Νέα εγκύκλιος της ΑΑΔΕ εξηγεί πότε φορολογείται η επικαρπία, πότε αναβάλλεται ο φόρος της ψιλής κυριότητας και τι ισχύει σε γονικές παροχές, δωρεές, κληρονομιές και μεταβιβάσεις
Takeawaysby Protothema AIΗ Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) εξέδωσε εγκύκλιο που αποσαφηνίζει τη φορολόγηση της μεταβίβασης ακινήτων με διαχωρισμό ψιλής κυριότητας και επικαρπίας.
Η αξία της ισόβιας επικαρπίας υπολογίζεται με βάση την ηλικία του επικαρπωτή, ενώ η επικαρπία ορισμένου χρόνου υπολογίζεται με ποσοστό 1/20 της αξίας για κάθε έτος.
Σε περιπτώσεις κληρονομιάς, η φορολόγηση της ψιλής κυριότητας συνήθως αναβάλλεται μέχρι την ένωση με την επικαρπία, εκτός συγκεκριμένων εξαιρέσεων.
Η πρόωρη λήξη της επικαρπίας επιτρέπει την υποβολή τροποποιητικής δήλωσης και τον επαναϋπολογισμό της φορολογητέας αξίας.Χιλιάδες οικογένειες επιλέγουν να μεταβιβάσουν ακίνητα από γονείς σε παιδιά με τον γνωστό διαχωρισμό της κυριότητας σε ψιλή κυριότητα και επικαρπία, ώστε οι γονείς να διατηρούν τη χρήση ή τα έσοδα από το ακίνητο και τα παιδιά να αποκτούν την κυριότητα που αργότερα μετατρέπεται σε πλήρη.
Με νέα εγκύκλιο, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) αποσαφηνίζει τον τρόπο φορολόγησης αυτών των περιπτώσεων, διευκρινίζοντας πότε επιβάλλεται φόρος στην επικαρπία, πότε μετατίθεται η φορολόγηση της ψιλής κυριότητας και πώς αντιμετωπίζονται διαφορετικά σενάρια όπως θάνατος, δωρεά, γονική παροχή ή πώληση.
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας, σε κάθε απόκτηση περιουσίας λόγω κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής ο φόρος επιβάλλεται στον δικαιούχο που αποκτά το δικαίωμα, ενώ στις αγοραπωλησίες ο φόρος μεταβίβασης επιβαρύνει τον αγοραστή.
Στην κληρονομιά χρόνος φορολογίας θεωρείται συνήθως ο χρόνος θανάτου του κληρονομουμένου, ενώ στις δωρεές και τις γονικές παροχές ο χρόνος σύνταξης του συμβολαίου ή της παράδοσης του περιουσιακού στοιχείου.
Η επικαρπία φορολογείται αυτοτελώς κάθε φορά που μεταβιβάζεται και υπόχρεος για την υποβολή δήλωσης και την καταβολή του φόρου είναι ο επικαρπωτής που την αποκτά. Αν ο επικαρπωτής δεν υποβάλει δήλωση και στη συνέχεια αποβιώσει, την υποχρέωση αναλαμβάνουν οι κληρονόμοι του και όχι ο ψιλός κύριος.
Έτσι, αν ένας πατέρας αφήσει με διαθήκη την ψιλή κυριότητα ενός ακινήτου στο παιδί του και την επικαρπία στη σύζυγό του, το παιδί δεν υποχρεούται να δηλώσει την επικαρπία της μητέρας του.
Αν όμως εκείνη πεθάνει χωρίς να έχει υποβάλει δήλωση, τότε οι κληρονόμοι της – δηλαδή συνήθως το ίδιο το παιδί – θα πρέπει να υποβάλουν δήλωση για λογαριασμό της. Αν αντί για τη σύζυγο η επικαρπία είχε δοθεί σε τρίτο πρόσωπο, τότε την υποχρέωση θα είχαν οι κληρονόμοι εκείνου του τρίτου.
Ισόβια ή αόριστης διάρκειας επικαρπία: Η αξία της ισόβιας επικαρπίας υπολογίζεται ως ποσοστό της πλήρους κυριότητας ανάλογα με την ηλικία του επικαρπωτή κατά τον χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης.
Αν ο επικαρπωτής δεν έχει υπερβεί τα 20 έτη, η αξία της επικαρπίας υπολογίζεται στα 8/10 της πλήρους κυριότητας, μετά τα 20 έτη στα 7/10, μετά τα 30 στα 6/10, μετά τα 40 στα 5/10, μετά τα 50 στα 4/10, μετά τα 60 στα 3/10, μετά τα 70 στα 2/10 και μετά τα 80 στο 1/10.
ΚλείσιμοΈτσι, αν ένας 29χρονος αποκτήσει την επικαρπία οικοπέδου αξίας 100.000 ευρώ θα φορολογηθεί για αξία 70.000 ευρώ, ενώ αν ένας 91χρονος αποκτήσει την επικαρπία διαμερίσματος αξίας 200.000 ευρώ η φορολογητέα αξία περιορίζεται σε 20.000 ευρώ. Αν η επικαρπία περιέλθει σε νομικό πρόσωπο, όπως μια εταιρεία ή ένα ίδρυμα, θεωρείται ότι η αξία της αντιστοιχεί στα 8/10 της πλήρους κυριότητας.
Επικαρπία ορισμένου χρόνου: Όταν η επικαρπία έχει καθορισμένη διάρκεια, η αξία της υπολογίζεται σε 1/20 της αξίας της πλήρους κυριότητας για κάθε έτος διάρκειας, με ανώτατο όριο τα 8/10. Ακόμη και μέρος έτους υπολογίζεται ως ολόκληρο. Για παράδειγμα, αν δοθεί επικαρπία ακινήτου αξίας 100.000 ευρώ για πέντε χρόνια, η φορολογητέα αξία της επικαρπίας θα είναι 25.000 ευρώ. Αν δοθεί για τρεις μήνες, η αξία της θεωρείται 1/20 της πλήρους κυριότητας, δηλαδή 5.000 ευρώ.
Διαδοχική επικαρπία: Όταν η επικαρπία περνά διαδοχικά από έναν δικαιούχο σε άλλον, κάθε πρόσωπο φορολογείται τη στιγμή που αποκτά το δικαίωμα, με βάση την ηλικία που έχει τότε.
Για παράδειγμα, αν η επικαρπία δοθεί αρχικά στην αδελφή του διαθέτη ηλικίας 58 ετών και μετά τον θάνατό της στον γιο της, η αδελφή θα φορολογηθεί για 4/10 της αξίας της πλήρους κυριότητας και ο γιος θα φορολογηθεί αργότερα, όταν του περιέλθει η επικαρπία, με βάση τη δική του ηλικία εκείνη τη στιγμή.
Επικαρπία σε περισσότερα πρόσωπα: Αν η επικαρπία συσταθεί υπέρ περισσότερων δικαιούχων ταυτόχρονα, η αξία της υπολογίζεται διαφορετικά ανάλογα με το πότε λήγει. Αν λήγει με τον θάνατο και του τελευταίου δικαιούχου, λαμβάνεται υπόψη η ηλικία του νεότερου. Αν λήγει με τον θάνατο οποιουδήποτε από αυτούς, λαμβάνεται υπόψη η ηλικία του μεγαλύτερου.
Έτσι, αν ένα ακίνητο αξίας 100.000 ευρώ δοθεί σε γιο 64 ετών και εγγονό 36 ετών μέχρι τον θάνατο και των δύο, η αξία της επικαρπίας υπολογίζεται με βάση τον νεότερο στα 6/10, δηλαδή 60.000 ευρώ, και κατόπιν επιμερίζεται μεταξύ τους με βάση τα ποσοστά ηλικίας, οδηγώντας σε αξία περίπου 20.000 ευρώ για τον πατέρα και 40.000 ευρώ για τον εγγονό.
Αν αντίθετα η επικαρπία λήγει με τον θάνατο οποιουδήποτε από τους δύο, η αξία της υπολογίζεται με βάση τον μεγαλύτερο, δηλαδή στα 3/10, και κατανέμεται ισόποσα.
Επικαρπία που εξαρτάται από τρίτο πρόσωπο: Όταν η διάρκεια της επικαρπίας εξαρτάται από τη ζωή τρίτου προσώπου, η αξία της υπολογίζεται με βάση την ηλικία του μεγαλύτερου μεταξύ επικαρπωτή και τρίτου. Έτσι, αν κόρη 45 ετών αποκτήσει επικαρπία ακινήτου αξίας 220.000 ευρώ όσο ζει η μητέρα της ηλικίας 73 ετών, η φορολογητέα αξία της επικαρπίας θα υπολογιστεί στα 2/10 της αξίας, δηλαδή στα 44.000 ευρώ.
Πρόωρη λήξη επικαρπίας: Αν μια ισόβια επικαρπία τελικά λήξει πολύ νωρίτερα από το αναμενόμενο –για παράδειγμα λόγω θανάτου του επικαρπωτή– και η πραγματική διάρκειά της αντιστοιχεί σε μικρότερη αξία από εκείνη που είχε φορολογηθεί, τότε υποβάλλεται τροποποιητική δήλωση και η τελική φορολογητέα αξία επαναϋπολογίζεται.
Έτσι, αν μια κόρη ηλικίας 47 ετών φορολογηθεί για ισόβια επικαρπία καταστήματος αξίας 350.000 ευρώ με αξία επικαρπίας 175.000 ευρώ, αλλά πεθάνει μετά από τρία χρόνια, η αξία επαναϋπολογίζεται σαν επικαρπία τριετούς διάρκειας στα 52.500 ευρώ και ο φόρος που είχε επιβληθεί διαγράφεται ή επιστρέφεται.
Αναβολή φορολόγησης ψιλής κυριότητας στην κληρονομιά: Στις περιπτώσεις όπου κάποιος αποκτά ψιλή κυριότητα λόγω κληρονομιάς, ο φόρος συνήθως δεν επιβάλλεται αμέσως αλλά μετατίθεται μέχρι να ενωθεί η ψιλή κυριότητα με την επικαρπία.
Για παράδειγμα, αν ένας πατέρας αφήσει με διαθήκη την ψιλή κυριότητα στο παιδί του και την επικαρπία στη σύζυγό του, η σύζυγος φορολογείται για την επικαρπία κατά τον χρόνο θανάτου του πατέρα, ενώ το παιδί φορολογείται αργότερα για την πλήρη κυριότητα όταν πεθάνει η επικαρπώτρια.
Άμεση φορολόγηση ψιλής κυριότητας: Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου η ψιλή κυριότητα φορολογείται άμεσα, όπως όταν ο ίδιος ο κληρονόμος που την αποκτά έχει ήδη την επικαρπία, όταν περιέλθει σε άλλον μετά από αποποίηση του αρχικού δικαιούχου, όταν μεταβιβαστεί με αντάλλαγμα ή όταν ο ίδιος ο ψιλός κύριος ζητήσει με δήλωσή του την άμεση φορολόγηση.
Στην περίπτωση αυτή ο φόρος υπολογίζεται αφαιρώντας από την αξία της πλήρους κυριότητας την αξία της επικαρπίας. Για παράδειγμα, αν ακίνητο αξίας 100.000 ευρώ έχει επικαρπωτή ηλικίας 52 ετών, η αξία της επικαρπίας είναι 40.000 ευρώ και ο ψιλός κύριος θα φορολογηθεί για τα υπόλοιπα 60.000 ευρώ.
Αυτοδίκαιη συνένωση επικαρπίας και κυριότητας: Όταν η επικαρπία λήξει επειδή πέθανε ο επικαρπωτής ή επειδή έληξε η συμφωνημένη διάρκειά της, η ψιλή κυριότητα ενώνεται αυτοδίκαια με αυτήν και ο ψιλός κύριος γίνεται πλήρης κύριος χωρίς νέα φορολογική υποχρέωση, εφόσον έχει ήδη φορολογηθεί για την ψιλή κυριότητα.
Μεταβίβαση επικαρπίας στον ψιλό κύριο: Αν όμως ο ψιλός κύριος αποκτήσει την επικαρπία πριν τη λήξη της - για παράδειγμα με δωρεά, αγορά ή παραίτηση του επικαρπωτή - τότε φορολογείται για το μέρος της αξίας της πλήρους κυριότητας για το οποίο δεν είχε φορολογηθεί προηγουμένως
Έτσι, αν κάποιος είχε φορολογηθεί για τα 6/10 της αξίας του ακινήτου όταν απέκτησε την ψιλή κυριότητα και αργότερα αποκτήσει και την επικαρπία, θα φορολογηθεί για τα υπόλοιπα 4/10.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου