικού κεφαλαίου του Τελ Αβίβ. Έτσι έμενε ανοικτό πεδίο δράσης στην Τουρκία στις χώρες της περιοχής, ώστε να προωθήσει και να ενισχύσει τον δικό της περιφερειακό ρόλο.
Ο πόλεμος με το Ιράν και τα αντίποινα εναντίον των χωρών του Κόλπου εκ των πραγμάτων οδηγεί τις χώρες ακόμη πιο κοντά στον αμερικανοϊσραηλινό άξονα, στον κοινό στόχο της οριστικής εξάλειψης της ιρανικής απειλής. Μια απειλή που πλέον δεν αφορά μόνο το Ισραήλ αλλά όλα τα φιλοαμερικανικά καθεστώτα και μοναρχίες του Κόλπου, που βλέπουν την ευημερία την οποία κτίζουν μεθοδικά τα τελευταία χρόνια να απειλείται ευθέως από το Ιράν. Οι εξελίξεις αυτές απενοχοποιούν χώρες όπως τα ΗΑΕ και το Μπαχρέιν για τη στενή συνεργασία με το Ισραήλ και φέρνουν υποχρεωτικά πιο κοντά το Ισραήλ με τη Σαουδική Αραβία. Αυτή είναι μια εξέλιξη αρνητική για την Τουρκία, η οποία έχει επενδύσει στο αντι-ισραηλινό μέτωπο προκειμένου να στηρίξει τον περιφερειακό ρόλο της.
Η επόμενη ημέρα στο Ιράν θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό και τον ανασχεδιασμό του χάρτη στη Μέση Ανατολή, μια διαδικασία η οποία, με καταλύτη τις Συμφωνίες του Αβραάμ και φυσικά την 7η Οκτωβρίου και θα επιταχυνθεί πλέον με τον πόλεμο στο Ιράν.
Η Τουρκία επιθυμούσε τη διατήρηση του καθεστώτος Χαμενεΐ, αλλά δεν θα είχε πρόβλημα εάν η επόμενη ημέρα στην Τεχεράνη ξημέρωνε με μια ηγεσία η οποία θα προερχόταν από μια ομαλή διαδοχή του ανώτατου θρησκευτικού και πολιτικού ηγέτη της χώρας. Η προσδοκία της Τουρκίας είναι να διατηρηθεί μια σταθερή και ισχυρή κυβέρνηση στο Ιράν, που θα αποτρέψει τα διαλυτικά φαινόμενα και τον κατακερματισμό της χώρας μεταξύ των διαφορετικών εθνοτικών ομάδων και φυσικά θα εγγυηθεί με ασφάλεια τη μετάβαση, αποτρέποντας έναν εμφύλιο πόλεμο και το χάος.
Σε ένα αποσταθεροποιημένο Ιράν, η Τουρκία, εκτός των γενικών απειλών ασφάλειας, θα είχε να αντιμετωπίσει ένα πολύ μεγάλο προσφυγικό πρόβλημα, την αναβίωση του κουρδικού στα ανατολικά σύνορά της, τη στιγμή που προσπαθεί να επιτύχει έναν δύσκολο συμβιβασμό με τους δικούς της Κούρδους και εκείνους στη Συρία, ενώ και οικονομικά θα πληγεί, καθώς το Ιράν αποτελεί έναν από τους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους της.
Στην Άγκυρα όμως διαπιστώνουν κάτι ακόμη: ότι, παρά τη σχέση με τον Τραμπ και τη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ παρέκαμψε τις συστάσεις Ερντογάν για αυτοσυγκράτηση και συναινετικές διαδικασίες με το Ιράν, ακόμη και τις προτάσεις για μεσολάβηση, προκειμένου να σχεδιάσει και να συντονίσει με το Ισραήλ μια επιχείρηση η οποία σε μεγάλο βαθμό κινείται στη στρατηγική επιλογή του Ισραήλ για εξουδετέρωση του Ιράν ως περιφερειακού παίκτη και πηγής αποσταθεροποίησης, που θα αποτελέσει τη βάση για την αναδιάταξη των ισορροπιών και τη χάραξη του νέου χάρτη της Μέσης Ανατολής.
Η στάση Ερντογάν, που εξέφρασε λύπη για τις επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν, δεν ακούστηκε καλά ούτε στην Ουάσιγκτον ούτε στις χώρες του Κόλπου, ειδικά στα ΗΑΕ. Πολύ περισσότερο όταν, λίγες ώρες αργότερα, ήρθαν και τα συλλυπητήρια που επισήμως εξέφρασε προς τους Ιρανούς για την απώλεια του Χαμενεΐ, ο Τούρκος πρόεδρος.
Ο Τ. Ερντογάν και η τουρκική κυβέρνηση θα συνεχίζουν τις επόμενες ημέρες τη «διπλωματία της ειρήνης», καλώντας τα μέρη να επιστρέψουν στον διάλογο. Στη φάση που βρίσκεται πλέον ο πόλεμος στο Ιράν, όμως, το εύρος και η ένταση των αντιποίνων του δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για συμβιβασμούς, παρά μόνο για συνθηκολόγηση της ιρανικής ηγεσίας, για την οποία, όπως όλα δείχνουν, δεν είναι ακόμη έτοιμη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου