Τα καρτέλ κάνουν πάρτι με πυραύλους ακρίβειας

 
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ βάζει φωτιά στην οικονομία και ο Μητσοτάκης εφαρμόζει τα αποτυχημένα μέτρα που ενισχύουν την αισχροκέρδεια.
Τζώρτζης Ρούσσος
 


Eurokinissi


Ήδη διανύουμε τη 15η μέρα της πολεμικής σύρραξης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ – ΗΠΑ με τα Στενά του Ορμούζ –από εκεί περνά το 20-25% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου– να είναι κατ’ ουσίαν κλειστά. Είναι κρίσιμη η γεωγραφική περιοχή των Στενών, καθώς διέρχεται επίσης από εκεί το 19% του παγκόσμιου LNG. Αν μη τι άλλο, τα περισσότερα από 3.000 εμπορικά πλοία που βρίσκονται εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, αφού είναι κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, προκαλούν κάθε λεπτό κόστος εκατομμύριων ευρώ για τη χειμαζόμενη Ευρώπη. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι όταν το Μάρτιο του 2021 έκλεισε για μόλις μία εβδομάδα η Διώρυγα του Σουέζ οι εκτιμήσεις για το ημερήσιο κόστος της διακοπής κυμαίνονταν μεταξύ 6 και 10 δισ. δολαρίων παγκοσμίως, καθώς από εκεί διέρχεται το 12% του παγκόσμιου εμπορίου.

Καθίσταται σαφές ότι η άμεση επίπτωση του πολέμου είναι η εκτίναξη των τιμών ενέργειας, κάτι που φέρνει έκρηξη τιμών σε προϊόντα και υπηρεσίες. Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου αντιμετωπίζει μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές προσφοράς των τελευταίων ετών, με εκτιμήσεις για απώλεια έως και 10 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως. Είναι αυτό το γεγονός που γεννά μαύρες προβλέψεις για άνοδο της τιμής του πετρελαίου ακόμη και στα 200 ευρώ το βαρέλι. Ήδη οι τιμές των υγρών καυσίμων έχουν ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι (brent) με εβδομαδιαία άνοδο περίπου 8%, ενώ ενδοσυνεδριακά έφτασε ακόμη και τα 119,5 δολάρια, επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από το 2022. Αυτή η εξέλιξη φέρνει την Ευρώπη, που ήδη έχει πληγεί η οικονομία της από τον πόλεμο στην Ουκρανία, προ του κινδύνου στασιμοπληθωρισμού. Είναι η κατάσταση που έχουμε ταυτόχρονα χαμηλή ή μηδενική ανάπτυξη του ΑΕΠ, υψηλό πληθωρισμό με συνεχή αύξηση των τιμών και υψηλή ανεργία λόγω περιορισμένης δημιουργίας θέσεων εργασίας.


Πλέον μιλάμε για σοκ με άγνωστη ημερομηνία λήξης. Κάπου εδώ εισέρχεται η απαξιωμένη ελληνική οικονομία. Ας μη γελιόμαστε. Τα μέτρα που ανακοίνωσαν οι Κωστής Χατζηδάκης, Τάκης Θεοδωρικάκος, Σταύρος Παπασταύρου ως ασπίδα για την επερχόμενη κρίση λόγω της πολεμικής σύρραξης δεν αποτελούν «πάγωμα τιμών», αλλά ένα υποκριτικό πλαφόν στα περιθώρια κέρδους το οποίο αφήνει τις τιμές ανεξέλεγκτες να αυξάνονται, επικαλούμενοι το «κόστος» των πρώτων υλών, της ενέργειας και των μεταφορικών. Ο καταναλωτής θα συνεχίσει να πληρώνει ακριβότερα στα σουπερμάρκετ, καθώς η κυβέρνηση Μητσοτάκη αρνείται να θίξει τον πραγματικό πυρήνα του προβλήματος: τους ενδιάμεσους κρίκους της εφοδιαστικής αλυσίδας, τα καρτέλ των σουπερμάρκετ, τις διασυνδεδεμένες επιχειρήσεις και τις τριγωνικές συναλλαγές με εξωχώριες εταιρείες, καθώς και τους μηχανισμούς εσωτερικής τιμολόγησης που φουσκώνουν τεχνητά το κόστος.
Κυριάκος σε ρόλο «μπάτλερ»

Η ακρίβεια δεν εμφανίστηκε χθες. Παρόμοια «πλαφόν» υπήρχαν και στο παρελθόν, χωρίς κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα. Οι επικοινωνιακές πομφόλυγες με τα «καλάθια της νοικοκυράς», οι «εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση» και τα «φληναφήματα» των Κυριάκου Μητσοτάκη, Κ. Χατζηδάκη, Στ. Παπασταύρου και Τ. Θεοδωρικάκου αποτελούν διαχρονική απόδειξη της πολιτικής απάτης. Αντί να χτυπήσει τις ολιγοπωλιακές στρεβλώσεις και την καρτελοποίηση της αγοράς, ο Κυρ. Μητσοτάκης όχι μόνο δεν ενισχύει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς αλλά συντελεί στην αποδιοργάνωσή τους. Λειτουργεί ως ο «μπάτλερ των καρτέλ», διασφαλίζοντας τη συνέχιση της αισχροκέρδειας.






Κυβερνητικό «σωσίβιο» στα καρτέλ των καυσίμων

Πώς οι εταιρείες δεν χάνουν από την «προληπτική παρέμβαση» με επιβολή πλαφόν


Με πανηγυρικό ύφος, ο Στ. Παπασταύρου ανακοίνωσε πρόσφατα την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των καυσίμων, μια κίνηση που παρουσιάζεται ως «προληπτική παρέμβαση» για την πάταξη της αισχροκέρδειας.

Από την έναρξη ισχύος (12/03/2026) της πράξης νομοθετικού περιεχομένου (ΠΝΠ) μέχρι και τις 30 Ιουνίου 2026 το χονδρεμπορικό περιθώριο δεν θα μπορεί να ξεπερνά τα 5 λεπτά ανά λίτρο, ενώ στα πρατήρια το όριο τίθεται στα 12 λεπτά. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιχειρεί να φιλοτεχνήσει την εικόνα του προστάτη του καταναλωτή, αλλά η αλήθεια είναι πολύ πιο αδυσώπητη για τα νοικοκυριά και ευοίωνη για το καρτέλ στα υγρά καύσιμα!

Αυτό το «πλαφόν» δεν είναι παρά ένα πρόχειρο επίθεμα σε μια γάγγραινα που απλώνεται. Το καρτέλ δεν λειτουργεί με την απλή λογική της «μικρής» υπερκοστολόγησης στο τελικό στάδιο. Η πραγματική χειραγώγηση ξεκινά πολύ νωρίτερα: από τη συμπαιγνία στην εισαγωγή και τη χονδρική πώληση, όπου οι τιμές μπορούν να «φουσκώσουν» με εικονικό κόστος μεταφοράς ή αποθήκευσης. Το καρτέλ μπορεί επίσης να ελέγξει την προσφορά, να δημιουργήσει τεχνητές ελλείψεις ή να χρησιμοποιήσει συμφωνίες που παρακάμπτουν κάθε επίσημη ρύθμιση.

Η τιμή των καυσίμων στην Ελλάδα εξαρτάται κυρίως από τρεις παράγοντες: τη διεθνή τιμή του πετρελαίου (π.χ. brent), τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ – δολαρίου και τη φορολογία καυσίμων.

Αρα το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής δεν ελέγχεται από την εγχώρια αγορά. Eνα πλαφόν που επιβάλλεται σε επίπεδο λιανικής δημιουργεί ένα τεχνητό όριο σε μια τιμή που καθορίζεται από διεθνείς αγορές. Το αποτέλεσμα είναι ότι το βάρος μεταφέρεται σε κάποιον κρίκο της αλυσίδας δηλαδή στα πρατήρια και τη μεταφορά. Όλο αυτό επιτείνεται από την ιδιαιτερότητα της ελληνικής αγοράς καυσίμων, η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση σε επίπεδο διύλισης και εισαγωγών. Δύο μεγάλοι όμιλοι, όπως Motor Oil και Helleniq Petroleum, ελέγχουν μεγάλο μέρος της παραγωγής και της χονδρικής. Oταν το κράτος περιορίζει τη λιανική τιμή, η προσαρμογή μεταφέρεται στο επίπεδο του πρατηρίου, το οποίο είναι ο πιο αδύναμος κρίκος της αλυσίδας.

Αυτό έχει αποτέλεσμα να συμπιέζονται τα περιθώρια λιανικής χωρίς να μειώνονται οι τιμές υγρών καυσίμων.
Φόρος στον φόρο

Πώς άραγε είναι δυνατόν στην Κύπρο, που αγοράζει από Ελλάδα υγρά καύσιμα και επιβαρύνεται με το μεταφορικό κόστος, να υπάρχει τόσο μεγάλη διαφορά με την Ελλάδα; Η απάντηση είναι απλή: η υπερφορολόγηση στην Ελλάδα, όπου ισχύει ακόμη και το αισχρό «φόρος στον φόρο»! Ας το δούμε με παράδειγμα. Εάν ένα λίτρο βενζίνης στην Ελλάδα κοστίζει 2 ευρώ, η διάρθρωση της τιμής διαμορφώνεται περίπου ως εξής:Εργοστασιακή/χονδρική τιμή (κόστος του αργού πετρελαίου, κόστος διύλισης και κέρδος): Περίπου 0,72 ευρώ.
Μεταφορικό και λειτουργικό κόστος διανομής (κόστος μεταφοράς του καυσίμου από τα διυλιστήρια στα πρατήρια, έξοδα αποθήκευσης κ.λπ.): Περίπου 0,07 ευρώ.
Περιθώριο πρατηρίου (το μεικτό κέρδος του πρατηριούχου, το οποίο καλύπτει τα λειτουργικά του έξοδα, δηλαδή μισθούς, ενοίκια, λογαριασμούς, συντήρηση, και το καθαρό του κέρδος): Περίπου 0,15 ευρώ.
Σύνολο προ φόρων: 0,94 ευρώ.

Εδώ εισέρχεται το αισχρό της υπερδιογκωμένης φορολόγησης:Ειδικός φόρος κατανάλωσης (ΕΦΚ): Πρόκειται για έναν σταθερό φόρο ανά λίτρο καυσίμου. Για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων, ο ΕΦΚ είναι 0,67 ευρώ ανά λίτρο. Άρα σύνολο προ ΦΠΑ (βασική τιμή + μεταφορικά + περιθώριο πρατηρίου + ΕΦΚ): 0,94 ευρώ + 0,67 ευρώ = 1,61 ευρώ.
ΦΠΑ: Η δεύτερη φάση, όπου συμβαίνει το αισχρό που μετατρέπει το κράτος σε φορομπήχτη και εκμεταλλευτή της πραγματικής οικονομίας!
Έτσι, ο ΦΠΑ (24%) εφαρμόζεται επί της συνολικής τιμής, η οποία περιλαμβάνει την εργοστασιακή τιμή, τα μεταφορικά, το περιθώριο του πρατηρίου και τον ΕΦΚ. Στην Ελλάδα ο ΦΠΑ είναι 24%. Συνεπώς στο παράδειγμά μας: 1,61 ευρώ x 0,24 = 0,39 ευρώ.

Όπως λοιπόν εύκολα προκύπτει, ένα σημαντικό μέρος της τελικής τιμής της βενζίνης αποτελείται από φόρους (ΕΦΚ και ΦΠΑ), οι οποίοι ανέρχονται σε περίπου 1,06 ευρώ ανά λίτρο στην περίπτωση του παραδείγματος (0,67 ευρώ ΕΦΚ+0,39 ευρώ ΦΠΑ).
Έτσι θωρακίζουν την εφοδιαστική αλυσίδα: Ξανά πλαφόν στα κέρδη αντί για την τιμή

Εν μέσω γενικευμένης οργής για τις ανεξέλεγκτες τιμές, η κυβέρνηση Μητσοτάκη ανακοίνωσε άλλη μία φορά ένα βραχυπρόθεσμο «γιατροσόφι»: πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους για 61 κατηγορίες προϊόντων, το οποίο θα ισχύει από τις 11 Μαρτίου έως τις 30 Ιουνίου 2026. Ωστόσο μια πιο προσεκτική ματιά αποκαλύπτει ότι πρόκειται για επικοινωνιακή κίνηση, αδύναμη να σπάσει τους σφιχτούς κλοιούς των ολιγοπωλίων.
Το μέτρο που δεν μειώνει τιμές

Ας είμαστε ξεκάθαροι: το πλαφόν δεν είναι ανώτατη τιμή. Είναι απλώς ένα πάγωμα του ποσοστού κέρδους στα επίπεδα του 2025. Αν δηλαδή το 2025 το περιθώριο κέρδους ήταν ήδη εξωφρενικά υψηλό, η κυβέρνηση στην ουσία «σταθεροποιεί» μια ήδη διογκωμένη αισχροκέρδεια. Δεν αμφισβητεί ούτε μειώνει τις υφιστάμενες εξωφρενικές τιμές. Παρ’ όλα αυτά, οι τιμές θα συνεχίζουν να αυξάνονται. Όπως αυξάνονταν και όσο υπήρχε το προηγούμενο πλαφόν, που έληξε στις 30/6/2025.

Άλλωστε, η ολιγοπωλιακή αγορά σουπερμάρκετ στην Ελλάδα έχει ένα υπερόπλο αισχροκέρδειας: μηχανισμούς εσωτερικής τιμολόγησης. Πρόκειται για το σύστημα με το οποίο μια επιχείρηση καθορίζει τιμές για συναλλαγές μεταξύ διαφορετικών τμημάτων ή θυγατρικών της ίδιας εταιρείας. Έτσι, με ενδιάμεσες εταιρείες μπροστινών τα σουπερμάρκετ μεταφέρουν εκεί το κέρδος και ξεπερνούν το εμπόδιο των πλαφόν.
Οι μηχανισμοί της συμπαιγνίας

Το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι τα «κλασικά καρτέλ». Είναι η «σιωπηρή συμπαιγνία» ενός ολιγοπωλίου που κυριαρχείται από πέντε μεγάλες αλυσίδες, οι οποίες ελέγχουν το 80-85% της αγοράς. Μέσω «σημάτων τιμών», με αλγορίθμους που παρακολουθούν τους ανταγωνιστές, και «price leadership» (μια εταιρεία ανεβάζει, οι άλλες ακολουθούν), οι τιμές κινούνται εκρηκτικά ανοδικά. Είναι σαφές ότι το πλαφόν δεν αγγίζει αυτούς τους μηχανισμούς.

Επιπλέον, η πονηριά της αγοράς βρίσκει πάντα τρόπο. Το πλαφόν αφορά τα υπάρχοντα SKU (κωδικοί προϊόντων). Οι εταιρείες μπορούν εύκολα να αλλάξουν συσκευασία, να λανσάρουν νέα προϊόντα ή να ενισχύσουν τα private labels τους. Και ποιος θα ελέγξει; Η Επιτροπή Ανταγωνισμού και η ΔΙΜΕΑ, υποστελεχωμένες και «ξεδοντιασμένες», δεν έχουν την υλικοτεχνική υποδομή για να ελέγξουν αποτελεσματικά την αλυσίδα.
Κοροϊδία στην κοροϊδία

Το ότι για άλλη μία φορά η κυβέρνηση κοροϊδεύει και δημιουργεί «θόρυβο» για καταπολέμηση της αισχροκέρδειας προκύπτει ευθέως από τα προηγούμενα πλαφόν στα κέρδη των σουπερμάρκετ, τα οποία εισήχθησαν για πρώτη φορά το 2020 με την πανδημία και με διάφορες προσθαφαιρέσεις ίσχυσαν μέχρι τις 30/6/2025. Τι πέτυχαν; Μία τρύπα στο νερό. Ας το δούμε μέσα από ένα στοιχείο και μόνο! Με έτος αναφοράς το 2020 (τότε δηλαδή που εκκίνησε η επιβολή πλαφόν) η αύξηση του δείκτη «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ καταγράφηκε στο 34,88%! Τώρα η κυβέρνηση ξαναφέρνει το ίδιο μέτρο και προσπαθεί να πείσει ότι θα υπάρξει διαφορετικό αποτέλεσμα.