Ειδικοί της αγοράς ενέργειας αποδομούν τα «πανηγύρια» της κυβέρνησης για τη συμφωνία με τη Chevron.
Δημήτρης Κούλαλης
Το κρέας ψάρι επιχειρούν να βαφτίσουν για άλλη μια φορά στο Μαξίμου. Μετά τις αποκαλύψεις για όσα προβλέπει η σύμβαση με την κοινοπραξία Chevron – Helleniq Energy για «απώλεια περιοχών» όπου «η Ελλάδα δεν θα διαθέτει πλέον δικαιώματα», το σύστημα Μαξίμου προσπαθεί να πείσει ότι όσα αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΣ) για την παραχώρηση αποκλειστικών δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης διασφαλίζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.
Η περιβόητη σύμβαση (υπογράφηκε στις 16/2) θα κατατεθεί προς κύρωση στη Βουλή εντός του μηνός που διανύουμε. Μάλιστα, όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου ενημέρωνε σχετικά το υπουργικό συμβούλιο. Ωστόσο ο Γιάννης Ντουνιαδάκης, υποναύαρχος ΠΝ ε.α., λέει στο Documento: «Η νέα συμφωνία, ως φυσική συνέχεια των προηγούμενων, παραδίδει σε αμερικανικούς και ελληνικούς μονοπωλιακούς ομίλους τον φυσικό πλούτο του ελληνικού λαού, ενός πλούτου που μετά την εξόρυξη δεν αναπληρώνεται. Οι συμφωνίες αυτές δεν οδηγούν σε κανένα θετικό αποτέλεσμα στο μέτωπο της ενεργειακής φτώχειας και ο ελληνικός λαός θα συνεχίσει να πληρώνει πανάκριβα την ενέργεια, όπως συμβαίνει και σήμερα».
Η αναθεώρηση
Μετά τον έλεγχο της σύμβασης από το Ε΄ Κλιμάκιο του ΕΣ, κατά τις συνεδριάσεις στις 22 Δεκεμβρίου 2025 και 9 Ιανουαρίου 2026, όπως προβλέπει η διαδικασία, αφηνόταν ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο παραχώρησης των περιοχών αυτών (πράξη 06/2026). Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η κυβέρνηση ήδη από τις 10 Δεκεμβρίου 2025 έστειλε στους δικαστές «εισηγητικό σημείωμα» με θέμα την προσθήκη παραγράφου στο άρθρο 30 των συμβάσεων μίσθωσης για τις θαλάσσιες περιοχές «Νότια της Κρήτης 1» και «Νότια της Κρήτης 2», όπου θα προβλέπεται:
«Οι γεωγραφικές συντεταγμένες των νότιων και πλευρικών ορίων της Συμβατικής Περιοχής μπορούν να αναθεωρηθούν από τον Εκμισθωτή (σ.σ. το ελληνικό Δημόσιο), σε περίπτωση σύναψης συμφωνίας μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και ενός ή περισσότερων γειτονικών κυρίαρχων κρατών, η οποία οριοθετεί την υφαλοκρηπίδα ή την ΑΟΖ της Ελληνικής Δημοκρατίας στη Συμβατική Περιοχή». Ακόμη ότι σε αυτή την περίπτωση «το τμήμα της Συμβατικής Περιοχής που, σύμφωνα με τις διατάξεις της συμφωνίας οριοθέτησης, βρίσκεται πέραν της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ της Ελληνικής Δημοκρατίας (η “Οριοθετημένη Περιοχή”) παύει να αποτελεί μέρος της Συμβατικής Περιοχής και όλα τα δικαιώματα του μισθωτή επί του τμήματος αυτού εκλείπουν».
Ανευ προηγουμένου
Παρακάτω η πράξη του ΕΣ ανέφερε ότι η προσθήκη αυτής της πρόβλεψης «αποσκοπεί στη ρητή και εκ των προτέρων ρύθμιση των εννόμων συνεπειών που ενδέχεται να προκύψουν από τυχόν μελλοντική διεθνή συμφωνία οριοθέτησης Υφαλοκρηπίδας ή και ΑΟΖ της Ελλάδας με γειτονικό κυρίαρχο κράτος ή κράτη, στο μέτρο που τέτοια συμφωνία επηρεάζει τη γεωγραφική έκταση της αντίστοιχης Συμβατικής Περιοχής».
«Υπό το πρίσμα αυτό» συνέχιζε η πράξη, «παρέχεται στον Εκμισθωτή (σ.σ. το ελληνικό Δημόσιο) η δυνατότητα αναθεώρησης των γεωγραφικών συντεταγμένων των ορίων της Συμβατικής Περιοχής, αποκλειστικά και μόνο σε περίπτωση σύναψης διεθνούς συμφωνίας οριοθέτησης» σε «περιοχές επί των οποίων υπό τις προαναφερθείσες συνθήκες επίτευξης συμφωνίας, η Ελληνική Δημοκρατία δεν θα διαθέτει πλέον κυριαρχικά δικαιώματα». «Μέχρι που έφυγα από την Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων (ΕΔΕΥ) τον Ιούνιο του 2020 η ΕΔΕΥ δεν εξέτασε ποτέ τέτοιες εναλλακτικές κι ας είχε κατατεθεί το τουρκολυβικό προσκλητήριο γάμου στον ΟΗΕ» λέει στο Documento ο Γιάννης Μπασιάς, πρώην πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΕΔΕΥ.
Γκριζάρισμα περιοχών
«Εχει σημασία να απαντηθεί ποιος έβαλε την τελευταία αυτή παράγραφο στη σύμβαση» δηλώνει στην εφημερίδα μας ο Γρηγόρης Στεργιούλης, χημικός μηχανικός και πρώην διευθύνων σύμβουλος των ΕΛΠΕ. «Αν το έκαναν οι άνθρωποι της Chevron, τότε ασκούν εξωτερική πολιτική στη χώρα μας. Διότι η παράγραφος αυτή δυνητικά θέτει θέμα υφαλοκρηπίδας. Ομως οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η προσθήκη έγινε από την ελληνική πλευρά. Ακόμη χειρότερα, δηλαδή. Εχουμε να κάνουμε με κάποιους που γνωρίζουν πράγματα που εμείς αγνοούμε».
Πρόκειται για διατυπώσεις που γεννούν ερωτήματα, λέει από την πλευρά του ο Σπύρος Μιχαλακάκης, πρώην πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ελληνικής BP. Προσέτι δε ότι σύμφωνα με το ΕΣ η παραπάνω πρόβλεψη προστέθηκε για λόγους ασφαλείας. Ωστόσο, όπως λέει, η προσθήκη αναφέρει ακόμη ότι σε περίπτωση που η χώρα, μέσω διακρατικών συμφωνιών, αλλάξει τα όρια της ΑΟΖ, αλλάξει δηλαδή την περιοχή της παραχώρησης, τότε ο παραχωρησιούχος, η Chevron για παράδειγμα, θεωρείται ότι παραιτείται από αυτό το κομμάτι, το οποίο δεν θα ανήκει στην ελληνική δικαιοδοσία-κυριαρχία και δεν δικαιούται αποζημίωση. Ταυτόχρονα το ελληνικό δημόσιο υποχρεούται να αποζημιώσει τον παραχωρησιούχο κατά αναλογία για τα έξοδα που έκανε γι’ αυτό το κομμάτι που απαλείφθηκε. «Από νομικής απόψεως μπορεί να το καταλάβει κανείς» σημειώνει. Ομως δεν μπορεί να παραλειφθεί το πολιτικό ζήτημα. «Αποτελεί μία έμμεση παραδοχή ότι η περιοχή στην οποία η Ελλάδα ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα –καθώς σε ό,τι αφορά τη νότια Κρήτη η παραχώρηση έγινε μέχρι εκεί που εμείς θεωρούμε ότι είναι η ΑΟΖ– αυτό μπορεί να αλλάξει, καθώς μπορούμε να συμφωνήσουμε κάτι άλλο με όμορα κράτη, άρα και να περιοριστεί η ΑΟΖ. Είναι σαν να “γκριζάρει” τις περιοχές που πιστεύουμε ότι ασκούμε κυριαρχικά δικαιώματα, με υπογραφή της κυβέρνησης. Μπορεί να μην έχουμε κηρύξει ΑΟΖ, ωστόσο έχουμε κηρύξει τα θαλάσσια πάρκα. Επομένως είναι πολύ σοβαρή πολιτικά και γεωπολιτικά υπόθεση στην οποία βάζουμε την υπογραφή μας. Γιατί δεν λύνεται το θέμα ανακηρύσσοντας μονομερώς την ΑΟΖ; Γιατί δεν τα βρίσκουμε με τη Λιβύη; Γιατί δεν γίνονται οι έρευνες στα σημεία εκείνα που είναι πιο “ώριμα” από το 2019, με την ExxonMobil και τα ΕΛΠΕ; Ολο αυτό δείχνει προχειρότητα και μια επιχείρηση επικοινωνιακής εκμετάλλευσης της όλης ιστορίας, η οποία δεν επιβεβαιώνει αυτό που λέει ο πρωθυπουργός περί ενίσχυσης των κυριαρχικών δικαιωμάτων».
Αντίδραση Σαμαρά
Για τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά οι όροι που προστέθηκαν στη σύμβαση «υποδηλώνουν, εμμέσως πλην σαφώς, τη δυνητική εκχώρηση κυριαρχικών μας δικαιωμάτων». Ειδικότερα, οι διατυπώσεις που γεννούν σοβαρά ερωτήματα είναι:
-«αποχώρηση της εταιρείας από μέρος που θα μπορούσε να μην αποτελεί μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ»,
-«περιοχές που η Ελληνική Δημοκρατία δεν θα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα»,
-«απώλεια οριοθετημένης περιοχής»,
-«παραίτηση, ακόμη και αν έχει προσδιοριστεί περιοχή εκμετάλλευσης».
Στον πρώην πρωθυπουργό απάντησαν κυβερνητικές πηγές. Σημείωναν μεταξύ άλλων ότι τα «κυριαρχικά δικαιώματα δεν χάνονται μέσω συμφωνιών με ιδιωτικές εταιρείες».
Αποικία
Για τον Μιχάλη Χριστοδουλίδη, μηχανολόγο μηχανικό ΑΠΘ και ενεργειακό επιθεωρητή, το γεγονός ότι οι συμβάσεις με τη Chevron για τις εξορύξεις των υδρογονανθράκων έχουν αναδειχτεί σε μείζον ενεργειακό γεγονός της δεκαετίας, σε πρώτη ανάγνωση αποτελεί μία σημαντική αποτίμηση, αν τη δούμε με όρους που δεν προσομοιάζουν σε αποικία. Για εκείνον θα έπρεπε εξαρχής να γνωρίζουμε ποια είναι η σύμβαση της Chevron με το ελληνικό δημόσιο. Ποια τα κέρδη τα οποία θα εισρέουν στα ελληνικά δημόσια ταμεία; Εξηγεί ότι «στη Νορβηγία το ποσοστό που διανέμεται αφορά την αξία των κοιτασμάτων και όχι των κερδών. Οι μεγάλοι ενεργειακοί κολοσσοί ισοσκελίζουν τους ισολογισμούς ώστε να φαίνονται μικρότερα τα κέρδη. Αρα, αν η Ελλάδα δεχτεί ένα ποσοστό επί των κερδών, θα λέγαμε ότι πιθανόν αυτό θα ζημιώσει τη χώρα».
Επιπλέον, το εγχείρημα αυτό δεν έχει ιδιαίτερο γεωπολιτικό αποτύπωμα για τον συνομιλητή μας. Οπως επισημαίνει στο Documento: «Οταν οι ΗΠΑ έχουν ήδη πατήσει το πόδι τους ενεργειακά στη νοτιοανατολική Μεσόγειο και έχουν συνάψει μνημόνιο συναντίληψης (MoU) με την Τουρκία, εμείς δεν έχουμε κάποιο ιδιαίτερο προβάδισμα, ούτε διασφαλίζεται η αμυντική μας ισχύς. Η Chevron δεν βλέπει ούτε ΑΟΖ ούτε υφαλοκρηπίδες ούτε εθνικά χωρικά ύδατα».
Δημιουργία κλίματος
Ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος, αντιστράτηγος ε.α. και γεωστρατηγικός αναλυτής, μιλώντας στο Documento ανέφερε ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ο CEO της Chevron έχει επισκεφτεί και τη Λιβύη, με την οποία έχει υπογράψει συμφωνία συνεργασίας («ωστόσο για την ώρα δεν ξέρουμε ακριβώς ποιες περιοχές αφορά»). «Επομένως, όχι μόνο οι αμερικανικές κυβερνήσεις, αλλά και οι αμερικανικές εταιρείες –κυρίως αυτές– βλέπουν “χώρο” και όχι χώρες» αναφέρει. Και καταλήγει: «Δεν πρέπει να επαφιέμεθα στις αμερικανικές πολυεθνικές προκειμένου να επιλύσουμε γεωπολιτικά προβλήματα, τα οποία δημιουργούν ο αναθεωρητισμός και ο ηγεμονισμός της Τουρκίας, όταν εμείς δεν φροντίζουμε για την επίλυσή τους. Πρόκειται για ψευδή μακαριότητα της εξωτερικής μας πολιτικής». Η αναφορά του δεν είναι τυχαία. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο ακουμπά στο ένα από τα δύο οικόπεδα που έχει αναλάβει η Chevron και είναι αναρτημένο «στην οικεία σελίδα της Διεύθυνσης Ωκεάνιων Υποθέσεων του ΟΗΕ. Επομένως είναι τελείως έωλο το αφήγημα που θέλει μέσω των συμφωνιών με την αμερικανική εταιρεία να διαγράφεται το μνημόνιο».
Ο ίδιος είναι καχύποπτος αναφορικά με τη συνδιαχείριση-συνεκμετάλλευση. «Για να έρθουν αυτές οι εταιρείες, δεν λαμβάνουν υπόψη τους ποιος έχει δίκιο ή όχι σε μια διένεξη μεταξύ κρατών» υπογραμμίζει.
Γκρίζα ερωτήματα
Ο Γρ. Στεργιούλης προτείνει να δούμε τη σειρά των γεγονότων. «Είναι περίεργο να συναντιούνται δύο πρωθυπουργοί (σ.σ.: στην Τουρκία στις 11 Φεβρουαρίου) και στη συνέντευξη Τύπου να λέγονται πράγματα δευτερευούσης σημασίας. Συναντήθηκαν δηλαδή Μητσοτάκης και Ερντογάν για να επιβεβαιώσουν τα “ήρεμα νερά”; Αν σκεφτούμε ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια περιρρέουσα φημολογία για το θέμα της συνεκμετάλλευσης, όσα συμβαίνουν πλέον έρχονται και “δένουν”. Ακόμη μας εντυπωσίασε το προηγούμενο διάστημα η επιλογή του “Οικοπέδου 2” για τις δοκιμαστικές γεωτρήσεις. Ακόμη και ο κ. Παπασταύρου όταν ανακοίνωσε το ενεργειακό πρόγραμμα, το “Οικόπεδο 2” δεν είχε σημαίνουσα θέση εκεί. Ολη η σπουδή για αυτό το οικόπεδο θυμίζει κάτι από “λαγό”˙σαν προετοιμασία της κοινής γνώμης. Επομένως αισθάνομαι ότι έχουμε ένα οικόπεδο που παρότι είχε πετρελαιοπιθανότητα γύρω στο 17%, τελικά επιλέχθηκε προκειμένου να δημιουργηθεί ένα κλίμα στην κοινή γνώμη. Εν ολίγοις, έχουμε υπόνοια συνεκμετάλλευσης, γι’ αυτό και η δήλωση Σαμαρά έχει σημασία».
«Δεν υπάρχει χειρότερο από τα “γκρίζα ερωτήματα”» καταλήγει. Ειδικά όταν ο λαός αναλαμβάνει το σύνολο των κινδύνων της ολοένα μεγαλύτερης εμπλοκής της χώρας στον ενεργειακό πόλεμο, με την Ελλάδα να μετατρέπεται και σε πιθανό στόχο αντιποίνων, αναφέρει ο Γ. Ντουνιαδάκης. Και κλείνει: «Η τελευταία συμφωνία επιβεβαίωσε τις προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο για τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, σε αντίθεση με τις καλλιεργούμενες από την κυβέρνηση προσδοκίες για συμφωνίες που “θωρακίζουν τα κυριαρχικά δικαιώματα”. Η συμφωνία με τη Chevron όχι μόνο δεν θωρακίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα, αλλά περιέχει ανησυχητικές προβλέψεις για πιθανόν μελλοντικές απώλειες περιοχών, στις οποίες η χώρα δεν θα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα, συνιστώντας μια έμμεση ομολογία για σχεδιασμούς της επόμενης μέρας».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου