Ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ ισχυρίζεται ότι έχει το «πάνω χέρι», μπορεί να χρειαστεί να υποχωρήσει για να επιτευχθεί μια συμφωνία με το Ιράν.
AP Photo/Alex Brandon
Σε νέα κλιμάκωση οδηγήθηκε σήμερα, Σάββατο (18/4), η κρίση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με την Τεχεράνη να ανακοινώνει εκ νέου το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, ως απάντηση στην άρνηση της Ουάσινγκτον να άρει τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Η ιρανική κοινή στρατιωτική διοίκηση ανέφερε ότι «ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ έχει επιστρέψει στην προηγούμενη κατάστασή του, υπό αυστηρή διαχείριση και έλεγχο των ενόπλων δυνάμεων», προειδοποιώντας ότι θα συνεχίσει να παρεμποδίζει τη διέλευση για όσο παραμένει σε ισχύ ο αμερικανικός αποκλεισμός. Μάλιστα, πλοία δέχθηκαν πυρά στα Στενά του Ορμούζ.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Η κίνηση ανατρέπει την ανακοίνωση της Παρασκευής (17/4), όταν ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, είχε δηλώσει πως τα Στενά του Ορμούζ άνοιξαν πλήρως στην εμπορική ναυτιλία για όσο διαρκούσε η εκεχειρία στον Λίβανο – μια εξέλιξη που είχε πυροδοτήσει υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου κατά περίπου 12% και ράλι στις αγορές. Ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε νέο τελεσίγραφο μέχρι την Τετάρτη (22/4), ανέφερε πως οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, αλλά επέμεινε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός «θα παραμείνει σε πλήρη ισχύ» μέχρι η «συναλλαγή» με το Ιράν να ολοκληρωθεί 100%.
Παράλληλα, ο ίδιος υποστήριξε ότι η Τεχεράνη «έχει συμφωνήσει σε όλα», με τις διαπραγματεύσεις να συνεχίζονται μέσα στο Σαββατοκύριακο. Μάλύμφωνα με την αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM), από τη Δευτέρα (13/4) που ξεκίνησε ο αποκλεισμός έχουν υποχρεωθεί να κάνουν στροφή 23 πλοία με προορισμό ή προέλευση ιρανικά λιμάνια.
Politico: Ο Τραμπ ψάχνει εναγωνίως μια συμφωνία με το Ιράν
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιθυμεί να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, όπως φαίνεται από την ανακοίνωσή του την Πέμπτη για μια προσωρινή κατάπαυση του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου. Ήδη την Παρασκευή το Ιράν ανακοίνωσε πως τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν πλήρως όσο είναι σε ισχύ η εκεχειρία στον Λίβανο. Μάλιστα, η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου και άνοδο στις αγορές.
Όπως σημειώνει το Politico ακόμη και ενώ η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη παραμένουν πολύ μακριά μεταξύ τους, η πρόταση του Τραμπ να φιλοξενήσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον Λιβανέζο πρόεδρο Τζόζεφ Αούν στον Λευκό Οίκο αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα του πώς οι «διαπραγματευτικοί στόχοι» των ΗΠΑ έχουν μετακινηθεί μέσα σε μόλις τις τελευταίες ημέρες.
Την περασμένη εβδομάδα, ο πρόεδρος είχε χαρακτηρίσει τις επιθέσεις του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο ως μια «ξεχωριστή σύγκρουση» και επέμεινε ότι δεν αποτελούσε μέρος της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με την Τεχεράνη. Όμως, πιέζοντας τον Νετανιάχου να σταματήσει μια σφοδρή εκστρατεία βομβαρδισμών, ο Τραμπ αφαίρεσε από την εξίσωση έναν πιθανό «κόκκινο παράγοντα» για το Ιράν.
Μετά από διαπραγματεύσεις το περασμένο Σαββατοκύριακο στο Πακιστάν που δεν οδήγησαν σε καμία πρόοδο, ο Τραμπ — αντιμετωπίζοντας αυξανόμενο κόστος για τους καταναλωτές και πτώση στα ποσοστά δημοτικότητάς του — ενδέχεται να είναι πιο διατεθειμένος να δεχθεί τουλάχιστον ορισμένες από τις απαιτήσεις της Τεχεράνης απ’ ό,τι δείχνει δημόσια.
