.
Η Τουρκία προετοιμάζεται να μετατρέψει τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» σε νόμο, θεσμοθετώντας ως κρατική πολιτική μια διεκδίκηση για μεγαλύτερο έλεγχο στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, η οποία προκαλεί συναγερμό στην Αθήνα και τις Βρυξέλλες.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» είναι ένα τουρκικό αναθεωρητικό δόγμα που αμφισβητεί τα υφιστάμενα σύνορα στη νοτιοανατολική Μεσόγειο. Εάν το νομοσχέδιο εγκριθεί, η Άγκυρα θα αμφισβητήσει επίσημα την κυριαρχία περισσότερων από 150 νησιών στο Αιγαίο.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τα θαλάσσια σύνορα στο Αιγαίο θα πρέπει να χαραχθούν περίπου κατά μήκος μιας μέσης γραμμής μεταξύ της ελληνικής ηπειρωτικής χώρας και των τουρκικών ακτών. Η βασική της θέση είναι ότι τα ελληνικά νησιά που βρίσκονται κοντά στην τουρκική ενδοχώρα δεν θα πρέπει αυτόματα να δημιουργούν πλήρεις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ), δηλαδή περιοχές που καθορίζουν δικαιώματα επί θαλάσσιων πόρων.
Η διαφορά αυτή έρχεται εν μέσω αναφορών για ύπαρξη αποθεμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου στην περιοχή, τα οποία έχουν προσελκύσει επίσης το ενδιαφέρον των ΗΠΑ, ενώ οι επικείμενες εκλογές τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία εντείνουν την εσωτερική πολιτική πίεση και στις δύο κυβερνήσεις.
Σύμφωνα με το Euractiv η Τουρκία αμφισβητεί επίσης το δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από έξι σε 12 ναυτικά μίλια σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), προειδοποιώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να αποτελέσει αιτία πολέμου (casus belli). Η Ελλάδα είναι συμβαλλόμενο μέρος της UNCLOS, ενώ η Τουρκία όχι.
Μια διχασμένη ΕΕ
Η διαφορά έχει αναζωπυρωθεί σε μια δύσκολη γεωπολιτική στιγμή για την Ευρώπη, η οποία ολοένα και περισσότερο βρίσκεται στο περιθώριο στη Μέση Ανατολή.
Το τουρκικό νομοσχέδιο, το οποίο σύμφωνα με ελληνικές διπλωματικές πηγές αναμένεται στις αρχές Ιουνίου, έχει συζητηθεί σε ανώτατα επίπεδα εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ένας διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε στο Euractiv ότι η τουρκική αμφισβήτηση αυτού που χαρακτήρισε ως «πολύ αναγκαίους ενεργειακούς πόρους» της Ευρώπης έχει προκαλέσει ανησυχίες, αν και η Επιτροπή αρνήθηκε να σχολιάσει επίσημα.
Οι εντάσεις έχουν επίσης αναδείξει ανησυχίες ότι η ΕΕ φαίνεται απροετοίμαστη για μια δυνητικά εκρηκτική κρίση με την Τουρκία, με άλλον διπλωμάτη της ΕΕ να υποστηρίζει ότι «η Ελλάδα σύντομα θα αποτιμήσει [τους] φίλους της στην ΕΕ».
Οι διαιρέσεις έγιναν εμφανείς τον Απρίλιο, όταν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατέταξε την Τουρκία μαζί με τη Ρωσία και την Κίνα ως πηγές αρνητικής επιρροής.
Ο Σαρλ Μισέλ, πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αντέδρασε έντονα, περιγράφοντας την Τουρκία ως βασικό σύμμαχο του ΝΑΤΟ και σημαντικό εταίρο στο μεταναστευτικό.
Τα σχόλιά του δεν έγιναν δεκτά θετικά στην Αθήνα, καθώς ο Μισέλ ηγείτο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου όταν η Τουρκία άνοιξε τα σύνορά της το 2020 και ώθησε χιλιάδες μετανάστες προς την Ελλάδα.
Ο Μαξίμ Πρεβό, υπουργός Εξωτερικών του Βελγίου, δήλωσε επίσης νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι δεν μπορεί να υπάρξει συζήτηση για ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας χωρίς την Τουρκία, σχόλια που προκάλεσαν ανησυχία στην Ελλάδα. Παράλληλα, η βασίλισσα Ματθίλδη ηγήθηκε σημαντικής οικονομικής αποστολής στην Τουρκία την περασμένη εβδομάδα, η οποία κατέληξε σε 40 εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες.
«Αρκετές χώρες της ΕΕ τείνουν να βλέπουν τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας κυρίως μέσα από οικονομικό πρίσμα και παραβλέπουν τις συνέπειες ασφαλείας», δήλωσε ο Τζορτζ Τζογκόπουλος, ανώτερος ερευνητής στο Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής.
Πρόσθεσε ότι αν οι τουρκικές απειλές κατά της Αθήνας και της Λευκωσίας αγνοηθούν, θα είναι δύσκολο για την Ευρώπη να επαναπροσδιορίσει τη συνεργασία της με την Τουρκία σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η Ισπανία μπορεί να αποτελέσει άλλη μια πρόκληση για την Αθήνα. Η Μαδρίτη ήταν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων της ΕΕ προς την Τουρκία μεταξύ 2020 και 2024, ενώ το διμερές εμπόριο έφτασε σε ρεκόρ 17,5 δισ. ευρώ το 2025.
Η Γερμανία, από την πλευρά της, διατηρεί παραδοσιακά πιο επιφυλακτική στάση στις ελληνοτουρκικές διαφορές. Σε θέματα άμυνας, πρώτα προμήθευσε την Ελλάδα με προηγμένα υποβρύχια Type 214 και αργότερα, παρά τις ελληνικές αντιρρήσεις, παρείχε παρόμοιες δυνατότητες στην Τουρκία. Η μετανάστευση, ιδιαίτερα οι ροές προσφύγων και μεταναστών που προσπαθούν να φτάσουν στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας, παραμένει επίσης βασικός παράγοντας.
Η Γαλλία θεωρείται στην Αθήνα πιο αξιόπιστος εταίρος στο ζήτημα. Το Παρίσι και η Αθήνα ανανέωσαν πρόσφατα μια αμυντική συμφωνία που περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής.
Το Ισραήλ στην εξίσωση
Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα αναφέρουν ότι η στρατηγική ευθυγράμμιση της Ελλάδας με το Ισραήλ παίζει σημαντικό ρόλο στους υπολογισμούς της Τουρκίας. «Με αυτό το νομοσχέδιο θέλουν να αποκαταστήσουν την τάξη», ανέφεραν οι πηγές.
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι ο άξονας Ελλάδας–Ισραήλ–Κύπρου αποσταθεροποιεί την περιοχή και έχει κατηγορήσει το Ισραήλ για γενοκτονία στη Γάζα. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, κατηγορεί την Τουρκία ότι επιδιώκει περιφερειακή ηγεμονία.
Ένα βασικό σημείο αναμένεται να είναι η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στις 7-8 Ιουλίου στην Άγκυρα, καθώς και το εάν ο Ντόναλντ Τραμπ θα επισκεφθεί την Αθήνα πριν ο πρόεδρος των ΗΠΑ παραστεί στη συνάντηση.
Και οι δύο χώρες έχουν δηλώσει ότι δεν επιθυμούν εξωτερική διαμεσολάβηση στις διμερείς τους διαφορές.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου