Ο Τραμπ παίζει το χαρτί των Κούρδων και ανοίγει νέα μέτωπα: Με Τουρκία, Συρία και Ιράκ ΗΠΑ και Ισραήλ πιέζουν τις κουρδικές Ένοπλες Δυνάμεις να ξεκινήσουν χερσαίες επιχειρήσεις κατά του Ιράν, αλλά οι «παρενέργειες» είναι αστάθμητες.

AP Photo/Evan Vucci
 


Αεροπορικές επιδρομές στα σύνορα Ιράν – Ιράκ, κινήσεις κουρδικών δυνάμεων και επαφές της Ουάσιγκτον με οργανώσεις της ιρανικής αντιπολίτευσης συνθέτουν ένα νέο γεωπολιτικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με διεθνή μέσα, η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εξετάζει το ενδεχόμενο να αξιοποιήσει κουρδικές ένοπλες ομάδες ως χερσαία δύναμη πίεσης κατά του καθεστώτος της Τεχεράνης.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.

Η στρατηγική αυτή, ωστόσο, προκαλεί έντονη ανησυχία σε περιφερειακές δυνάμεις όπως η Τουρκία, το Ιράκ και η Συρία, όπου υπάρχουν σημαντικοί κουρδικοί πληθυσμοί. Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω την περιοχή και να οδηγήσει ακόμη και σε εμφύλιες συγκρούσεις στο Ιράν σε περίπτωση κατάρρευσης του καθεστώτος.


Αναλυτικά ισχυρά κύματα αεροπορικών επιδρομών έπληξαν δεκάδες στρατιωτικές θέσεις, φυλάκια στα σύνορα και αστυνομικά τμήματα στα βόρεια τμήματα των συνόρων του Ιράν με το Ιράκ, σε μια εξέλιξη που φαίνεται να συνδέεται με προετοιμασία των ΗΠΑ και του Ισραήλ για το άνοιγμα ενός νέου μετώπου στον πόλεμό τους.

Αμερικανός αξιωματούχος με γνώση των συζητήσεων μεταξύ της Ουάσιγκτον και Κούρδων αξιωματούχων δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να παρέχουν αεροπορική υποστήριξη σε περίπτωση που μαχητές Πεσμεργκά περάσουν τα σύνορα από το βόρειο Ιράκ.

Εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού ανέφερε ότι η πολεμική αεροπορία έχει «εντατικοποιήσει τις επιχειρήσεις στη δυτική περιοχή του Ιράν με στόχο να αποδυναμώσει τις ιρανικές δυνατότητες και να ανοίξει δρόμο προς την Τεχεράνη, δημιουργώντας ελευθερία επιχειρήσεων».

Τόσο το Axios όσο και το Fox News, επικαλούμενα Αμερικανό αξιωματούχο, μετέδωσαν την Τετάρτη ότι ένοπλες ομάδες είχαν ήδη ξεκινήσει επιθέσεις εντός του Ιράν. Δεν υπήρξε επίσημη επιβεβαίωση ούτε άμεσες λεπτομέρειες για τον αριθμό των μαχητών ή τα σημεία από τα οποία επιχειρούν.



Κουρδικές πηγές δήλωσαν στο Associated Press ότι κουρδικές ιρανικές αντιπολιτευόμενες ομάδες που εδρεύουν στο βόρειο Ιράκ προετοιμάζονται για πιθανή διασυνοριακή στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ έχουν ζητήσει από τους Κούρδους του Ιράκ να τις υποστηρίξουν.

Ο Χαλίλ Ναδίρι, αξιωματούχος του Κόμματος Ελευθερίας του Κουρδιστάν (PAK), το οποίο εδρεύει στην ημιαυτόνομη κουρδική περιοχή του βόρειου Ιράκ, δήλωσε την Τετάρτη ότι μέρος των δυνάμεών τους έχει μετακινηθεί κοντά στα σύνορα με το Ιράν, στην επαρχία Σουλεϊμανίγια, και βρίσκεται σε επιφυλακή. Πρόσθεσε ότι ηγετικά στελέχη κουρδικών αντιπολιτευόμενων οργανώσεων έχουν δεχθεί επαφές από Αμερικανούς αξιωματούχους σχετικά με πιθανή επιχείρηση, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Παράλληλα, ένοπλες ομάδες Μπαλόχ που αντιτίθενται στο καθεστώς της Τεχεράνης έχουν επίσης κινηθεί από απομακρυσμένες ορεινές βάσεις στο Πακιστάν προς το Ιράν, διασχίζοντας τα σύνορα, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους.
Η «φωλιά από σφήκες» που μπορεί να ανοίξειAP Photo/Rashid Yahya

Ειδικοί προειδοποιούν ότι η υποστήριξη σε ένοπλες ομάδες που προέρχονται από τις εθνοτικές κοινότητες του Ιράν θα μπορούσε να «ανοίξει μια φωλιά από σφήκες», επιδεινώνοντας τις διαιρέσεις στο πολυεθνοτικό κράτος και αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός χαοτικού εμφυλίου πολέμου σε περίπτωση κατάρρευσης του σημερινού καθεστώτος.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα με δύο ηγέτες ιρανικών κουρδικών οργανώσεων που εδρεύουν στο βόρειο Ιράκ και εμφανίζεται ανοιχτός στο ενδεχόμενο να στηρίξει ομάδες που είναι διατεθειμένες να πάρουν τα όπλα για να ανατρέψουν το καθεστώς, σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.


Μυστικές επιχειρήσεις στα βορειοδυτικά τμήματα του Ιράν, όπου ζει μεγάλος αριθμός Κούρδων, έχουν «ενταθεί» μετά τον σύντομο πόλεμο μεταξύ Ιράν και Ισραήλ το περασμένο καλοκαίρι, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών και της άμυνας από το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και άλλες χώρες της περιοχής.

Τον Ιανουάριο υπήρξαν αναφορές για συγκρούσεις μεταξύ των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) και ομάδων μαχητών Πεσμεργκά που είχαν εισέλθει στο Ιράν από την Τουρκία και το Ιράκ. Πριν από δύο εβδομάδες, πέντε αντίπαλες ιρανικές κουρδικές οργανώσεις, με επικεφαλής το Δημοκρατικό Κόμμα του Ιρανικού Κουρδιστάν (KDPI), συγκρότησαν νέα συμμαχία με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος στην Τεχεράνη.

«Η ευθυγράμμιση και η ενότητα των ομάδων είναι το πρώτο βήμα στο σχέδιο δράσης», δήλωσε πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας με εμπειρία σε μυστικές επιχειρήσεις.

Εκπρόσωπος του KDPI δεν επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε ότι ο ηγέτης του κόμματος, Μουσταφά Χίτζρι, ήταν ένας από τους δύο κουρδικούς ηγέτες με τους οποίους επικοινώνησε ο Τραμπ, σημείωσε όμως ότι είναι καθήκον «των ελεύθερων, δημοκρατικών κοινωνιών σε όλο τον κόσμο να βοηθήσουν [τους Ιρανούς Κούρδους] να κερδίσουν την ελευθερία τους».

«Πιστεύουμε ότι το καθεστώς βρίσκεται σε ιδιαίτερα αδύναμη κατάσταση… και σύντομα θα δει τις τελευταίες του ημέρες», ανέφερε.


Ο Χίτζρι κάλεσε την Τετάρτη το ιρανικό στρατιωτικό προσωπικό να εγκαταλείψει τις θέσεις του και «να επιστρέψει στις οικογένειές του».

Το KDPI ανέφερε ότι η έκκληση έγινε «υπό το φως των συνεχιζόμενων αμερικανικών και ισραηλινών επιθέσεων εναντίον στρατιωτικών και ασφαλιστικών εγκαταστάσεων του καθεστώτος, οι οποίες αποτελούν άμεση και σοβαρή απειλή για τη ζωή των στρατιωτών, ιδιαίτερα στο Κουρδιστάν».

Οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα χρησιμοποιήσει κουρδικές δυνάμεις ως συμμάχους, παρέχοντας κρίσιμη υποστήριξη στα αμερικανικά στρατεύματα τόσο κατά την εισβολή στο Ιράκ το 2003 όσο και στον πόλεμο κατά του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ και τη Συρία από το 2014 έως το 2019.

Η Άλια Μπραχίμι, ειδική για τη Μέση Ανατολή στο Atlantic Council, προειδοποίησε για τους κινδύνους χρήσης τοπικών δυνάμεων.

«Εάν οι χερσαίες μάχες ανατεθούν σε εθνοτικές αποσχιστικές ομάδες, τότε οι ΗΠΑ θα έχουν ακόμη λιγότερη δυνατότητα να επηρεάσουν τις εξελίξεις στο έδαφος σε σχέση με τη σύγκρουση πριν από 20 χρόνια. Αν και άλλες αποσχιστικές ομάδες εμπλακούν, το ιρανικό κοινό ενδέχεται να συσπειρωθεί γύρω από το καθεστώς της Τεχεράνης», δήλωσε.


«Βρισκόμαστε μόλις πέντε ημέρες από την έναρξη της σύγκρουσης και ήδη βλέπουμε τις επικίνδυνες συνέπειες της έλλειψης στρατηγικού σχεδίου από την κυβέρνηση Τραμπ και της πλήρους απουσίας σαφήνειας ως προς τους στόχους και τα κίνητρα».

Σύμφωνα με πρώην αξιωματούχο της Μοσάντ, πράκτορες της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών βρίσκονται ήδη εντός του Ιράν, ενώ δύο αναλυτές εκτιμούν ότι οι πρόσφατες επιθέσεις με drones μικρής εμβέλειας εναντίον μονάδων των IRGC και θέσεων στα σύνορα φέρουν επίσης τα χαρακτηριστικά ισραηλινών επιχειρήσεων πληροφοριών.

Οι επιθέσεις με drones και τα πρόσφατα αεροπορικά πλήγματα στα σύνορα Ιράν-Ιράκ δείχνουν προσπάθεια δημιουργίας «σημείων πρόσβασης» που θα επέτρεπαν σε ελαφρά οπλισμένους Κούρδους μαχητές να εισέλθουν στο Ιράν και να δημιουργήσουν προγεφυρώματα, δήλωσε πρώην αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας.

Μια τέτοια επιχείρηση θα ακολουθούσε μια καθιερωμένη αμερικανική στρατηγική, κατά την οποία μικρές ομάδες στρατιωτικών ή στελεχών της CIA κατευθύνουν αεροπορικά πλήγματα σε συνεργασία με τοπικές δυνάμεις.

Ανάλογες τακτικές χρησιμοποιήθηκαν στο Αφγανιστάν το 2001 και αργότερα στη Συρία και το Ιράκ εναντίον του Ισλαμικού Κράτους.

 


«Αν υπάρχει επαρκής αεροπορική ισχύς και καλός συντονισμός, τότε οι Κούρδοι θα προχωρούν μέσα από κατεστραμμένα ερείπια, ενώ οποιαδήποτε αντεπίθεση του καθεστώτος θα διαλύεται πολύ πριν χρειαστεί να εμπλακούν σε μάχη», ανέφερε ο πρώην αξιωματούχος.

Ο στόχος δεν θα ήταν να «βαδίσουν προς την Τεχεράνη», αλλά να αποσπάσουν και να εξαντλήσουν τις ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις, καθώς οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών δεν θεωρούν ότι οι ελαφρά οπλισμένοι Πεσμεργκά μπορούν να αντιμετωπίσουν τις τακτικές δυνάμεις του Ιράν και τις μονάδες των IRGC.

Οι ΗΠΑ διατηρούν μυστική παρουσία στο βόρειο Ιράκ εδώ και πολλά χρόνια, με κέντρα επικοινωνιών, σημεία επιτήρησης και προγράμματα εκπαίδευσης για κουρδικές και άλλες ιρακινές δυνάμεις. Πιστεύεται ότι και το Ισραήλ έχει παρουσία στην περιοχή.

Οι Κούρδοι του Ιράν – που αποτελούν περίπου το 5% έως 10% του πληθυσμού – έχουν μακρά ιστορία αποσχιστικής δράσης και ευρύτερης αντιπολίτευσης στο θεοκρατικό καθεστώς.

Κούρδοι μαχητές πολέμησαν επίσης στο πλευρό των αμερικανικών δυνάμεων στη Συρία, δημιουργώντας στενές προσωπικές σχέσεις με στελέχη του αμερικανικού στρατού και των υπηρεσιών πληροφοριών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται πολλοί μαχητές του KDPI και του Κόμματος Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK), μιας ακόμη οργάνωσης με την οποία φέρεται να επικοινώνησε ο Τραμπ.

Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, οι αναφορές ότι οι ΗΠΑ παρείχαν πρόσφατα όπλα πιθανότατα δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, καθώς ελαφρύς οπλισμός και πυρομαχικά είναι ήδη ευρέως διαθέσιμα στην περιοχή.

Η στήριξη σε κουρδικές ένοπλες ομάδες ενδέχεται να προκαλέσει έντονη ανησυχία σε Τουρκία, Ιράκ και Συρία, όπου επίσης ζουν σημαντικές κουρδικές μειονότητες.

«Αν η κυβέρνηση ασχολείται σοβαρά ή σκέφτεται να εμπλακεί με τους Κούρδους στο Ιράν, ανοίγει μια φωλιά από σφήκες. Νομίζω ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα έχει πολλά να πει, όπως και άλλοι ηγέτες – να αναμένετε ισχυρές αντιδράσεις από τον πρωθυπουργό του Ιράκ Μοχάμεντ Σία αλ-Σουντάνι και τον πρόεδρο της Συρίας Άχμεντ αλ-Σαράα», δήλωσε η Μπάρμπαρα Λιφ, πρώην υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή μέχρι το 2025.

«Οι ηγέτες του Κόλπου είναι επίσης πιθανό να αισθανθούν μεγάλη ανησυχία για μια τέτοια αμερικανική κίνηση».

Ο Κουμπάντ Ταλαμπανί, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της αυτόνομης κουρδικής περιοχής του Ιράκ, δήλωσε την Τετάρτη ότι η περιοχή δεν αποτελεί μέρος της σύγκρουσης και θα διατηρήσει ουδέτερη στάση.

Ταυτόχρονα, καταγράφεται αυξανόμενη δράση αποσχιστικών ομάδων της μειονότητας των Μπαλόχ στα νοτιοανατολικά του Ιράν. Μαχητές επιτέθηκαν σε περίπολο των IRGC και σε αστυνομικό φυλάκιο στα σύνορα τον Δεκέμβριο.

Την ίδια περίοδο, η πιο ενεργή αποσχιστική οργάνωση των Μπαλόχ, η Jaish al-Adl, ανακοίνωσε νέα συμμαχία ένοπλων ομάδων με στόχο να «ενισχύσει την αποτελεσματικότητα του αγώνα» κατά της «τυραννίας» του ιρανικού καθεστώτος.

Η συμμαχία ανέλαβε την ευθύνη για τη δολοφονία του διοικητή αστυνομικού τμήματος στην πόλη Ζαχεντάν την Τρίτη και κάλεσε τα στρατιωτικά στελέχη «να παραδοθούν στους συμπολίτες τους ώστε να μη βρεθούν σε κίνδυνο σε αυτή την κρίσιμη περίοδο».

Ο Νάσερ Μπουλεντάι, Ιρανός ηγέτης των Μπαλόχ που ζει εξόριστος στην Ευρώπη, δήλωσε ότι πιστεύει πως όλες οι κοινότητες του Ιράν θα καλωσόριζαν τη βοήθεια των ΗΠΑ, αλλά σημείωσε ότι η Ουάσιγκτον έχει ακολουθήσει στο παρελθόν ασυνεπή πολιτική.

Οι ΗΠΑ είχαν κατηγορηθεί πριν από λίγους μήνες ότι θυσίασαν κυνικά τα συμφέροντα των Σύρων Κούρδων στις συγκρούσεις με τις κυβερνητικές δυνάμεις της Συρίας.

«Νομίζω ότι όλοι όσοι αντιτίθενται στο σκληρό θεοκρατικό καθεστώς θα αποδέχονταν στήριξη από τις ΗΠΑ, αλλά αυτή θα πρέπει να είναι σταθερή και διαρκής ώστε να λυθούν τα ζητήματα των μειονοτήτων, σε αντίθεση με αυτό που έγινε όταν οι ΗΠΑ στήριξαν τους Κούρδους της Συρίας και στη συνέχεια τους εγκατέλειψαν», δήλωσε.

«Έχει έρθει η ώρα οι ΗΠΑ να στηρίξουν τις εθνοτικές και θρησκευτικές μειονότητες του Ιράν απέναντι στο θεοκρατικό καθεστώς και να κλείσουν οριστικά το ζήτημα του Ιράν».