Στιγμιότυπο από τον σεισμό στη Βενεζουέλα (AP | Matias Delacroix)
Στο «μάτι» του Εγκέλαδου φαίνεται πως βρίσκεται ο πλανήτης μας, καθώς μέσα σε διάστημα μικρότερο των δύο μηνών τέσσερις εξαιρετικά ισχυροί σεισμοί άνω των 7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ σε διαφορετικές γωνιές της Γης.
Η έντονη αυτή σεισμική δραστηριότητα, με τελευταίο «θύμα» την Ιαπωνία, προκάλεσε εύλογα ανησυχία στο κοινό και αναζωπύρωσε τη συζήτηση για το αν πρόκειται για μια αλυσιδωτή τεκτονική αντίδραση ή για μια απλή στατιστική σύμπτωση.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Παράλληλα, την ώρα που ο Ειρηνικός και η Καραϊβική δοκιμάζονται, η Ελλάδα διανύει εδώ και καιρό μια περίοδο που οι σεισμολόγοι έχουν χαρακτηρίσει με τον όρο «σεισμική άπνοια», εγείροντας ερωτήματα για το τι σημαίνει αυτή η ησυχία για την κατά τ΄ άλλα σεισμογενή χώρα μας.
Οι τέσσερις σεισμοί «γίγαντες»
Η έξαρση ξεκίνησε στις αρχές του καλοκαιριού και μέσα σε λιγότερο από εξήντα ημέρες συμπληρώθηκε ένα ανησυχητικό καρέ μεγάλων σεισμικών δονήσεων:
Φιλιππίνες (7 Ιουνίου): Ισχυρότατος σεισμός 7,8 Ρίχτερ σημειώθηκε στα ανοιχτά της περιοχής Μιντανάο, προκαλώντας αναστάτωση και συναγερμό για τσουνάμι στην ευρύτερη περιοχή του Δυτικού Ειρηνικού.
Βενεζουέλα (24 Ιουνίου): Μια διπλή σεισμική δόνηση των 7,5 Ρίχτερ συντάραξε τη Βενεζουέλα, προκαλώντας και καταστροφικές ζημιές. Μάλιστα, μέσα σε ένα 24ωρο, είχε γίνει σεισμός 6,9 Ρίχτερ ανοιχτά της Ιαπωνίας και σεισμός 5,6 Ρίχτερ στη Βόρεια Καλιφόρνια.
Μεξικό (17 Ιουλίου): Σεισμός 7,3 Ρίχτερ εκδηλώθηκε στα ανοιχτά της πολιτείας Τσιάπας, την ίδια περίοδο που η χώρα φιλοξενούσε το φετινό Μουντιάλ.
Ιαπωνία (28 Ιουλίου): Η πιο πρόσφατη δόνηση, μεγέθους 7,1 Ρίχτερ, χτύπησε την περιοχή του Κουμαμότο, υπενθυμίζοντας για άλλη μια φορά την υψηλή επικινδυνότητα της ιαπωνικής νησιωτικής αλυσίδας.
Όλες αυτές οι περιοχές μοιράζονται ένα κοινό χαρακτηριστικό: βρίσκονται πάνω σε ενεργά όρια τεκτονικών πλακών.
Το Δαχτυλίδι της Φωτιάς (Wikipedia)Οι Φιλιππίνες, το Μεξικό και η Ιαπωνία ανήκουν στο λεγόμενο «Δαχτυλίδι της Φωτιάς» στον Ειρηνικό Ωκεανό, την πλέον σεισμογενή ζώνη του πλανήτη όπου συντελείται συνεχής καταβύθιση των ωκεάνειων πλακών. Από την άλλη, η Βενεζουέλα βρίσκεται στο σημείο επαφής της πλάκας της Καραϊβικής με τη Νοτιοαμερικανική πλάκα.
Η θεωρία του Ολλανδού
Η χρονική σύμπτωση αυτών των τεσσάρων γεγονότων έδωσε ξανά βήμα σε θεωρίες που κυκλοφορούν ευρέως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Κεντρικό πρόσωπο σε αυτές τις συζητήσεις είναι ο Ολλανδός ερευνητής Φρανκ Χούγκερμπετς (Frank Hoogerbeets) και το ινστιτούτο SSGEOS. Ο Χούγκερμπετς υποστηρίζει ότι οι μεγάλες σεισμικές εξάρσεις προκαλούνται από συγκεκριμένες πλανητικές ευθυγραμμίσεις και τη βαρυτική επίδραση των ουράνιων σωμάτων στον φλοιό της Γης.
Πριν και κατά τη διάρκεια της πρόσφατης αλληλουχίας των σεισμών, ο Χούγκερμπετς δημοσίευσε χάρτες και βίντεο στα social media υποστηρίζοντας ότι η κρίσιμη ευθυγραμμίση του Ερμή, του Άρη και του Ουρανού με τη Σελήνη αυτή την περίοδο πυροδοτεί ένα «παγκόσμιο κύμα αυξημένης σεισμικότητας».
Τι λένε οι σεισμολόγοι
Η επίσημη επιστημονική κοινότητα και οι σεισμολόγοι παγκοσμίως απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτή τη θεωρία, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία φυσική ή μαθηματική βάση που να συνδέει τις θέσεις των πλανητών με την εκδήλωση σεισμών.
Σύμφωνα με τους γεωφυσικούς, η εκδήλωση τεσσάρων σεισμών άνω των 7 Ρίχτερ μέσα σε δύο μήνες εξηγείται πλήρως από τη στατιστική τυχαιότητα.
Στη φύση, τέτοια φαινόμενα ακολουθούν την κατανομή Poisson, πράγμα που σημαίνει ότι είναι απολύτως αναμενόμενο να εμφανίζονται χρονικές «συσσωρεύσεις» (clustering) γεγονότων, χωρίς αυτά να συνδέονται μεταξύ τους.
Καθένα από αυτά τα ρήγματα βρίσκεται σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων από τα άλλα και μαζεύει τάση ανεξάρτητα επί δεκαετίες. Το γεγονός ότι έφτασαν στο όριο θραύσης τους την ίδια περίοδο είναι μια σύμπτωση.
Άλλωστε, σε όλο τον πλανήτη γίνονται κάθε χρόνο κατά μέσο όρο 15 έως 20 σεισμοί άνω των 7 Ρίχτερ, οπότε τέτοιες περιοδικές εξάρσεις βρίσκονται μέσα στα αναμενόμενα στατιστικά όρια.
Η «σεισμική άπνοια» στην Ελλάδα: Μπορεί να γίνει τόσο μεγάλος σεισμός;
Την ίδια ώρα, στην Ελλάδα παρατηρείται ένα φαινόμενο που έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον των Ελλήνων επιστημόνων: μια παρατεταμένη «σεισμική άπνοια».
Τα τελευταία χρόνια η χώρα μας δεν έχει καταγράψει κάποιον ισχυρό σεισμό άνω των 5,5 με 6 Ρίχτερ στον ηπειρωτικό ιστό. Όσες ισχυρές δονήσεις σημειώθηκαν το τελευταίο διάστημα εκδηλώθηκαν κυρίως στον θαλάσσιο χώρο —όπως νότια της Κρήτης ή κοντά στα θαλάσσια σύνορα με την Τουρκία— χωρίς να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές.
Το Ελληνικό Τόξο (Wikipedia)Αυτή η νηνεμία είναι θετική μέν, αλλά και προβληματίζει γενικότερα τους σεισμολόγους, καθώς η συσσώρευση ενέργειας στα ρήγματα συνεχίζεται αδιάλειπτα.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στην Ελλάδα και τις περιοχές που επλήγησαν πρόσφατα. Στην πατρίδα μας είναι εξαιρετικά σπάνιο έως σχεδόν αδύνατο να εκδηλωθούν σεισμοί μεγέθους 7,5 ή 8 Ρίχτερ, όπως αυτοί της Βενεζουέλας ή των Φιλιππίνων.
Αυτό οφείλεται στη δομή του ελληνικού χώρου. Παρότι η Ελλάδα είναι η πιο σεισμογενής χώρα της Ευρώπης λόγω της σύγκρουσης της Αφρικανικής με την Ευρασιατική πλάκα (Ελληνικό Τόξο), τα ρήγματα στον ελληνικό φλοιό είναι κατακερματισμένα και έχουν περιορισμένο μήκος.
Για να παραχθεί ένας σεισμός της τάξεως των 8 Ρίχτερ απαιτείται ένα ενιαίο ρήγμα εκατοντάδων χιλιομέτρων, κάτι που δεν διαθέτει ο ηπειρωτικός κορμός της χώρας.
Οι μεγαλύτεροι σεισμοί στην ιστορία της Ελλάδας εκδηλώνονται σχεδόν αποκλειστικά βαθιά στη θάλασσα, κατά μήκος του Ελληνικού Τόξου, σε σημεία όπου ευτυχώς υπάρχει μεγάλη απόασταση απόσταση από τις κατοικημένες περιοχές.
Επομένως, αν και η σεισμική άπνοια δεν σημαίνει ότι απαλλαγήκαμε από τους σεισμούς, τα γεωλογικά μας χαρακτηριστικά μας προστατεύουν από τις ακραίες μεγα-δονήσεις που βλέπουμε στον Ειρηνικό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου