Το Πάσχα στη Μονεμβασία «παρασύρει» τον επισκέπτη σε ένα ταξίδι στον χρόνο
Χρήστος Κουφάκος
EUROKINISSIΗ Κυριακή του Πάσχα, σύμφωνα με την ορθόδοξη εκκλησία, είναι η ημέρα που τιμάται η Ανάσταση του Χρηστού. Αυτή την ημέρα τελείται ο λεγόμενος Εσπερινός της Αγάπης, όπου, το Ευαγγέλιο της Αναστάσεως διαβάζεται εθιμοτυπικά σε διάφορες γλώσσες, με σκοπό να τονιστεί η οικουμενικότητα του διδάγματος του Χριστού.
Όπως περιγράφει η χριστιανική Βίβλος, η εκκλησιαστική λειτουργία της Κυριακής του Πάσχα έχει χαρμόσυνο χαρακτήρα, καθώς τιμάται η Ανάσταση του Χριστού.
Πως τιμάται η Κυριακή του Πάσχα
Παραδοσιακά, το πρωί της Κυριακής του Πάσχα, σε κάθε πλευρά της Ελλάδας, βγαίνουν οι σούβλες με αρνί, κατσίκι, κοντοσούβλι ή ψήνονται άλλα κρέατα, συνθέτοντας το πασχαλινό τραπέζι.
Η ατμόσφαιρα είναι εορταστική, με τους ανθρώπους να συναθροίζονται και να γλεντούν με μουσική, χορό και αλκοόλ. Αρκετοί, μάλιστα, προβαίνουν και στην εκδήλωση πυροβολισμών με τα όπλα που έχουν στην οικία τους, ωστόσο, μιλάμε για ένα εξαιρετικά επικίνδυνο έθιμο που είναι καλό να αποφεύγεται.
Τι τρώμε την Κυριακή του Πάσχα
Εθιμοτυπικά, στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας, το παραδοσιακό αρνί ή κατσίκι στη σούβλα αποτελεί το κυρίαρχο έδεσμα της ημέρας. Τον «οβελία», συνοδεύουν διάφορα συνοδευτικά, όπως πατάτες, σαλάτες και αλοιφές. Στη σούβλα, σε αρκετές περιπτώσεις μπαίνει το επίσης παραδοσιακό κοκορέτσι, ενώ γι’ αυτούς που δεν είναι «φίλοι» των εντοσθιών, σουβλίζουν κοντοσούβλι.
Τα παραπάνω πιάτα συνθέτουν το πασχαλινό τραπέζι στην πλειονότητα των ελληνικών σπιτιών σήμερα, τα οποία έχουν μαζί την παραδοσιακή μαγειρίτσα και τα πασχαλινά αυγά, που αρκετοί καταναλώνουν μετά το τσούγκρισμα.
Εκτός των αναφερθέντων πιάτων, ορισμένες περιοχές της Ελλάδας έχουν και διαφορετικά πιάτα. Για παράδειγμα, στη Σίφνο, ένας επισκέπτης θα γευτεί την Κυριακή του Πάσχα σπιτική ξινομυζήθρα και μελόπιτα, ένα τοπικό γλύκισμα από μέλι, μυζήθρα και αυγά. Αντίστοιχα, στο Άγιον Όρος, το πασχαλινό τραπέζι των μοναχών προβλέπει ψαρόσουπα και ψάρι.
Τα έθιμα της Κυριακής του Πάσχα στην Ελλάδα
Η Κυριακή του Πάσχα στην Ελλάδα δεν είναι μόνο ο παραδοσιακός «οβελίας», τα κόκκινα αυγά και οι μεγάλες συναθροίσεις, καθώς, πολλές περιοχές της ηπειρωτικής και νησιωτικής χώρας τιμούν την ημέρα με εξαιρετικά ενδιαφέροντα έθιμα.
Ο σαϊτοπόλεμος στην Καλαμάτα
Το Πάσχα στην Καλαμάτα, εν πολλοίς, ταυτίζεται με τον περίφημο σαϊτοπόλεμο. Οι ρίζες του εθίμου ανάγονται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας, με τον θρύλο να θέλει τους Μεσσήνιους αγωνιστές της περιόδου να χρησιμοποιούν τις σαΐτες γεμάτες με εκρηκτικά για την αναχαίτιση του ιππικού των Τούρκων, τρομάζοντας τα άλογα τους.
Το έθιμο, περιλαμβάνει τα λεγόμενα «μπουλούκια», με τους συμμετέχοντες να φορούν παραδοσιακές ενδυμασίες και να είναι οπλισμένοι με σαΐτες. Οι σαΐτες, είναι επί της ουσίας χάρτινοι σωλήνες γεμάτοι με μπαρούτι, με τους οποίους γίνεται ο περίφημος σαϊτοπόλεμος.
Το έθιμο, αναβιώνει ανήμερα την Κυριακή του Πάσχα, όπου πολλές φορές πραγματοποιείται στους χώρους του βορείου παρκινγκ της πόλης, το οποίο είναι ευρύχωρο και ενδείκνυται για τις ανάγκες του σαϊτοπόλεμου. Κατά τη εξέλιξη του εθίμου, συνήθως, συμμετέχει η Δημοτική Φιλαρμονική Καλαμάτας και σύλλογοι που προσφέρουν κεράσματα.
Με την έναρξη του σαϊτοπόλεμου, οι λεγόμενοι σαϊτολόγοι γεμίζουν τις σαΐτες και το βράδυ επιδεικνύουν την επιτηδειότητά τους: κρότος, φωτιά και λάμψη, η δριμεία μυρωδιά της σαΐτας που καίγεται, οι στροβιλιζόμενοι σαΐτολόγοι, συνθέτοντας το «ζεϊμπέκικο της φωτιάς», όπως έχει αποκληθεί ο σαϊτοπόλεμος.
Το λαϊκό δικαστήριο του «Οβραίου»
Την Κυριακή του Πάσχα σε αρκετά χωριά της Σαντορίνης γίνεται το λαϊκό δικαστήριο του «Οβραίου». Ο Οβραίος, είναι ένα πάνινο ανθρώπινο ομοίωμα και αναφέρεται στον Εβραίο, τον Ιούδα. Στα «διαδικαστικά» του εθίμου, όπου εκτυλίσεται στην πλατεία του εκάστοτε χωριού, ο Ιούδας δικάζεται και η ετυμηγορία είναι ο θάνατος. Στη συνέχεια, το ομοίωμα κρεμάται και καίγεται με αυτοσχέδια δυναμιτάκια και βαρελότα. Παράλληλα, στο Εμπορειό, οι κάτοικοι ξεπροβάλλουν από τους δρόμους και τα σοκάκια, χτυπώντας μεταλλικά αντικείμενα, ώστε να ξορκίσουν το «κακό».
Αυτή την ημέρα, εθιμοτυπικά, οι Σαντορινιές νοικοκυρές ετοιμάζουν τα μελετίνια της Ανάστασης, πιτάκια με μυζήθρα, ζάχαρη και μαστίχα, τα οποία μάλιστα έχουν ιδιαίτερο τρόπο στο «κέντημα» (παρασκευή) τους.
Καστανούσα Κερκίνης
Ένα ιδιαίτερο έθιμο αναβιώνει στην Καστανούσα του Δήμου Κερκίνης (διευρυμένος Δήμος Ηράκλειας)! Στις λεγόμενες «αβγομαχίες», οι διαγωνιζόμενοι παίρνουν άσπρα αβγά και αφού τα «ακούσουν» χτυπώντας τα ελαφρά και περιεργαστούν το σχήμα τους, επιλέγουν τελικά το πιο γερό- κατά τη γνώμη τους- και η αβγομαχία ξεκινά. Βασικός κανόνας του εθίμου είναι η χρήση μόνο αβγών κότας. Ο κάθε συμμετέχων έχει στη διάθεσή του τριάντα αβγά και νικητής αναδεικνύεται αυτός που έχει τα λιγότερα σπασμένα αυγά.
Η καύση του Ιούδα στη Μονεμβασία
Το Πάσχα στη Μονεμβασία «παρασύρει» τον επισκέπτη σε ένα ταξίδι στον χρόνο. Η καθηλωτική καστροπολιτεία της Λακωνίας προσφέρει στον επισκέπτη ένα Πάσχα μυστηριακό, σε ένα βαθύ πνεύμα κατάνυξης.
Το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα, στον περίβολο της εκκλησίας του Ελκόμενου Χριστού, πραγματοποιείται το παραδοσιακό κάψιμο του Ιούδα, όπου εδώ το ανθρώπινο ομοίωμα είναι κατασκευασμένο από ξύλα και άχυρα, ενώ οι εύφλεκτες ύλες έχουν τοποθετηθεί στο εσωτερικό της κατασκευής.
Κατά τις μεσημβρινές ώρες, οι κάτοικοι ασχολούνται με τις προετοιμασίες του λουκούλλειου γεύματος της Κυριακής του Πάσχα και ετοιμάζουν όλων των ειδών τις λιχουδιές που θα γεμίσουν το πασχαλιάτικο τραπέζι!
Τα «τουφέκια» στον Μαραθόκαμπο της Σάμου
Ο Μαραθόκαμπος της Σάμου φιλοξενεί το πασχαλινό έθιμο των «οβίδων» ή πιο γνωστό ως «τουφεκιών». Το εν λόγω έθιμο διατηρείται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας και είναι κατάλοιπο του επαναστατικού φρονήματος των κατοίκων του.
Κάθε ενορία του χωριού, αρκετές μέρες πριν το Πάσχα, γεμίζει παλιά βλήματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ή κατασκευάζει αυτοσχέδιες οβίδες, τα λεγόμενα «σκαβέτσα» ή «λαμνάκια», τα οποία ανήμερα εκρήγνυνται στις γύρω πλαγιές του χωριού και τα πυρά τους παρομοιάζονται με την Ανάσταση του Χριστού. Το έθιμο τηρείται ευλαβικά από τους Μαραθοκαμπίτες όλων των γενεών (παιδιά, νέοι και ηλικιωμένοι).
Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
Σύμφωνα με το εορτολόγιο, τιμάται το Άγιο Πάσχα των Ορθοδόξων και γιορτάζουν τα κάτωθι ονόματα:Ακάκιος, Κάχι, Κάκι
Ανθούσα
Νεόφυτος, Νεοφυτία, Νεοφύτη
Αναστάσιος, Τάσος, Αναστάσης, Ανέστης, Αναστασία, Τασούλα
Αναστασία, Νατάσα, Νανά, Τασία, Σία, Τατία, Τάσα, Τέσα, Σάσα
Πασχαλίνα, Λίνα, Πασχαλιά, Πασχάλης
Λάμπρος, Λαμπρινή, Λαμπρίνα, Λίλα
Πηγές: santorinisport.gr, kalamata.gr, parallaximag.gr, visitgreece.gr, mwsamos.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου