κερδοφόροι όμιλοι από την αύξηση των τιμών στο ράφι Ρεκόρ τζίρου στο λιανεμπόριο καταγράφει έρευνα, εμφανίζοντας ως ανάπτυξη τον πληθωρισμό της απληστίας που οδηγεί σε απόγνωση τα νοικοκυριά.

 

 


Τα πρόσφατα στοι­χεία της Circana για το πρώτο πεντάμηνο του 2026 που αφο­ρούν προϊόντα FMCG (είναι τα προϊόντα που πωλούνται γρήγορα, είναι προ­σιτά και έχουν υψηλή συχνότητα ανα­πλήρω­σης στα ράφια) παρου­σιάζο­νται από μεγάλο μέρος των συστη­μι­κών ΜΜΕ ως αδιαμ­φι­σβήτητη ένδειξη «υγιούς ανάπτυ­ξης» για την εγχώ­ρια αγορά των σου­περ­μάρ­κετ. Ωστόσο μια ψύχραιμη και σε βάθος οικο­νο­μική ανάγνωση των δει­κτών οδη­γεί σε τελείως δια­φο­ρε­τικά και άκρως ανη­συ­χη­τικά συμπε­ράσματα. Η πραγ­μα­τι­κότητα που βιώ­νει ο μέσος Ελλη­νας κατα­να­λω­τής απέχει παρα­σάγ­γας από τους πανη­γυ­ρι­σμούς των εται­ρι­κών εκθέσεων, απο­κα­λύπτο­ντας μια βαθιά δομική ανι­σορ­ρο­πία: η εκρη­κτική αύξηση του τζίρου του οργα­νω­μένου λια­νε­μπο­ρίου έρχε­ται σε πλήρη και κραυ­γα­λέα αντίθεση με την πραγ­μα­τική οικο­νο­μική κατάσταση και την αγο­ρα­στική δύναμη των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών.
«Παράδοξο» €340 εκατ.

Σύμ­φωνα με τα δεδο­μένα, ο κύκλος εργα­σιών στα σου­περ­μάρ­κετ κατέγραψε άλμα της τάξης του 6,4% μέσα σε μόλις πέντε μήνες, αυξα­νόμε­νος από τα 5,41 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025 στα 5,75 δισ. ευρώ το 2026. Αυτή η πρόσθετη ένεση 340 εκατ. ευρώ στα ταμεία των αλυ­σίδων, σε μια ώριμη αγορά με παρα­δο­σιακά στα­θερή κατα­νάλωση όπως αυτή των ταχυ­κίνη­των αγα­θών (FMCG), δεν μπο­ρεί να θεω­ρη­θεί φυσιο­λο­γική ούτε μετα­φράζε­ται σε ευη­με­ρία. Αντι­θέτως, απο­δει­κνύει ότι το οργα­νω­μένο λια­νε­μπόριο εξα­κο­λου­θεί να απορ­ροφά ολο­ένα μεγα­λύτερο μερίδιο από το ήδη συμπιε­σμένο δια­θέσιμο εισόδημα των πολι­τών.


Παρότι ο όγκος πωλήσεων αυξήθηκε κατά 3,9%, η μέση τιμή ανά μονάδα προϊόντος συνέχισε την ανο­δική της τρο­χιά κατά 1,7%. Το γεγο­νός αυτό συνι­στά οικο­νο­μικό παράδοξο, καθώς οι ανα­τι­μήσεις αυτές συνε­χίζο­νται σε μια περίοδο κατά την οποία οι αντι­κει­με­νι­κοί λόγοι που τις πυρο­δότη­σαν (ενερ­γειακή κρίση, ναύλα, διε­θνείς τιμές αγρο­τι­κών προϊόντων) παρου­σιάζουν εξο­μάλυνση.
Καθε­στώς η ακρίβεια

Η επι­κοι­νω­νιακή προ­βολή της αύξη­σης του 1,7% ως «επι­βράδυν­σης της ακρίβειας» είναι άκρως παρα­πλα­νη­τική. Οι τιμές στα ράφια δεν επέστρε­ψαν ποτέ στα προ κρίσης επίπεδα. Αντίθετα, η νέα αυτή άνο­δος έρχε­ται να προ­στε­θεί σωρευ­τικά στις τεράστιες αυξήσεις των ετών 2022, 2023, 2024 και 2025. Για το ελλη­νικό νοι­κο­κυ­ριό η ακρίβεια δεν έχει τελει­ώ­σει· έχει απλώς παγι­ω­θεί σε ιστο­ρικά υψηλά επίπεδα. Η ανε­λα­στι­κότητα της ζήτη­σης στα τρόφιμα, τα οποία απο­τε­λούν το 83,3% της συνο­λι­κής αγο­ράς, αφήνει τους κατα­να­λω­τές απρο­στάτευ­τους.








Οι μεγα­λύτε­ρες αυξήσεις εντο­πίζο­νται σε είδη πρώ­της ανάγκης, όπως τα κατε­ψυγ­μένα (8,8%), τα γαλα­κτο­κο­μικά (8,5%), τα μη αλκο­ο­λούχα ποτά (7,5%) και τα σνακ (10,1%). Οι πολίτες δεν μπο­ρούν να στα­μα­τήσουν να τρέφο­νται κι έτσι ανα­γκάζο­νται να πλη­ρώ­νουν ακρι­βότερα τα βασικά αγαθά δια­βίω­σης, επι­τρέπο­ντας στις επι­χει­ρήσεις να δια­τη­ρούν υψηλά περι­θώ­ρια κέρ­δους.


Η αντίφαση μεταξύ της εται­ρι­κής κερ­δο­φο­ρίας και της κοι­νω­νι­κής πραγ­μα­τι­κότη­τας τεκμη­ρι­ώ­νε­ται με τον πλέον αδιαμ­φι­σβήτητο τρόπο από τις εκθέσεις θεσμι­κών φορέων που κάθε άλλο παρά «αντι­κυ­βερ­νη­τι­κοί» μπο­ρούν να χαρα­κτη­ρι­στούν. Η Τράπεζα της Ελλάδος, στην έκθεση του διοι­κητή, απο­τυ­πώ­νει ανάγλυφα το μέγε­θος του προ­βλήμα­τος: το μηνιαίο εισόδημα των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών επαρ­κεί κατά μέσο όρο μόλις για 23 ημέρες. Για τα πιο ευάλωτα στρώ­ματα η οικο­νο­μική αντοχή εξα­ντλείται δρα­μα­τικά ήδη από τη 18η ημέρα του μήνα. Αυτό σημαίνει ότι για σχε­δόν δύο εβδο­μάδες εκα­το­ντάδες χιλιάδες συμπο­λίτες μας επι­βι­ώ­νουν είτε περι­κόπτο­ντας βασι­κές ανάγκες είτε εξα­νε­μίζο­ντας τις όποιες απο­τα­μιεύσεις τους είτε συσ­σω­ρεύο­ντας χρέη.

Την ίδια στιγμή τα στοι­χεία του Ιδρύμα­τος Οικο­νο­μι­κών και Βιο­μη­χα­νι­κών Ερευ­νών (ΙΟΒΕ) έρχο­νται να επι­βε­βαι­ώ­σουν το κοι­νω­νικό αδιέξοδο. Σύμ­φωνα με τις έρευ­νες κατα­να­λω­τι­κής εμπι­στο­σύνης, το 73% των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών δηλώ­νει ότι τα βγάζει πέρα με πολύ μεγάλη δυσκο­λία ή αδυ­να­τεί να καλύψει τις τρέχου­σες υπο­χρε­ώ­σεις του.
Δείκτες απόγνω­σης

Η οικο­νο­μική πίεση αντα­να­κλάται ξεκάθαρα και στην αλλαγή της κατα­να­λω­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς εντός των σου­περ­μάρ­κετ, όπως κατα­γράφει η Circana. Το μερίδιο των προϊόντων ιδι­ω­τι­κής ετι­κέτας (private label) ενι­σχύθηκε στο 27,4%, με τις πωλήσεις τους να τρέχουν με 6,3%, ξεπερ­νώ­ντας τα επώ­νυμα προϊόντα (5,4%). Αυτή η βίαιη υπο­κα­τάσταση απο­τε­λεί κλα­σικό σύμ­πτωμα συμπίε­σης του πραγ­μα­τι­κού εισο­δήμα­τος.

Παράλ­ληλα, το 25,4% των συνο­λι­κών πωλήσεων πραγ­μα­το­ποιείται πλέον υπό το καθε­στώς προ­σφο­ρών και προ­ω­θη­τι­κών ενερ­γειών. Το εύρημα αυτό είναι απο­κα­λυ­πτικό: αν οι αρχι­κές τιμές εκκίνη­σης ήταν δίκαιες και αντα­γω­νι­στι­κές, δεν θα χρεια­ζόταν τέτοια προ­ω­θη­τική ένταση. Οι αλυ­σίδες δια­τη­ρούν τόσο μεγάλα περι­θώ­ρια τιμο­λόγη­σης ώστε να μπο­ρούν να προ­βαίνουν σε προ­σω­ρι­νές εκπτώ­σεις, εκπαι­δεύο­ντας έναν πλη­θυ­σμό σε οικο­νο­μική απόγνωση να ψωνίζει μόνο βάσει προ­σφο­ρών. Ακόμη και στο ηλε­κτρο­νικό εμπόριο (online groceries) οι παραγ­γε­λίες μει­ώ­θη­καν κατά 3%, όμως η αξία του καλα­θιού αυξήθηκε κατά 5%, απο­δει­κνύο­ντας ότι οι πολίτες αγο­ράζουν λιγότερα αλλά πλη­ρώ­νουν περισ­σότερα.

Αν και τα στοι­χεία της Circana δεν αρκούν από μόνα τους για τη νομική στοι­χειο­θέτηση «αισχρο­κέρ­δειας», οι ενδείξεις για τη λει­τουρ­γία του αντα­γω­νι­σμού στην ελλη­νική αγορά είναι βαριές. Οπως έχουν επι­ση­μάνει η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, η ΕΚΤ και ο ΟΟΣΑ, σημα­ντικό μέρος του ευρω­παϊκού πλη­θω­ρι­σμού μετά το 2022 οφείλε­ται στη διεύρυνση των επι­χει­ρη­μα­τι­κών περι­θω­ρίων κέρ­δους (profit-led inflation). Στην Ελλάδα η αγορά τρο­φίμων λει­τουρ­γεί πλέον ως ένας ιδιότυ­πος μηχα­νι­σμός βίαιης μετα­φο­ράς πλούτου. Οσο τα ταμεία των σου­περ­μάρ­κετ γεμίζουν με εκα­τομ­μύρια τόσο οι προ­ϋπο­λο­γι­σμοί των νοι­κο­κυ­ριών αδειάζουν προ­τού βγει ο μήνας. Η ανάγκη για ουσια­στική και αυστηρή επο­πτεία της αγο­ράς δεν απο­τε­λεί πλέον ιδε­ο­λο­γική εμμονή, αλλά επι­τα­κτική κοι­νω­νική ανα­γκαιότητα.