«Νομίζω ότι θα δεχόταν περισσότερους συμβιβασμούς επειδή θέλει πολύ να τελειώσει αυτό», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος από τον Κόλπο, γνώστης των ειρηνευτικών συνομιλιών, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας. Ο Τραμπ «είναι σοβαρός για τις συνομιλίες και θέλει απεγνωσμένα να τελειώσει αυτό, αλλά οι Ιρανοί αρνούνται να του δώσουν αυτό που χρειάζεται για να σώσει το πολιτικό του πρόσωπο και να αποχωρήσει».
Παρά τη δήλωση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς ότι έχει ήδη παραδώσει την «τελική πρόταση» της Αμερικής στο Ισλαμαμπάντ, οι παρασκηνιακές συνομιλίες συνεχίζονται. Δύο ημέρες αφότου είπε ότι η επανέναρξη υψηλού επιπέδου συνομιλιών ήταν θέμα ημερών, ο πρόεδρος δήλωσε την Πέμπτη σε δημοσιογράφους πριν αναχωρήσει για το Λας Βέγκας ότι ένας νέος γύρος δια ζώσης διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να γίνει ακόμη και αυτό το Σαββατοκύριακο.
«Το Ιράν θέλει να κάνει συμφωνία και εμείς τους φερόμαστε πολύ καλά», είπε, επαναλαμβάνοντας την κόκκινη γραμμή του ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και δηλώνοντας ότι «είναι διατεθειμένοι να κάνουν πράγματα σήμερα που δεν ήταν διατεθειμένοι να κάνουν πριν από δύο μήνες».
Ο Τραμπ φάνηκε να απορρίπτει την ιδέα μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να περιλαμβάνει 20ετή παύση της δυνατότητας του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο, αλλά απλώς απέρριψε ρητά το ενδεχόμενο να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Την Πέμπτη δεν είπε συγκεκριμένα ότι το Ιράν δεν θα μπορεί ποτέ να εμπλουτίζει ουράνιο.
«Έχουμε μια πολύ ισχυρή δήλωση ότι δεν θα έχουν πέρα από 20 χρόνια, ότι δεν θα έχουν πυρηνικά όπλα», είπε ο Τραμπ. «Δεν υπάρχει όριο 20 ετών».
Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε συγκεκριμένα στο αν ο πρόεδρος θα μπορούσε να δεχθεί μια συμφωνία που θα επέτρεπε στο Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο για πολιτικούς σκοπούς στο μέλλον.
«Ο πρόεδρος Τραμπ, ο αντιπρόεδρος [Τζ. Ντ.] Βανς και η διαπραγματευτική ομάδα έχουν καταστήσει πολύ σαφείς τις κόκκινες γραμμές των ΗΠΑ», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου Καρολάιν Λέβιτ σε ανακοίνωση. «Η απελπισία των Ιρανών για μια συμφωνία θα αυξηθεί μόνο με τον εξαιρετικά αποτελεσματικό ναυτικό αποκλεισμό του προέδρου Τραμπ που βρίσκεται τώρα σε ισχύ, ο οποίος στέλνει τα πετρελαιοφόρα προς τον μεγάλο, όμορφο Κόλπο της Αμερικής».
Όμως, σύμφωνα με δύο άτομα που γνωρίζουν τις συνομιλίες και μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, η 20ετής παύση είναι στην πραγματικότητα πρόταση της αμερικανικής κυβέρνησης, βασικό στοιχείο του 14-σημείων σχεδίου των ΗΠΑ. Το Ιράν, είπαν οι δύο αυτοί άνθρωποι, έχει προτείνει μόνο πενταετή παύση. Ο Τραμπ απαιτεί επίσης από το Ιράν να παραδώσει το απόθεμά του από μερικώς εμπλουτισμένο ουράνιο, το οποίο θα μπορούσε να παραληφθεί από συμφωνημένη τρίτη χώρα. Το Ιράν μέχρι στιγμής αρνείται να το παραδώσει.
Ο ίδιος είπε στους δημοσιογράφους την Πέμπτη ότι το Ιράν έχει «συμφωνήσει να μας επιστρέψει την πυρηνική σκόνη που βρίσκεται πολύ βαθιά κάτω από τη γη», κάτι που η Τεχεράνη δεν έχει επιβεβαιώσει.
Αυτά τα σημεία διαφωνίας δείχνουν ότι, παρά τις δηλώσεις του Τραμπ και του Βανς ότι «κρατούν τα χαρτιά», το Ιράν έχει αποδείξει ότι μπορεί να απορροφά αποκλεισμούς και βομβαρδισμούς, συνεχίζοντας παράλληλα να διατηρεί επιρροή στις παγκόσμιες αγορές περιορίζοντας τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ.
Αμφιβολίες αν μπορεί να επιτευχθεί γρήγορα συμφωνία
AP Photo/Alex BrandonΤο αδιέξοδο έχει οδηγήσει πολλούς παγκόσμιους ηγέτες και αναλυτές να αμφιβάλλουν ότι μπορεί να επιτευχθεί γρήγορα συμφωνία, ειδικά αν ληφθεί υπόψη ότι η συμφωνία του 2015 για τα πυρηνικά — γνωστή ως JCPOA — μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και άλλων πέντε χωρών χρειάστηκε δύο χρόνια διαπραγματεύσεων. Και αυτό μετά από πολλά χρόνια συζητήσεων, κυρώσεων και προκαταρκτικών συμφωνιών.
«Το Ιράν κρατά πολλά από τα χαρτιά αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ σε εμφάνισή του στην Ουάσινγκτον. «Φοβάμαι ότι αυτή είναι η πραγματικότητα». Η κίνηση του Τραμπ αυτή την εβδομάδα να επιβάλει αποκλεισμό στο Στενό του Ορμούζ στοχεύει στο να αφαιρέσει το βασικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα του Ιράν και να το αναγκάσει να επιστρέψει στο τραπέζι των συνομιλιών. Ενώ ο αποκλεισμός μειώνει την οικονομική «γραμμή ζωής» του Ιράν — την ικανότητά του να εξάγει πετρέλαιο — ταυτόχρονα επιδεινώνει την έλλειψη προσφοράς που προκαλείται από τους εβδομαδιαίους περιορισμούς της Τεχεράνης στη θαλάσσια κυκλοφορία.
«Στόχος είναι να δείξουμε στο Ιράν ότι έχουμε επιλογές και ότι δεν μπορεί να κερδίσει χρόνο περιμένοντας καλύτερη συμφωνία», δήλωσε ο Έικ Φράιμαν, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ. «Όμως δεν έχουμε τόσο μεγάλη διαπραγματευτική ισχύ, γιατί το Ιράν βλέπει ότι όσο παραμένει κλειστό το στενό, οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν και τόσο πιο δύσκολο γίνεται πολιτικά για τον πρόεδρο».
Ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι ο στρατός μπορεί να διατηρήσει τον αποκλεισμό για όσο χρειαστεί. Όμως αναλυτές πιστεύουν ότι ένας παρατεταμένος αποκλεισμός θα μπορούσε να έχει μεγάλο κόστος, όχι μόνο αυξάνοντας τον κίνδυνο παγκόσμιας ύφεσης λόγω έλλειψης πετρελαίου, αλλά και επιβαρύνοντας τις στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ, με περίπου 10.000 ναύτες, πεζοναύτες και αεροπόρους να εμπλέκονται στην επιχείρηση. Ο διευθυντής προϋπολογισμού του Λευκού Οίκου, Ρας Βόουτ, είπε σε βουλευτές ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει ακόμη καθορίσει ένα «ενδεικτικό εύρος» για τη χρηματοδότηση που θα ζητηθεί από το Κογκρέσο.
«Μπορεί τακτικά η κλιμάκωση για λίγες εβδομάδες, ακόμη κι αν αυξάνει τη βραχυπρόθεσμη πίεση, να δώσει στον Λευκό Οίκο μια καλύτερη μακροπρόθεσμη συμφωνία που θα περιορίζει το Ιράν;» συνέχισε ο Φράιμαν. «Ίσως. Αλλά ένας βασικός λόγος που ο Τραμπ θέλει να τελειώσει αυτό είναι ότι η εκστρατεία βομβαρδισμών κατά του Ιράν πλησιάζει στα όριά της. Κάθε πύραυλος μεγάλης εμβέλειας που εκτοξεύουμε τώρα αποδυναμώνει την αποτροπή μας απέναντι στην Κίνα».
Ο Τραμπ, επιδιώκοντας να αποφύγει ρήξη με το Πεκίνο πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψή του τον επόμενο μήνα, είδε τουλάχιστον ένα κινεζικό πετρελαιοφόρο να περνά μέσα από τον αποκλεισμό αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλίας.
«Το Ιράν χρηματοδοτεί την οικονομία του στέλνοντας πετρέλαιο στην Κίνα, οπότε αν ο πρόεδρος θέλει να αυξήσει την πίεση στο Ιράν θα πρέπει να διασφαλίσει ότι αυτό το πετρέλαιο δεν φεύγει από τον Κόλπο», είπε ο Τζαμίλ Ν. Τζάφερ, πρώην νομικός σύμβουλος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας των ΗΠΑ. «Αν οι ΗΠΑ δεν το επιβάλουν αυτό, τότε δεν υπάρχει μεγάλη επιπλέον πίεση στο Ιράν χωρίς είτε επανέναρξη βομβαρδισμών είτε επαναλειτουργία του στενού με συνοδεία πλοίων».
►Συμφωνία 20 δισ. με το Ιράν προωθεί ο Τραμπ για το ουράνιο – Αποκάλυψη Axios
Προετοιμασίες για τον αντίκτυπο
Σε όλο τον κόσμο, οι χώρες προετοιμάζονταν για τον πιθανό αντίκτυπο του αποκλεισμού. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας δήλωσε στο Associated Press την Πέμπτη ότι η Ευρώπη έχει «περίπου έξι εβδομάδες» αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών πριν η έλλειψη πετρελαίου προκαλέσει μαζικές ακυρώσεις.
«Είναι ένα οικονομικό «game of chicken», στο οποίο όμως οι Ευρωπαίοι και οι Ασιάτες βρίσκονται στη μέση», είπε Ευρωπαίος διπλωμάτης που μίλησε ανώνυμα. «Δεν βλέπω πώς η [Ισλαμική Επαναστατική Φρουρά] μπορεί να χάσει, αφού έχει λίγα ή καθόλου να χάσει».
Ένας Ασιάτης διπλωμάτης, επίσης ανώνυμα, είπε ότι ένας παρατεταμένος αποκλεισμός πάνω από έναν μήνα θα μπορούσε να προκαλέσει ένα «παρατεταμένο σοκ» στην παγκόσμια οικονομία. «Η διαφοροποίηση εξαγωγών μέσω αγωγών και εναλλακτικών διαδρομών εκτός Ορμούζ απορροφά μέρος των απωλειών, αλλά δεν είμαι σίγουρος πόσο θα αντέξουν αυτά τα “παρακαμπτήρια”, γιατί το Ιράν μπορεί πάντα να τα πλήξει αν το θεωρήσει ως πόλεμο φθοράς».
Αν ο Τραμπ τελικά τερματίσει τον αποκλεισμό και δεχθεί μια συμφωνία που επιτρέπει οποιαδήποτε μελλοντική δραστηριότητα εμπλουτισμού, αυτό θα προκαλέσει ερωτήματα για τη στρατηγική του προέδρου.
«Αυτός ο πόλεμος έχει προκαλέσει μεγάλη υλική ζημιά, απώλειες ζωών, για να μην αναφερθούμε στη διπλωματική απομόνωση που έχει δημιουργήσει για τις ΗΠΑ», είπε ο Κρίστοφερ Χιλ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ. «Δεδομένου ότι ορισμένα βασικά σημεία των διαπραγματεύσεων αφορούν ζητήματα που είχαν ήδη συζητηθεί και αντιμετωπιστεί επί σειρά ετών στο πλαίσιο της JCPOA, είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί ή ακόμη και να εξηγηθεί τι έχει συμβεί τον τελευταίο μήνα».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου