«Σηκώνουν μανίκια» στην ΕΕ ενόψει κινδύνου αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, το θεμέλιο της ευρωπαϊκής ασφάλειας από το 1949.
AP
Η οργή του Ντόναλντ Τραμπ προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ επειδή αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στον πόλεμο κατά του Ιράν έχει μέχρι στιγμής πετύχει ένα πράγμα: να τους ενώσει εναντίον του.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Κατ’ ιδίαν, σε ιδιαίτερα δείπνα και στο περιθώριο συναντήσεων στις Βρυξέλλες και αλλού, οι Ευρωπαίοι ηγέτες και αξιωματούχοι συζητούν πώς να χειριστούν τις απειλές του Αμερικανού προέδρου για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ και τι θα κάνουν αν τις υλοποιήσει.
Τώρα συμμερίζονται την ζοφερή άποψη ότι οι ολοένα και πιο οργισμένες επιθέσεις του Τραμπ εναντίον της Βρετανίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας και άλλων χωρών επιβεβαιώνουν μια θεμελιώδη ρήξη στη διατλαντική συμμαχία. Και ενώ δεν είναι ακόμη σίγουροι ποια θα πρέπει να είναι η τελική απάντηση, ορισμένες χώρες ήδη επιδιώκουν να επεκτείνουν τις αμυντικές τους δυνατότητες για να παρακάμψουν ένα διαλυμένο ΝΑΤΟ.
«Το ΝΑΤΟ έχει παραλύσει, δεν μπορούν καν να πραγματοποιήσουν συναντήσεις», δήλωσε ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης, όπως και άλλοι που ζήτησαν ανωνυμία για να μιλήσουν ελεύθερα. «Είναι αρκετά σαφές ότι το ΝΑΤΟ ήδη καταρρέει», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη πρέπει επειγόντως να ενισχύσει την άμυνά της: «Ανυπομονούμε να πεθάνει εντελώς».
Η ωμή εκτίμηση, που προκύπτει από τις συνεντεύξεις του Politico με 24 υπουργούς, αξιωματούχους και διπλωμάτες, απεικονίζει γλαφυρά την αλλαγή στην μεταπολεμική παγκόσμια τάξη, για την οποία ο Τραμπ έχει κάνει τόσα πολλά για να φέρει.
Τις τελευταίες ημέρες, η κυβέρνηση Τραμπ έχει βυθίσει τη στρατιωτική συμμαχία στην ίσως μεγαλύτερης κρίση της 77χρονης ιστορίας της. Ο Αμερικανός πρόεδρος και η ομάδα του έχουν δεσμευτεί να επανεκτιμήσουν την ένταξη των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ μόλις τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν, σε αντίποινα για την άρνηση των Ευρωπαίων συμμάχων να συμμετάσχουν στη σύγκρουση κατά του Ιράν.
Ο ίδιος ο Τραμπ έριξε λάδι στη φωτιά, αποκαλώντας το ΝΑΤΟ «χάρτινη τίγρη» σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Telegraph.
Το μεγαλύτερο παράπονο της Αμερικής είναι η άρνηση ευρωπαϊκών δυνάμεων όπως η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία να επιτρέψουν στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν τις στρατιωτικές τους βάσεις ή τον εναέριο χώρο για να διεξάγουν επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν. Στον μήνα που ακολούθησε την έναρξη του πολέμου, η οργή του Τραμπ έχει μόνο ενταθεί με μια ροή ολοένα και πιο πικραμένων αναρτήσεων που προέρχονται από τον λογαριασμό του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης Truth.
Για τους Ευρωπαίους, το ερώτημα, όπως πάντα, είναι πώς να προστατευτούν από τα χειρότερα και να σώσουν ό,τι έχει μεγαλύτερη σημασία.
Συζήτηση σε σκανδιναβικό τραπέζι
Στο Ελσίνκι την περασμένη εβδομάδα, 10 Ευρωπαίοι ηγέτες συναντήθηκαν για ένα ιδιωτικό δείπνο χωρίς τους αξιωματούχους και τους βοηθούς τους στο οικείο περιβάλλον του Μουσείου Μάνερχαϊμ, της κατοικίας του ηγέτη της Φινλανδίας κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, Γκούσταφ Μάνερχαϊμ.
Ανάμεσα στους εσωτερικούς χώρους του κτιρίου της δεκαετίας του 1940, διακοσμημένους με τα κυνηγετικά τρόπαια του πρώην προέδρου, οι ηγέτες χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σουηδία, η Φινλανδία και η Νορβηγία είχαν μια ειλικρινή συζήτηση σχετικά με την δεινή κατάσταση της διατλαντικής συμμαχίας. Όλοι συμφώνησαν ότι η ροή ύβρεων του Τραμπ μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι κακή και χειροτερεύει.
Αλλά αποφάσισαν ότι δεν μπορούσαν να συναινέσουν στις απαιτήσεις του προέδρου των ΗΠΑ να συμμετάσχουν στις μάχες κατά του Ιράν.
«Όλοι θέλουμε να τελειώσει ο πόλεμος, αλλά δεν συμφωνούμε με τις ΗΠΑ», δήλωσε ένας αξιωματούχος που ενημερώθηκε για τις συζητήσεις. Ο Τραμπ θέλει να βοηθήσει το ΝΑΤΟ, αλλά οι ηγέτες παραμένουν αντίθετοι επειδή «οι περισσότεροι Ευρωπαίοι δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων και ο Κόλπος δεν έχει καμία σχέση με το ΝΑΤΟ». Στην Ευρώπη, αντίθετα, η κρίση έχει ενοποιητικό αποτέλεσμα: «Αυτές οι 10 χώρες ήταν πάντα πολύ κοντά η μία στην άλλη, αλλά θα έλεγα ότι είναι ακόμη πιο κοντά τώρα», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
Η ετυμηγορία αυτών των κυβερνήσεων, στις οποίες περιλαμβάνονται η Δανία, η Εσθονία, η Ισλανδία, η Λετονία, η Λιθουανία και η Ολλανδία, δεν περιορίζεται στη Βόρεια Ευρώπη.
Στην πραγματικότητα, αυτό που είναι αξιοσημείωτο στην διεθνή αντίδραση στον πόλεμο στο Ιράν είναι το πόσο ενωμένοι ήταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες στην άρνησή τους να στείλουν στρατιωτικά μέσα για να συμμετάσχουν στον αμερικανικό και ισραηλινό βομβαρδισμό.
Ο Τραμπ «κατέστρεψε» τη διατλαντική σχέση και «ένωσε» την Ευρώπη απέναντι σε αυτόν τον πόλεμο, δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. Ένας άλλος ανώτερος Ευρωπαίος κυβερνητικός αξιωματούχος δήλωσε ότι οι Αμερικανοί πρέπει τώρα να αντιμετωπίσουν το δικό τους λάθος που επιτέθηκαν στο Ιράν.
Κατά την εισβολή στο Ιράκ το 2003, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Πολωνία ήταν μεταξύ των χωρών που έστειλαν στρατεύματα για να πολεμήσουν με τους Αμερικανούς. Αυτή τη φορά, οι πρωθυπουργοί της Βρετανίας και της Πολωνίας ήταν σαφείς ότι δεν θα συμμετάσχουν σε αυτόν τον πόλεμο.
Η Ισπανία έκλεισε τον εναέριο χώρο της σε αμερικανικά αεροσκάφη τη Δευτέρα, αφού αρνήθηκε στις αμερικανικές δυνάμεις την άδεια να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις της στην αρχή του πολέμου, ενώ η Γαλλία απαγόρευσε σε αμερικανικά αεροσκάφη να χρησιμοποιούν τον εναέριο χώρο της εάν μεταφέρουν στρατιωτικό φορτίο στον Κόλπο.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν να μην συμβουλευτούν τους Ευρωπαίους συμμάχους τους πριν ξεκινήσουν την εκστρατεία τους κατά του Ιράν. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ορισμένοι Ευρωπαίοι σύμμαχοι εμποδίζουν τώρα τη χρήση των αεροπορικών τους βάσεων ή του εναέριου χώρου στην περίπτωση της Γαλλίας», δήλωσε ο Fabrice Pothier, Διευθύνων Σύμβουλος της Rasmussen Global και πρώην διευθυντής σχεδιασμού πολιτικής στο ΝΑΤΟ.
«Ο Τραμπ αντιμετωπίζει τις συνέπειες της μονομερούς δράσης του και του ότι θεωρεί την Ευρώπη δεδομένη», δήλωσε ο Ποτιέ. «Το κλειδί τώρα για τους Ευρωπαίους συμμάχους είναι να παραμείνουν ενωμένοι στην αντιμετώπιση των συνεπειών της οργής του Τραμπ».
Δεν είναι ο Τσώρτσιλ
Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, έχει υποστεί το κύριο βάρος των προσωπικών επιθέσεων του Τραμπ, με τον πρόεδρο να τον έχει επανειλημμένα απορρίψει ως «όχι ο Ουίνστον Τσόρτσιλ» λόγω της απροθυμίας του να συμμετάσχει σε επιθετική δράση κατά του Ιράν. Την Τετάρτη, ο Στάρμερ απέρριψε την προσβολή, λέγοντας: «Όποια και αν είναι η πίεση που ασκείται σε εμένα και σε άλλους, όποιος και αν είναι ο θόρυβος, θα ενεργήσω προς το βρετανικό εθνικό συμφέρον».
Η Στάρμερ πρόσθεσε ότι το ΝΑΤΟ ήταν «η πιο αποτελεσματική στρατιωτική συμμαχία που έχει δει ποτέ ο κόσμος» και το Ηνωμένο Βασίλειο παρέμεινε «πλήρως αφοσιωμένο» σε αυτό. Η Βρετανίδα υπουργός Οικονομικών Ρέιτσελ Ριβς, ωστόσο, έδειξε την πραγματική απογοήτευση στο Λονδίνο. «Είμαι θυμωμένη που ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε να πάει σε πόλεμο στη Μέση Ανατολή, έναν πόλεμο από τον οποίο δεν υπάρχει σαφές σχέδιο για το πώς να βγούμε», δήλωσε στο BBC.
Ακόμα κι έτσι, ο Στάρμερ εργάζεται σκληρά για να δείξει ότι η Βρετανία και άλλες χώρες θέλουν πραγματικά να βοηθήσουν, κυρίως επειδή οι οικονομίες τους εξαρτώνται από την αποκατάσταση του εμπορίου μέσω του Στενού του Ορμούζ και τη μείωση των τιμών του πετρελαίου.
Την Πέμπτη, το Ηνωμένο Βασίλειο φιλοξένησε μια σύνοδο κορυφής 35 κρατών για να συζητήσουν «όλα τα βιώσιμα διπλωματικά και πολιτικά μέτρα» για την αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και του εμπορίου στην περιοχή.
Το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλοι σύμμαχοι θα διερευνήσουν επίσης πώς μπορούν να βοηθήσουν στις προσπάθειες διατήρησης της ειρήνης ή αστυνόμευσης στον Κόλπο, αλλά μόνο αφού τελειώσουν οι μάχες.
Υπάρχουν μάλιστα ελπίδες στη Βρετανία και αλλού στην Ευρώπη ότι η επίσημη επίσκεψη του βασιλιά Καρόλου Γ’΄στις ΗΠΑ αυτόν τον μήνα θα βοηθήσει στην εξομάλυνση των ταραγμένων σχέσεων με τις ΗΠΑ. Ο πρόεδρος είναι λάτρης της βασιλικής οικογένειας και απόλαυσε τη δική του επίσημη επίσκεψη στη Βρετανία πέρυσι.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, καμία από αυτές τις προσπάθειες δεν ήταν αρκετή για να συγκινήσει τον Τραμπ.
Μην αναφέρεις τον πόλεμο
Μεταξύ των αξιωματούχων του ΝΑΤΟ υπάρχει ιδιωτική ανησυχία για τη ρήξη στη συμμαχία, μαζί με κάποια αμηχανία επειδή οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη ζητήσει επίσημα βοήθεια από το ΝΑΤΟ στον Κόλπο. Δεν είναι σαφές τι ακριβώς θέλει η Ουάσινγκτον, δήλωσαν αξιωματούχοι.
Ο Γενικός Γραμματέας Μαρκ Ρούτε έχει «ενοχλήσει» ορισμένους συμμάχους εμμένοντας αποφασιστικά στην πολιτική του, η οποία αρνείται να επικρίνει την Αμερική και υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει πρόβλημα με το ΝΑΤΟ, σύμφωνα με έναν Ευρωπαίο διπλωμάτη.
«Οποιαδήποτε αναταραχή εντός της συμμαχίας με τις ΗΠΑ στο επίκεντρο αποτελεί αιτία αμηχανίας και ανησυχίας», πρόσθεσε ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. Ο Ρούτε κάνει «μια στρατηγική επιλογή» να διατηρήσει «χαμηλούς τόνους για να αποφύγει την κλιμάκωση» της διαμάχης μεταξύ Ευρώπης και Ουάσινγκτον, δήλωσε ο διπλωμάτης του ΝΑΤΟ.
Σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες, αξιωματούχοι παραδέχονται ότι η αδιάκοπη κριτική από τις ΗΠΑ αναπόφευκτα αποδυναμώνει το ΝΑΤΟ, επειδή στην καρδιά του, η συμμαχία είναι μια ιδέα. Το Άρθρο 5 της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ ορίζει ότι τα μέλη θα είναι έτοιμα να υπερασπιστούν οποιοδήποτε μέλος δέχεται επίθεση.
Τη στιγμή που αυτή η υπόσχεση αμφισβητείται, το ΝΑΤΟ χάνει την ισχύ του ως αποτρεπτικό μέσο κατά της φερόμενης ρωσικής επιθετικότητας. Ο Τραμπ έχει αμφισβητήσει την ιδέα τόσο συχνά που έχει μετατρέψει την αμφισβήτηση του ΝΑΤΟ σε επίσημη πολιτική.
Ωστόσο, για τους Ευρωπαίους δεν υπάρχει ακόμη μία απάντηση για το πώς να αποκαταστήσουν την αξιοπιστία του ΝΑΤΟ ή με τι να το αντικαταστήσουν εάν συμβεί το χειρότερο.
Όλο και περισσότερο, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιδιώκουν να δημιουργήσουν ή να ενισχύσουν εναλλακτικές δομές για να αντιμετωπιστεί η κατάρρευση του ΝΑΤΟ.
Το δείπνο στο Ελσίνκι πραγματοποιήθηκε στο τέλος της συνόδου κορυφής της Κοινής Εκστρατευτικής Δύναμης, μιας ομάδας αμυντικής συνεργασίας υπό βρετανική ηγεσία για τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης. Ως σώμα, η JEF έχει σχεδιαστεί για να συγκεντρώνει δυνάμεις ταχείας ανάπτυξης για καταστάσεις όπου δεν γίνεται επίκληση του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με τον Άντι Χάκανεν, υπουργό Άμυνας της Φινλανδίας. «Δεν εικάζω ότι το Άρθρο 5 δεν λειτουργεί», είπε. «Λειτουργεί».
Ακόμα κι έτσι, αν το Άρθρο 5 δεν ισχύει, η JEF μπορεί να το κάνει. Η Ουκρανία έχει ήδη προσχωρήσει σε μια ενισχυμένη συμφωνία συνεργασίας με την JEF και κάποια στιγμή ο Καναδάς θα μπορούσε επίσης να σφυρηλατήσει στενότερους δεσμούς με την ομάδα, δήλωσε ένας αξιωματούχος.
Ένα άλλο δίκτυο που αποκτά μεγαλύτερη σημασία είναι η Σκανδιναβική Αμυντική Συνεργασία (Nordefco) που αποτελείται από τη Δανία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία.
Επιστροφή στις Βρυξέλλες
Και μετά υπάρχει η ΕΕ.
Επί χρόνια, οι υποστηρικτές του ΝΑΤΟ υποστηρίζουν ότι οι Βρυξέλλες πρέπει να απέχουν από την αμυντική πολιτική για να αποφύγουν τον ανταγωνισμό ή την υπονόμευση του ΝΑΤΟ, το οποίο αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής ασφάλειας από το 1949.
Ωστόσο, ένας αξιωματούχος της ΕΕ δήλωσε ότι το μπλοκ ήταν πλέον «εξαιρετικά ενεργό» στον τομέα της άμυνας, δεδομένων των λεκτικών επιθέσεων του Τραμπ κατά του ΝΑΤΟ.
Η ανατροπή της συμμαχίας από τον Τραμπ ώθησε την ΕΕ να ορίσει δάνεια ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ για τις χώρες ώστε να επενδύσουν στην άμυνά τους, ενώ οι Βρυξέλλες «εξερευνούν» επίσης το Άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ, μια ρήτρα αμοιβαίας άμυνας, δήλωσε ένας άλλος αξιωματούχος της ΕΕ. Ένα νέο σχέδιο οικονομικής ασφάλειας αναμένεται αυτό το καλοκαίρι.
«Πρέπει να κάνουμε πράγματα για να βεβαιωθούμε ότι είμαστε έτοιμοι», πρόσθεσε ο αξιωματούχος.
Αλλά είναι ένα πράγμα για την Ευρώπη να προετοιμάζεται για την αποχώρηση της Αμερικής και άλλο να αντιμετωπίζει τον στρατιωτικό επιτιθέμενο στο κατώφλι της.
Για τα κράτη της Βαλτικής ειδικότερα, η υπαρξιακή απειλή από τη Μόσχα είναι ο λόγος για τον οποίο η ενότητα έχει σημασία.
«Για όλους τους συμμάχους, αυτή τη στιγμή, είναι σημαντικό να χτίσουν γέφυρες, όχι να τις καταστρέψουν», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας της Εσθονίας, Χάνο Πέβκουρ, στο Politico. Η αγωνία για το αν οι ΗΠΑ καταστρέφουν το ΝΑΤΟ δείχνει ότι η Δύση είναι «διχασμένη», είπε. «Αυτό ακριβώς θέλει να δει ο Πούτιν».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου