AP Photo/Jon Gambrell, File
Παγκόσμια ανησυχία προκαλεί στις αγορές και στις κυβερνήσεις το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενός από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαύλους για τη διακίνηση πετρελαίου, με τον φόβο για μια νέα ενεργειακή κρίση με εκτίναξη των τιμών να πυροδοτεί έντονους κραδασμούς στη διεθνή οικονομία.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
To βράδυ της Δευτέρας, κορυφαίος αξιωματούχος των Φρουρών της Επανάστασης στο Ιράν τόνισε πως οι ιρανικές δυνάμεις θα εξαπολύσουν επίθεση εναντίον οποιουδήποτε πλοίου επιχειρήσει να περάσει από το Στενό του Ορμούζ.
Πρόκειται για την πιο ευθεία απειλή από την Τεχεράνη αφότου οι ιρανικές αρχές ενημέρωσαν το Σάββατο ότι κλείνουν τα Στενά του Ορμούζ – μια θαλάσσια οδό στρατηγικής σημασίας μεταξύ του Ιράν και του σουλτανάτου του Ομάν, απ’ όπου περνά περίπου το 20% του πετρελαίου που καταναλώνεται παγκοσμίως.
«Τα Στενά (του Ορμούζ) είναι κλειστά. Εάν οποιοιδήποτε επιχειρήσουν να περάσουν, οι ήρωες των Φρουρών της Επανάστασης και το Πολεμικό Ναυτικό θα βάλουν φωτιά σε αυτά τα πλοία», δήλωσε ο στρατηγός Εμπραχίμ Τζαμπαρί σε μήνυμα που μεταδόθηκε από την ιρανική τηλεόραση.
► Κλειστά τα Στενά του Ορμούζ – «Θα βομβαρδίζουμε κάθε πλοίο» προειδοποιούν οι Φρουροί της Επανάστασης
Τα Στενά του Στενό του Ορμούζ αποτελεί έναν από τους πλέον στρατηγικούς θαλάσσιους διαύλους παγκοσμίως, καθώς συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και κατ’ επέκταση με την Αραβική Θάλασσα. Βρίσκεται ανάμεσα στο Ομάν και το Ιράν και θεωρείται κομβικό σημείο για τη διεθνή ενεργειακή ασφάλεια.
Στο στενότερο σημείο του έχει πλάτος μόλις 33 χιλιομέτρων (21 μίλια), ενώ η ναυτιλιακή οδός περιορίζεται σε περίπου 3 χιλιόμετρα (2 μίλια) ανά κατεύθυνση, γεγονός που καθιστά τη διέλευση ιδιαίτερα ευαίσθητη σε ενδεχόμενες εντάσεις ή διακοπές.
Από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης Vortexa, περισσότερα από 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, συμπυκνωμάτων και καυσίμων διακινούνταν καθημερινά μέσω του στενού κατά μέσο όρο το περασμένο έτος.
Τα περισσότερα μέλη του ΟΠΕΚ, όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράκ, εξάγουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους μέσω του Ορμούζ, με βασικό προορισμό τις αγορές της Ασίας.
Παράλληλα, το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως, διοχετεύει σχεδόν το σύνολο των ποσοτήτων του μέσω του ίδιου θαλάσσιου διαύλου, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο τη γεωοικονομική σημασία της περιοχής.
ΗΠΑ: Καταστράφηκε ο στόλος του Ιράν στο Ομάν
Την ίδια στιγμή, το γενικό επιτελείο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ έπληξαν περισσότερους από 1.250 στόχους στο Ιράν κατά το πρώτο 48ωρο της στρατιωτικής επιχείρησης, ενώ πάνω από χίλιοι στόχοι επλήγησαν κατά την πρώτη κιόλας ημέρα της επίθεσης εναντίον του Ιράν.
Το διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για την περιοχή της Μέσης Ανατολής (U.S. Central Command ή CENTCOM) αναφέρει σε ενημέρωσή του μέσω της πλατφόρμας Χ πως 11 ιρανικά πλοία καταστράφηκαν στον Κόλπο του Ομάν. «Πριν από δύο ημέρες, το ιρανικό καθεστώς είχε 11 πλοία στον Κόλπο του Ομάν, σήμερα δεν έχει κανένα», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Οι τέσσερις στόχοι του Τραμπ στον πόλεμο με το Ιράν
Ο Ντόναλντ Τραμπ μιλώντας πρώτη φορά ζωντανά για τον πόλεμο παρουσίασε τους στρατηγικούς στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στο Ιράν, περιγράφοντας ένα πολυεπίπεδο σχέδιο στρατιωτικής και πολιτικής πίεσης με επίκεντρο την αποδυνάμωση των αμυντικών και πυρηνικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πρώτος στόχος είναι η καταστροφή των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν. Όπως δήλωσε, οι αμερικανικές δυνάμεις πλήττουν συστηματικά την ικανότητα της χώρας να αναπτύσσει και να παράγει νέους, προηγμένους πυραύλους, υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις βρίσκονται σε συνεχή εξέλιξη.
► «Είμαστε έτοιμοι για όσο χρειαστεί» – Πόλεμο χωρίς ημερομηνία λήξης στο Ιράν προαναγγέλλει ο Τραμπ
Δεύτερος άξονας της στρατηγικής, όπως ανέφερε, είναι η εξουδετέρωση του ιρανικού ναυτικού. Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι έχουν ήδη καταστραφεί δέκα πλοία, τα οποία, όπως χαρακτηριστικά είπε, «βρίσκονται στον βυθό της θάλασσας», θέλοντας να καταδείξει την ένταση και την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών επιχειρήσεων.
Τρίτος και κεντρικός στόχος, σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, είναι να αποτραπεί οριστικά η απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Επανέλαβε ότι «δεν θα έχουν ποτέ πυρηνικά όπλα», υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη βρισκόταν κοντά στην απόκτησή τους μέσω μιας συμφωνίας που –κατά τον ίδιο– είχε υπογραφεί λανθασμένα από τις ΗΠΑ. Με τη θέση αυτή, επανέφερε την πάγια αντίθεσή του στη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Τέλος, ο Τραμπ υπογράμμισε ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποτρέψει το ιρανικό καθεστώς από το να συνεχίσει να οπλίζει, να χρηματοδοτεί και να καθοδηγεί ένοπλες οργανώσεις εκτός των συνόρων του, τις οποίες χαρακτήρισε τρομοκρατικές δυνάμεις.
Αναφερόμενος στις διπλωματικές επαφές, ο Τραμπ εξέφρασε έντονη δυσπιστία απέναντι στην ιρανική πλευρά, λέγοντας ότι υπήρξε η εντύπωση πως είχε επιτευχθεί συμφωνία, ωστόσο –όπως υποστήριξε– η Τεχεράνη υπαναχώρησε επανειλημμένα. «Δεν μπορείς να διαπραγματευτείς με αυτούς τους ανθρώπους. Πρέπει να το κάνεις με τον σωστό τρόπο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αναταραχή στις διεθνείς αγορές – Φόβοι για πετρέλαιο άνω των 100 δολαρίων
Στις ΗΠΑ, οι χρηματιστηριακοί δείκτες Nasdaq και S&P 500 άνοιξαν με πτώση, αλλά ανέκαμψαν κατά τη διάρκεια των συναλλαγών της Δευτέρας και έκλεισαν ελαφρώς υψηλότερα.
Στο Λονδίνο, ο χρηματιστηριακός δείκτης FTSE 100 έκλεισε με πτώση 1,2%, με την British Airways να καταγράφει τη μεγαλύτερη πτώση στον δείκτη μετά τη διακοπή των πτήσεων στον εναέριο χώρο της Μέσης Ανατολής.
Τράπεζες όπως η Barclays, η Standard Chartered και η HSBC είδαν επίσης τις τιμές των μετοχών τους να υποχωρούν εν μέσω ανησυχιών ότι η συνεχιζόμενη άνοδος των τιμών της ενέργειας ενδέχεται να τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό, ο οποίος με τη σειρά του θα μπορούσε να οδηγήσει σε λιγότερες μειώσεις των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες.
Οι εταιρείες πετρελαίου και άμυνας σημείωσαν τις μεγαλύτερες αυξήσεις στον FTSE 100.
Στη Γαλλία, ο δείκτης CAC-40 έκλεισε με πτώση 2,2%, ενώ ο γερμανικός Dax επέκτεινε τις προηγούμενες πτώσεις και έκλεισε με πτώση 2,6%.
Η QatarEnergy, η οποία ανήκει στο κράτος, ανακοίνωσε ότι ανέστειλε την παραγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μετά την ανακοίνωση του Υπουργείου Άμυνας της χώρας ότι ένα drone που εκτοξεύθηκε από το Ιράν στόχευσε μια εγκατάσταση στην βιομηχανική πόλη Ras Laffan.
Το Υπουργείο Άμυνας του Κατάρ ανέφερε επίσης ότι ένα drone επιτέθηκε σε μια δεξαμενή νερού που ανήκει σε ένα εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Mesaieed, νότια της πρωτεύουσας Ντόχα.
Εν τω μεταξύ, στη Σαουδική Αραβία, η Aramco έκλεισε προσωρινά το μεγάλο διυλιστήριο πετρελαίου της στο Ras Tanura, στην ακτή, μετά από επίθεση με drone.
Η διεθνής ναυτιλία έχει σχεδόν σταματήσει στην είσοδο του Στενού του Ορμούζ, με αναλυτές να προειδοποιούν ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές της ενέργειας ακόμη υψηλότερα.
«Η αγορά δεν έχει πανικοβληθεί», δήλωσε ο Σολ Κάβονικ, επικεφαλής της έρευνας για την ενέργεια στην MST Marquee, στο BBC. «Είναι πλέον σαφές ότι, μέχρι στιγμής, η υποδομή μεταφοράς και παραγωγής πετρελαίου δεν έχει αποτελέσει πρωταρχικό στόχο καμίας από τις δύο πλευρές», πρόσθεσε.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι η τιμή θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 δολάρια σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης, η οποία θα μπορούσε να έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στον πληθωρισμό και τα επιτόκια.
Ο Robin Mills, διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας Qamar Energy με έδρα το Ντουμπάι και πρώην στέλεχος της πετρελαϊκής γίγαντας Shell, δήλωσε: «Η άνοδος των τιμών θα γίνει αισθητή σχεδόν αμέσως, καθώς και οι έμποροι πετρελαίου παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Προς το παρόν, οι τιμές του πετρελαίου δεν είναι ιδιαίτερα υψηλές, παραμένουν κάτω από τα επίπεδα που ήταν πριν από δύο χρόνια, οπότε δεν βρισκόμαστε ακόμη σε κατάσταση πλήρους πετρελαϊκής κρίσης».
Την Κυριακή, η ομάδα πετρελαιοπαραγωγών χωρών Opec+ συμφώνησε να αυξήσει την παραγωγή της κατά 206.000 βαρέλια την ημέρα, προκειμένου να μετριάσει τυχόν αυξήσεις των τιμών, αλλά ορισμένοι ειδικοί αμφιβάλλουν ότι αυτό θα βοηθήσει ιδιαίτερα.
Ο Έντμουντ Κινγκ, πρόεδρος της AA, προειδοποίησε ότι η διαταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών της βενζίνης σε όλο τον κόσμο.
«Η αναταραχή και οι βομβαρδισμοί σε όλη τη Μέση Ανατολή θα αποτελέσουν σίγουρα καταλύτη για τη διαταραχή της διανομής πετρελαίου σε παγκόσμιο επίπεδο, κάτι που θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε αύξηση των τιμών», είπε.
«Το μέγεθος και η διάρκεια της αύξησης των τιμών στην αντλία εξαρτάται από το πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση».
Ο Subitha Subramaniam, επικεφαλής οικονομολόγος και υπεύθυνος επενδυτικής στρατηγικής στη Sarasin & Partners, δήλωσε ότι εάν οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα: «Αυτό θα αρχίσει να επηρεάζει και άλλες τιμές, όπως τα τρόφιμα, τα γεωργικά προϊόντα και τα βιομηχανικά εμπορεύματα, και αυτό θα οδηγήσει σε αύξηση του πληθωρισμού».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου