Πώς η FIFA μετατρέπει το Μουντιάλ 2026 σε μηχανή δισεκατομμυρίων – Ένα οικονομικό πείραμα με αμφίβολο αποτέλεσμα

 
Η δυναμική τιμολόγηση εκτοξεύει το κόστος για τους φιλάθλους, ενώ παραμένει άγνωστο αν τα γήπεδα θα γεμίσουν.
 
 

Τα Παγκόσμια Κύπελλα ποδοσφαίρου σπάνια είναι εντελώς απαλλαγμένα από την πολιτική, αλλά ποτέ άλλοτε το όμορφο παιχνίδι δεν έχει ισορροπήσει σε ένα τέτοιο γεωπολιτικό τεντωμένο σχοινί. Η κύρια διοργανώτρια χώρα βρίσκεται σε πόλεμο με μία από τις συμμετέχουσες χώρες, της οποίας η εθνική ομάδα πρέπει να μετακινείται τις ημέρες των αγώνων από άλλη χώρα.

Προσθέστε σε αυτό και την πραγματικά εντυπωσιακή σύμπτωση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και το Μεξικό, οι τρεις συνδιοργανωτές του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026, βρίσκονται εν μέσω ενός επικού εμπορικού πολέμου. Πράγματι, κατά τη διάρκεια της περιόδου ανάμεσα στην τελετή έναρξης στο Στάδιο Αζτέκα και τον τελικό στο Στάδιο MetLife του Νιου Τζέρσεϊ, οι τρεις χώρες θα επαναδιαπραγματεύονται τη συμφωνία USMCA, τη ζώνη ελεύθερου εμπορίου της Βόρειας Αμερικής.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
AP Foto/Heather Khalifa

Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι εξαιρετικά επικεντρωμένος στο τουρνουά, στους χορηγούς του και στον αντίκτυπο της επιστροφής του στον Λευκό Οίκο πέρυσι. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει μάλιστα αστειευτεί ότι η ήττα του από τον Τζο Μπάιντεν στις εκλογές του 2020 είχε το μεγάλο πλεονέκτημα ότι του επέτρεψε να επιστρέψει για αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο και για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες το 2028.

Μετά την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ της Τεχεράνης και του Τελ Αβίβ, ο Τραμπ ήταν αρκετά άμεσος καλώντας σε τερματισμό των επιθέσεων. Και καθώς τα λεπτά κυλούσαν προς την έναρξη του τουρνουά το βράδυ της Πέμπτης, φαινόταν να ανακαλεί νέες αεροπορικές επιδρομές και να υπόσχεται ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου ήταν κοντά. Νωρίτερα την ίδια ημέρα είχε δεσμευθεί ότι θα χτυπούσε το Ιράν «πολύ σκληρά». Όπως συμβαίνει πάντα με τον Τραμπ, πολλά μπορούν να αλλάξουν πολύ γρήγορα.

Έχει ήδη αποδεχθεί αμφιλεγόμενα ένα Βραβείο Ειρήνης από τη FIFA, πριν ξεκινήσει τον πόλεμο με το Ιράν που προκάλεσε σημαντικό παγκόσμιο ενεργειακό και οικονομικό σοκ. Υπάρχει μάλιστα πιθανότητα οι ΗΠΑ και το Ιράν να βρεθούν αντιμέτωπες στη φάση των νοκ άουτ το Σαββατοκύριακο των εορτασμών για τα 250 χρόνια ανεξαρτησίας των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Τζιάνι Ινφαντίνο, πρόεδρος της FIFA, έχει στο παρελθόν καλέσει σε κατάπαυση του πυρός κατά τη διάρκεια των Παγκοσμίων Κυπέλλων. Αν το Παγκόσμιο Κύπελλο συμβάλει στην επιτάχυνση των προσπαθειών αποκλιμάκωσης, θα μπορούσε να υπάρξει ουσιαστικός αντίκτυπος στις τιμές της ενέργειας, στις προμήθειες και στην παγκόσμια οικονομία.
AP/Heather Khalifa

Το αν το Παγκόσμιο Κύπελλο μπορεί πράγματι να επηρεάσει τη σημαντικότερη οικονομική σύγκρουση του κόσμου, κανείς δεν το γνωρίζει. Αλλά μην κάνετε λάθος: υπάρχει και ένα άλλο κομμάτι του οικονομικού παζλ που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια των φιλάθλων παγκοσμίως. Πρόκειται για μια πλήρη ανατροπή της οικονομίας του ποδοσφαίρου και επίσης για ένα από τα πιο ορατά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν ολοένα και περισσότερο ορισμένες από τις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.
Οι φίλαθλοι υπό πίεση

«Το ποδόσφαιρο δεν είναι τίποτα χωρίς τους φιλάθλους», είχε πει κάποτε ο θρυλικός εκλιπών προπονητής της εθνικής Σκωτίας σε Παγκόσμιο Κύπελλο, Τζοκ Στάιν. Ωστόσο, ορισμένοι φίλαθλοι στη μεγαλύτερη γιορτή του πλανήτη θα έχουν πληρώσει πρωτοφανή ποσά για αγώνες που ίσως αποδειχθούν αδιάφοροι βαθμολογικά, ενώ θα καταβάλουν περίπου το συνηθισμένο κόστος ενός εισιτηρίου αγώνα μόνο και μόνο για το τρένο που τους μεταφέρει στο στάδιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εισιτήριο του τρένου της New Jersey Transit: κανονικά κοστίζει 12,90 δολάρια μετ’ επιστροφής, αλλά για το τουρνουά έφτασε τα 100 δολάρια.

Οι φίλαθλοι πιέζονται όσο ποτέ άλλοτε, επειδή αυτό είναι ένα εντελώς διαφορετικό οικονομικό μοντέλο διοργάνωσης από όσα έχουν προηγηθεί. Καταρχάς, διεξάγεται κυρίως σε δανεικά γήπεδα αμερικανικού ποδοσφαίρου (το ένα τέταρτο των αγώνων διεξάγεται σε Καναδά και Μεξικό), με το αμερικανικό άθλημα της οβάλ μπάλας να αφήνει ίσως ανεξίτηλο το αποτύπωμά του.

Αυτό το τουρνουά μετατρέπει το όμορφο παιχνίδι σε ένα εξαιρετικά προσοδοφόρο παιχνίδι για τους διοργανωτές της FIFA. Μπορεί να είναι το Παγκόσμιο Κύπελλο με τη μεγαλύτερη οικονομική επίδραση στην ιστορία, αλλά όχι για τον συμβατικό λόγο της τόνωσης της οικονομικής δραστηριότητας στις διοργανώτριες χώρες ή της ενίσχυσης της καταναλωτικής διάθεσης στις πατρίδες των ομάδων που έχουν καλή πορεία.

Αντίθετα, αποτελεί μελέτη περίπτωσης αυτού που είναι γνωστό ως οικονομία σε σχήμα «Κ» στις παραδοσιακές ανεπτυγμένες οικονομίες του κόσμου, όπου διαφορετικές κοινωνικές ομάδες βιώνουν πολύ διαφορετικά οικονομικά αποτελέσματα. Όταν αυτά αποτυπώνονται σε γράφημα, μία γραμμή κινείται ανοδικά διαγώνια (όπως το πάνω σκέλος του γράμματος Κ) και μία άλλη καθοδικά.


Και βασίζεται σε ένα είδος απόπειρας οικονομικής επανάστασης στον μηχανισμό τιμολόγησης, ο οποίος σαφώς αποδίδει μεγαλύτερη αξία σε έναν συγκεκριμένο τύπο φιλάθλου — εκείνους που βρίσκονται στην ανοδική γραμμή του γραφήματος. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η FIFA έχει πολύ διαφορετική άποψη και τονίζει ότι αυτά τα τεράστια έσοδα από τα εισιτήρια θα αναδιανεμηθούν, κατά το πρότυπο του Ρομπέν των Δασών, για την ανάπτυξη του ποδοσφαίρου στις φτωχότερες χώρες του κόσμου.
Το μεγαλύτερο τουρνουά

Αυτό το τουρνουά είναι τεράστιο. Τα μεγαλύτερα στάδια, ο μακράν μεγαλύτερος αριθμός αγώνων λόγω της επέκτασης από 32 σε 48 ομάδες, πιθανότατα η μεγαλύτερη τηλεοπτική παγκόσμια θεαματικότητα που είχε ποτέ οποιοδήποτε γεγονός, και η μεγαλύτερη γεωγραφική έκταση στην ιστορία, από το Βανκούβερ έως την Πόλη του Μεξικού.

Είναι πιθανό η ομάδα που θα κατακτήσει το τρόπαιο να έχει ταξιδέψει απόσταση ισοδύναμη με τη διάμετρο της Γης.

Και μετά έρχονται οι τιμές. Σε σύγκριση με το κόστος παρακολούθησης ποδοσφαίρου υψηλού επιπέδου σε οποιοδήποτε άλλο περιβάλλον, οι τιμές για την παρακολούθηση των αγώνων ξεπερνούν κάθε λογική. Ποσά πέντε ψηφίων σε δολάρια για τον τελικό, περίπου 1.000 δολάρια ως τυπική τιμή για ένα εισιτήριο σε ελκυστικούς αγώνες της φάσης των ομίλων, και ακόμη και οι «ευκαιρίες» να κοστίζουν αρκετές εκατοντάδες δολάρια για έναν αγώνα χωρίς ιδιαίτερο κύρος.

Πρόκειται για χρυσωρυχείο οικονομικής φύσης.


Και είναι η μεγαλύτερη σε κλίμακα δοκιμή μιας προσπάθειας αλλαγής του μηχανισμού τιμολόγησης για τέτοιου είδους εκδηλώσεις. Η δυναμική τιμολόγηση, δηλαδή η συνεχής αύξηση των τιμών καθώς αυξάνεται η ζήτηση, έχει χρησιμοποιηθεί σε εισιτήρια συναυλιών και ορισμένων αθλητικών γεγονότων, αλλά ποτέ σε τέτοια κλίμακα.

Μπορεί στην Αμερική να αποκαλούν το ποδόσφαιρο «σόκερ», αλλά αυτή είναι ξεκάθαρα η οικονομική λογική του αμερικανικού ποδοσφαίρου. Στο NFL, η τιμολόγηση των θέσεων σχεδιάζεται με βάση τη μέγιστη απόδοση των εσόδων — η μεγιστοποίηση των εσόδων θεωρείται σημαντικότερη από την πλήρη κάλυψη των θέσεων του σταδίου. Ο αμερικανικός αθλητισμός τοποθετείται στο πολυτελές ανώτερο άκρο της αγοράς και σε τέτοιο βαθμό ώστε τα στάδια συχνά μικραίνουν σε χωρητικότητα, ανακατασκευάζονται με κόστος δισεκατομμυρίων και γεμίζουν με πολυτελείς σουίτες και σαλόνια εκεί όπου παλαιότερα υπήρχαν απλές θέσεις.

Η προσφορά αυτών των εμπειριών περιορίζεται από τη διάρκεια της αγωνιστικής περιόδου — στο NFL υπάρχουν μόνο εννέα εντός έδρας αγώνες, περίπου οι μισοί από όσους στα μεγάλα ευρωπαϊκά ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα. Έτσι κάθε αγώνας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Η δυναμική τιμολόγηση, ιδιαίτερα στα εισιτήρια φιλοξενίας υψηλών προδιαγραφών, έδωσε στις ομάδες τη δυνατότητα να αυξήσουν δραστικά τα έσοδά τους, ειδικά επειδή στο NFL τα τεράστια τηλεοπτικά έσοδα μοιράζονται πιο ισότιμα απ’ ό,τι στο ποδόσφαιρο. Με δεδομένο ότι και οι 11 αμερικανικές έδρες του Μουντιάλ είναι γήπεδα του NFL, το αμερικανικό ποδόσφαιρο αφήνει έντονα το αποτύπωμά του.
Ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλοAP Photo/Natacha Pisarenko

Όλα αυτά διαφέρουν ριζικά από τα προηγούμενα τουρνουά. Ένα βασικό μέρος της λογικής ανάληψης της διοργάνωσης ήταν να λειτουργήσει ως καταλύτης για νέες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων έργων μεταφορών και κατασκευής ή ανακατασκευής σταδίων.


Το Μουντιάλ του 2026 παρουσιάστηκε ως μια διοργάνωση χαμηλών επενδυτικών απαιτήσεων, που θα απέφευγε τα δαπανηρά «λευκά ελεφαντάκια», όπως το στάδιο Μιγιάγκι στην Ιαπωνία, το Green Point στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής και το στάδιο των 300 εκατομμυρίων δολαρίων στο Μανάους, στην καρδιά του Αμαζονίου. Τα κόστη αυτά συχνά καλύπτονταν από τους προϋπολογισμούς κεφαλαιουχικών δαπανών των κρατών που φιλοξενούσαν τη διοργάνωση. Με τη σειρά τους, οι χώρες αυτές θεωρούσαν ότι οι επενδύσεις άξιζαν ως άσκηση εθνικής προβολής σε έναν ολοένα πιο παγκοσμιοποιημένο κόσμο. Ωστόσο, και τα τρία αυτά στάδια δυσκολεύτηκαν να προσελκύσουν επαρκή χρήση μετά το τέλος των τουρνουά.

Το 2026 ανέτρεψε σε μεγάλο βαθμό αυτή τη λογική, με μια μικρή εξαίρεση για το Μεξικό. Η FIFA νοίκιασε τα στάδια, τα οποία στην πλειονότητά τους είχαν ήδη χρηματοδοτηθεί από τους φιλάθλους του αμερικανικού ποδοσφαίρου, και στη συνέχεια προχώρησε σε επιθετική μεγιστοποίηση των εσόδων μέσω αμερικανικού τύπου τιμολόγησης. Ενώ στα προηγούμενα Μουντιάλ υπήρχαν μεγάλα κατασκευαστικά κόστη που καλύπτονταν από φορολογούμενους και δανεισμό, το κόστος του 2026 πληρώνεται ουσιαστικά από τους θεατές. Και τα έσοδα αναμένεται να εκτοξευθούν χάρη στον αυξημένο αριθμό αγώνων, το μέγεθος των σταδίων και φυσικά αυτές τις απίστευτες τιμές εισιτηρίων.

Το ακριβές ποσό που θα προκύψει από τα εισιτήρια και τα πακέτα φιλοξενίας παραμένει ασαφές. Αρχικά είχε προβλεφθεί ότι θα υπερτριπλασιαστεί, από 929 εκατομμύρια δολάρια στο Μουντιάλ του Κατάρ το 2022 σε πάνω από 3 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο Ρίτσαρντ Σίχαν, καθηγητής οικονομικών και ειδικός στη χρηματοδότηση του αθλητισμού στο Πανεπιστήμιο της Νοτρ Νταμ, πιστεύει ότι τα συνολικά έσοδα από εισιτήρια και φιλοξενία μπορεί να ξεπεράσουν τα 7 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή να αυξηθούν επτά φορές. Εκτιμά ότι τα έσοδα ανά αγώνα δεν θα διπλασιαστούν απλώς από τα 15 εκατομμύρια δολάρια του προηγούμενου Μουντιάλ, αλλά θα αυξηθούν σχεδόν πενταπλάσια, φτάνοντας τα 71 εκατομμύρια δολάρια.

Θα μπορούσε να αποτελέσει χρυσωρυχείο για τις τυχερές πόλεις που φιλοξενούν αγώνες, για τους ιδιοκτήτες των σταδίων, τις ομάδες και τους παίκτες — αλλά μάλλον όχι. Σε αντίθεση με το Μουντιάλ των ΗΠΑ το 1994, οι πόλεις δεν συμμετέχουν σε αυτά τα αυξανόμενα έσοδα από τα εισιτήρια. Τα στάδια έχουν ενοικιαστεί με προκαθορισμένο ποσό. Τα χρηματικά έπαθλα είναι καθορισμένα. Οι πόλεις καλούνται να καλύψουν τα κόστη.AP Photo/Antonio Felix

Ο Άλαν Ρότενμπεργκ, που ηγήθηκε της οργανωτικής επιτροπής του Μουντιάλ των ΗΠΑ το 1994, εξήγησε στο BBC World Service:


 


«Η δομή είναι εντελώς διαφορετική. Δεν μπορεί πραγματικά να συγκριθεί. Το 1994 η FIFA κρατούσε τα διεθνή έσοδα από μάρκετινγκ και τηλεόραση και στη συνέχεια παρέδιδε ολόκληρη τη διοργάνωση στην Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία των ΗΠΑ, η οποία δημιούργησε ξεχωριστό φορέα για να τη διαχειριστεί.

Έτσι υπήρχε ένας οργανισμός στη χώρα μας, που τον διοικούσαμε εμείς. Μας είχαν δοθεί ορισμένες ελκυστικές κατηγορίες χορηγίας και ευκαιρίες αδειοδότησης, καθώς και η δυνατότητα διάθεσης εισιτηρίων».

Το 2026 ορισμένες πόλεις αντέδρασαν προσπαθώντας να ανακτήσουν τα έξοδα ασφάλειας και μεταφορών που συνεπάγεται η φιλοξενία της διοργάνωσης. Η τιμή των τρένων από τη Νέα Υόρκη αυξήθηκε δέκα φορές, πριν μειωθεί ελαφρώς στα 98 δολάρια. Η σιδηροδρομική σύνδεση με τη Βοστώνη κοστίζει 80 δολάρια. Θέλετε να παρκάρετε αυτοκίνητο; Οι επίσημες χρεώσεις φτάνουν έως και τα 175 ή ακόμη και τα 225 δολάρια.

Αυτό απέχει έτη φωτός από τις δωρεάν μετακινήσεις που προσφέρονταν στους κατόχους εισιτηρίων στα Μουντιάλ του Κατάρ το 2022, της Γερμανίας το 2006, της Ιαπωνίας το 2002 και της Γαλλίας το 1998. Στην Ιαπωνία, εθελοντές στέκονταν κατά μήκος των διαδρομών από τους σταθμούς των τρένων υψηλής ταχύτητας προς τα γήπεδα, υποκλίνονταν στους φιλάθλους, τους πρόσφεραν φαγητό και σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν είχαν φύγει τα τελευταία δρομολόγια, πλήρωναν ακόμη και το ταξί της επιστροφής τους.

Μετά τις αντιδράσεις, η FIFA επισημαίνει ότι κυκλοφόρησε κάποια εισιτήρια σε χαμηλότερες τιμές, όπως στα 60 δολάρια, τα οποία διανέμονται μέσω των εθνικών ομοσπονδιών. Η πιο αξιοσημείωτη νέα εξέλιξη είναι η προσπάθεια ενσωμάτωσης της δευτερογενούς αγοράς εισιτηρίων — της μεταπώλησης ή της αισχροκέρδειας, όπως συχνά αποκαλείται στις ΗΠΑ — μέσα στο ίδιο το σύστημα της FIFA. Σχεδόν όλοι οι φίλαθλοι μπορούν να επαναπωλήσουν τα εισιτήριά τους χωρίς κανένα ανώτατο όριο τιμής, με τη FIFA να παρακρατεί προμήθεια 15% τόσο από τον πωλητή όσο και από τον αγοραστή.

Επιπλέον, ορισμένα εισιτήρια διανεμήθηκαν μέσω ενός ψηφιακού συλλεκτικού συστήματος συνδεδεμένου με κρυπτονομίσματα, το οποίο βασίζεται στην αλυσίδα καταγραφής συναλλαγών της FIFA. Η FIFA υποστηρίζει ότι αφαιρεί το περιθώριο κέρδους των μεταπωλητών και το διεκδικεί για τον εαυτό της και για την παγκόσμια ποδοσφαιρική κοινότητα.

Τα επιπλέον δισεκατομμύρια δολάρια καταλήγουν αρχικά στα αποθεματικά της FIFA, με την υπόσχεση ότι αργότερα θα διανεμηθούν στην παγκόσμια ποδοσφαιρική οικογένεια. Η FIFA αναφέρει ότι τέτοιου είδους χρηματοδότηση βάσης βοήθησε το Πράσινο Ακρωτήριο να προκριθεί στη φετινή διοργάνωση χάρη στη βελτίωση των υποδομών και της ανάπτυξης του αθλήματος στις τοπικές κοινωνίες.

Η FIFA τείνει να κατανέμει αυτά τα αναπτυξιακά κονδύλια ισότιμα στις 211 ομοσπονδίες-μέλη της. Αυτό σημαίνει ότι το μικροσκοπικό Μοντσεράτ λαμβάνει οικονομικό όφελος από τη FIFA που αντιστοιχεί στο 2,5% του ετήσιου ΑΕΠ του ή περίπου 500 δολάρια ανά κάτοικο. Το μοντέλο της ισότιμης κατανομής υπάρχει από τη δεκαετία του 1990 και ενισχύθηκε σημαντικά από τον πρόεδρο της FIFA Τζιάνι Ινφαντίνο στο πλαίσιο των προεκλογικών δεσμεύσεών του. Βασίζεται στην αρχή «μία χώρα, μία ψήφος», η οποία χρησιμοποιείται επίσης για την επιλογή των διοργανωτριών χωρών του Παγκοσμίου Κυπέλλου.

Όλα αυτά συνέβαιναν πριν απογειωθεί η δυναμική τιμολόγηση. Αν οι εκτιμήσεις του Σίχαν είναι σωστές, τα ετήσια έσοδα της FIFA, που σήμερα ανέρχονται κατά μέσο όρο σε 3,9 δισεκατομμύρια δολάρια, ξεπερνούν πλέον τον προϋπολογισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και είναι περίπου ισοδύναμα με τον βασικό προϋπολογισμό του ΟΗΕ.

«Αυτό που βλέπετε τώρα στο Παγκόσμιο Κύπελλο είναι πιθανότατα η πρώτη πραγματικά ολοκληρωμένη εφαρμογή της δυναμικής τιμολόγησης στην πιο ακραία και πλήρη μορφή της… ουσιαστικά η FIFA παίρνει όλες τις δυνατότητες κερδοσκοπίας της μεταπώλησης και τις φέρνει εντός του δικού της συστήματος».
Τα πολλά δισεκατομμύρια και το μεγάλο ρίσκοAP Photo/Matias Delacroix

Προς το παρόν, το μοντέλο τιμολόγησης σημαίνει ότι δεν είναι απολύτως σαφές πόσα έσοδα θα εισρεύσουν τελικά, όμως είναι βέβαιο ότι δημιουργείται ένα τεράστιο χρηματικό απόθεμα χάρη στις τιμές των εισιτηρίων. Θεωρητικά, αυτά τα χρήματα θα είναι καλοδεχούμενα από τη μεγάλη πλειονότητα των μικρότερων χωρών, οι οποίες δεν θα προκριθούν ποτέ σε Παγκόσμιο Κύπελλο ούτε θα στείλουν φιλάθλους για να πληρώσουν τέτοιες τιμές, αλλά αποτελούν το εκλογικό σώμα που ψηφίζει στις προεδρικές εκλογές της FIFA και στις αποφάσεις για τις διοργανώτριες χώρες. Η «χρυσή χήνα» αυτή τη στιγμή λάμπει από αξία.

Ωστόσο, καθώς οι πύλες του Παγκοσμίου Κυπέλλου ανοίγουν, υπάρχει ένας κίνδυνος που συνοδεύει αυτή την ακραία εμπορευματοποίηση.

Θα είναι γεμάτα τα στάδια; Θα υπάρχουν στρατιές φιλάθλων από τις 48 χώρες που θα δημιουργήσουν την ατμόσφαιρα που θα ικανοποιούσε τον Τζοκ Στάιν; Θα χρειαστεί η FIFA να επαναλάβει αυτό που συνέβη στο Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων πέρυσι και να μειώσει τις τιμές των εισιτηρίων έως και στα 11 δολάρια για να γεμίσει τις κερκίδες;

Σε αυτό το σημείο προκύπτει ένα βασικό ερώτημα: δεν είναι σαφές αν το μοντέλο δυναμικής τιμολόγησης της FIFA δίνει προτεραιότητα στη μεγιστοποίηση των εσόδων ή στην εξασφάλιση ότι θα πωληθούν όλα τα εισιτήρια.

Τον προηγούμενο μήνα ο Ινφαντίνο δήλωσε σε οικονομικό συνέδριο:


«Πρέπει να εφαρμόζουμε τις τιμές της αγοράς» και ότι το ποδόσφαιρο οφείλει να προσαρμοστεί σε αυτή την «πολύ ιδιαίτερη αγορά».

Είναι προφανές, ωστόσο, ότι αποτελεί συνειδητή επιλογή να επιτρέπονται απεριόριστες τιμές μεταπώλησης και να εφαρμόζονται διαδοχικοί, επιθετικοί γύροι αυξήσεων τιμών που βασίζονται στη ζήτηση.
Ένα πολύ διαφορετικό μοντέλο

Το ευρωπαϊκό μοντέλο, που εφαρμόζουν ομάδες όπως η δύο φορές συνεχόμενη πρωταθλήτρια Ευρώπης Παρί Σεν Ζερμέν, βασίζεται σε πολύ φθηνά εισιτήρια διαρκείας στα δύο άκρα του γηπέδου πίσω από τις εστίες και σε εξαιρετικά ακριβή εταιρικά πακέτα για τις θέσεις κοντά στη μεσαία γραμμή.

Η ιδέα είναι ότι οι εταιρικοί πελάτες θα προσελκύονται εν μέρει από το θέαμα και την ατμόσφαιρα που δημιουργούν οι οργανωμένοι οπαδοί πίσω από τα τέρματα, στις φθηνές θέσεις. Ο κίνδυνος για το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι ότι όλα αυτά μπορεί να χαθούν.

Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι το μοντέλο τιμολόγησης του Μουντιάλ συναντά αντιδράσεις. Παρατηρήθηκαν μειώσεις στις τιμές μεταπώλησης για αγώνες χαμηλής ζήτησης — δύο εισιτήρια με ονομαστική αξία 620 δολαρίων (471 λίρες) μπορούσαν να αγοραστούν προς 171 λίρες μέσω της ίδιας της πλατφόρμας μεταπώλησης της FIFA, δηλαδή 64% φθηνότερα.

Ελάχιστα από τα εισιτήρια των 98 δολαρίων για το τρένο του Νιου Τζέρσεϊ πωλήθηκαν. Οι αρχές της Νέας Υόρκης, του Νιου Τζέρσεϊ, της Καλιφόρνιας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης άρχισαν να εξετάζουν καταγγελίες σχετικά με τις στρατηγικές τιμολόγησης των εισιτηρίων.

«Ένα βασανιστικό μονοπάτι σύγχυσης, τεχνητής σπανιότητας και εξωφρενικά υψηλών τιμών», δήλωσε η γενική εισαγγελέας του Νιου Τζέρσεϊ, Τζένιφερ Ντάβενπορτ, επικεφαλής εισαγγελέας της πολιτείας που θα φιλοξενήσει τον τελικό τον επόμενο μήνα.

Το αν η πολιτεία έχει οποιαδήποτε δικαιοδοσία απέναντι σε έναν ελβετικό «μη κερδοσκοπικό οργανισμό» παραμένει ασαφές. Η FIFA αρνήθηκε να σχολιάσει.

Το ανοιχτό ερώτημα είναι αν η FIFA έχει οδηγήσει αυτό το πείραμα τιμολόγησης στα όριά του. Φαίνεται απίθανο οι φίλαθλοι στις διοργανώτριες χώρες του Μουντιάλ του 2030 — την Ισπανία, την Πορτογαλία και το Μαρόκο — να αποδεχθούν τέτοιες τιμές. Οι βρετανικές και ιρλανδικές αρχές έχουν ήδη αποκλείσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο για το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2028, όταν οι κορυφαίες ευρωπαϊκές εθνικές ομάδες θα αναμετρηθούν μεταξύ τους.

Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επιτρέψει την επόμενη μεγάλη καινοτομία στην τιμολόγηση υπηρεσιών: εξατομικευμένες τιμές για διαφορετικούς ανθρώπους, με βάση τα προσωπικά τους δεδομένα.

Ορισμένοι σύλλογοι της Πρέμιερ Λιγκ ήδη πειραματίζονται με δυναμική τιμολόγηση σε συγκεκριμένες θέσεις για να αυξήσουν τα έσοδά τους. Αυτό συγκρούεται με το παραδοσιακό μοντέλο του πιστού φιλάθλου που αγοράζει εισιτήριο διαρκείας σε σταθερή τιμή.

Αν το πείραμα της FIFA θεωρηθεί επιτυχημένο, θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους ιδιοκτήτες πολλών ευρωπαϊκών συλλόγων που συνδέονται με το NFL να επιχειρήσουν παρόμοιες πρακτικές τιμολόγησης, ιδιαίτερα για τη χρηματοδότηση νέων σταδίων.
Η οικονομία σε σχήμα «Κ»

Το μοντέλο του NFL εφαρμόστηκε σε ένα γεγονός που ανήκει σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η αμερικανική οικονομία σε σχήμα «Κ» — όπου η άνθηση του πλουσιότερου 10% των πολιτών ευθύνεται για έως και το μισό της συνολικής καταναλωτικής δαπάνης, σύμφωνα με αναλυτές της Moody’s, ενώ τα υπόλοιπα εισοδηματικά στρώματα βιώνουν στασιμότητα και υποχώρηση — ενδέχεται να αποτυπωθεί μέσα στα ίδια τα στάδια.

Η δυναμική τιμολόγηση είναι μια τεχνολογία που ουσιαστικά εντοπίζει αυτό το ανώτερο 10% και μετατρέπει μια εμπειρία που κάποτε ήταν μαζική και προσβάσιμη στους εργαζόμενους ανθρώπους σε μια εξειδικευμένη εμπειρία για όσους επωφελήθηκαν από την τεχνολογική έκρηξη.

Η ευρύτερη ελπίδα πολλών διοργανωτριών χωρών είναι ότι οι πιο παραδοσιακές θετικές επιδράσεις του ποδοσφαίρου θα ενισχύσουν την καταναλωτική εμπιστοσύνη και τις επενδύσεις. Οι έρευνες έχουν δείξει ορισμένα τέτοια αποτελέσματα, ιδιαίτερα όταν οι διοργανώτριες χώρες έχουν καλή αγωνιστική πορεία, ενώ έχουν καταγραφεί και αρνητικές επιπτώσεις στα χρηματιστήρια όταν ομάδες αποκλείονται.

Υπήρξαν ορισμένες ενδείξεις στα πιο πρόσφατα στοιχεία απασχόλησης των ΗΠΑ ότι δημιουργήθηκαν δεκάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας, ιδιαίτερα στον κλάδο της φιλοξενίας, συνδεδεμένες με το Παγκόσμιο Κύπελλο.

Ωστόσο, η συνολική ώθηση στην οικονομία θα είναι περιορισμένη λόγω του τεράστιου μεγέθους της αμερικανικής οικονομίας και της έκρηξης επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη. Ένας αγώνας Ιορδανίας–Αλγερίας πιθανότατα θα δυσκολευτεί να αποσπάσει το Σαν Φρανσίσκο από τον σημερινό του ρόλο ως γενέτειρα χρηματιστηριακών εισαγωγών εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης αξίας πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η πραγματική οικονομική επίδραση

Ο Ραμ Εμάνουελ, δήμαρχος του Σικάγου — της μεγάλης αμερικανικής πόλης που αποσύρθηκε από τη φιλοξενία του Παγκοσμίου Κυπέλλου — φαίνεται να αισθάνεται δικαιωμένος από εκείνη την απόφαση. Η FIFA κράτησε όλα τα έσοδα από τα εισιτήρια και ήδη υπάρχουν παράπονα ότι οι κρατήσεις ξενοδοχείων σε ορισμένες διοργανώτριες πόλεις βρίσκονται στην πραγματικότητα πολύ χαμηλότερα από τις προσδοκίες. Πολλά από τα στάδια που θα φιλοξενήσουν αγώνες θα ήταν έτσι κι αλλιώς γεμάτα με συναυλίες μεγάλων καλλιτεχνών αν δεν διεξαγόταν το ποδοσφαιρικό τουρνουά.

Με μια πρώτη ματιά, η οικονομική επίδραση στις Ηνωμένες Πολιτείες από μια διοργάνωση που απλώς ενοικιάζει υπάρχοντα στάδια και της οποίας η τεράστια αύξηση στα έσοδα από τα εισιτήρια κατευθύνεται κυρίως προς τη FIFA, ενδέχεται να είναι περιορισμένη. Η πιθανή οικονομική ωφέλεια επικεντρώνεται περισσότερο στην ενίσχυση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια καλή πορεία της Αγγλίας και της Σκωτίας ίσως αποτελέσει το ιδανικό αντίδοτο ύστερα από χρόνια αδιάκοπων πολιτικών και οικονομικών κρίσεων. Οι επιχειρήσεις λιανικής πώλησης και ο κλάδος της φιλοξενίας προετοιμάζονται ήδη για ιδιαίτερα αυξημένες πωλήσεις.

Γύρω από το Μουντιάλ της Ρωσίας το 2018, οι αναλυτές της Kantar υπολόγισαν ότι πραγματοποιήθηκαν επιπλέον 13 εκατομμύρια επισκέψεις σε σούπερ μάρκετ, καθώς οι καταναλωτές προμηθεύονταν αγαθά για να παρακολουθήσουν τους αγώνες από το σπίτι.

Υπάρχει όμως και η πιθανότητα οι προκλήσεις παραγωγικότητας της Βρετανίας να μην βοηθηθούν από τις μεταμεσονύκτιες ώρες έναρξης πολλών αγώνων. Η επόμενη Δευτέρα έχει ήδη ανακοινωθεί ως τραπεζική αργία στη Σκωτία, ώστε να διευκολυνθεί η χώρα λόγω της σέντρας στις 2 τα ξημερώματα για τον αγώνα της «Στρατιάς των Ταρτάν» απέναντι στην Αϊτή.

Για πολλούς, το τουρνουά θα αποτελέσει μια ευπρόσδεκτη απόδραση από την αδιάκοπη ροή των ειδήσεων, ακόμη κι αν οι ιδιαιτερότητες του Λευκού Οίκου επί Τραμπ ενδέχεται τελικά να προσφέρουν μια ευρύτερη οικονομική ευκαιρία.
Ένας διαφορετικός κόσμος

Η παγκόσμια οικονομία σήμερα είναι πολύ διαφορετική και αυτό διαμορφώνει το υπόβαθρο αυτής της μεγάλης ποδοσφαιρικής γιορτής.

Η FIFA πραγματοποιεί ένα σημαντικό και αμφιλεγόμενο πείραμα τιμολόγησης που θα μπορούσε να αλλάξει το ίδιο το άθλημα. Παράλληλα, ένα εξαιρετικά ασυνήθιστο Παγκόσμιο Κύπελλο ίσως καταφέρει να αμβλύνει κάπως τις συνέπειες της νέας παγκόσμιας αταξίας.

Πρόκειται περισσότερο για ελπίδα παρά για προσδοκία — αλλά αυτό είναι ένα συναίσθημα ιδιαίτερα γνώριμο σε κάθε Άγγλο ή Σκωτσέζο φίλαθλο του ποδοσφαίρου.