Αδιανόητη τοποθέτηση με φόντο τα ρεπορτάζ, τις μαρτυρίες και τη δημοσίευση επίσημων εγγράφων στην εφημερίδα.
Λεωνίδας Λυμπέρης, Δημήτρης Κούλαλης
Με μια κατάπτυστη ανακοίνωση 1.340 λέξεων που εκδόθηκε αργά το βράδυ της Τρίτης (18/8) το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας απείλησε ευθέως το Documento ότι αν συνεχιστούν τα δημοσιεύματα για το περιβόητο Antinero, η εφημερίδα και οι συντάκτες της θα οδηγηθούν στα δικαστήρια. Το πρόγραμμα των 667 εκατ. ευρώ που σκαρφίστηκε η κυβέρνηση Μητσοτάκη για να σώσει-υποτίθεται- τα ελληνικά δάση από τις πυρκαγιές, πήγε «κουβά» και το φετινό καλοκαίρι, ενώ παράλληλα άρχισε να αναδύεται οσμή κατασπατάλησης χρημάτων, χωρίς τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Η δημοσιογραφική έρευνα του Documento, με εκτενή ρεπορτάζ, επίσημα έγγραφα, μαρτυρίες και τεκμηριωμένο ρεπορτάζ, φαίνεται ότι ενόχλησαν ιδιαίτερα τον αρμόδιο υπουργό, Σταύρο Παπασταύρου, όμως αυτό αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμά του.
Διαβάστε περισσότερα:
AntiNero: Έδωσαν €667 εκατ. για να βλέπουν την Ελλάδα να καίγεται
«Εκαψαν» εκατομμύρια και από τις αναδασώσεις
Απάντηση με Slapp
Η «απάντησή» του, ωστόσο, μέσω του γραφείου Τύπου του ΥΠΕΝ, αποτελεί ισχυρό πλήγμα στη δημοκρατία και την ελευθεροτυπία: Το υπουργείο απείλησε ευθέως, με φόντο τις αποκαλύψεις για το Antinero, ότι «τυχόν επανάληψη ατεκμηρίωτων υπαινιγμών περί δήθεν παράνομων πράξεων θα αντιμετωπιστεί με τα προβλεπόμενα νόμιμα μέσα».
Οι απειλές του ΥΠΕΝ είναι ο ορισμός του Slapp (Strategic Lawsuit Against Public Participation), δηλαδή Στρατηγική Αγωγή κατά της Συμμετοχής του Κοινού. Πρόκειται για τις περιβόητες καταχρηστικές δικαστικές προσφυγές ή μηνύσεις που ασκούνται από ισχυρά πρόσωπα, μεγάλες εταιρείες ή κρατικούς φορείς με στόχο να εκφοβίσουν, να φιμώσουν και να εξαντλήσουν οικονομικά ή ηθικά όσους ασκούν κριτική σε ζητήματα δημόσιου ενδιαφέροντος.
Το οξύμωρο της υπόθεσης είναι ότι μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα, στα τέλη Ιουλίου, η κυβέρνηση Μητσοτάκη διαφήμιζε το σχέδιο νόμου με το οποίο υποτίθεται ότι ενσωμάτωσε την ευρωπαϊκή Οδηγία για την αντιμετώπιση των στρατηγικών αγωγών φίμωσης…
Το Documento θα συνεχίσει την έρευνα
Πάντως, όποια και αν είναι η στόχευση του Στ. Παπασταύρου και του ΥΠΕΝ, η δημοσιογραφική ομάδα του Documento, δεσμεύεται να συνεχίσει την έρευνα για το Antinero και δεν πρόκειται να συμμεριστεί τις αδιανόητες και αντιδημοκρατικές «οδηγίες» που περιέχει η σχετική ανακοίνωση.
Οι ανακρίβειες
Εκτός από απειλές, ωστόσο, η… μνημειώδης τοποθέτηση του ΥΠΕΝ περιέχει και αρκετές ανακρίβειες.
Έχει αξία να σημειώσουμε μερικές μόνο από αυτές.
Σε ό, τι αφορά την Έκθεση Ελέγχου 2/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου το ΥΠΕΝ αναφέρει ότι Έκθεση «για τις αναδασώσεις δεν αποτελεί ‘’πόρισμα κατά του Antinero’’». Ενώ συμπληρώνει: « Το Antinero δεν αναφέρεται σε αυτήν ούτε μία φορά. Ο έλεγχος αφορά διαφορετικά προγράμματα και, κατά κύριο λόγο, δράση του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014–2022, δηλαδή διαφορετική περίοδο και διαφορετικό πρόγραμμα».
Εντούτοις, η αναφορά του documentonews.gr στο Ελεγκτικό Συνέδριο δεν παρουσιάζει την έκθεση ως «πόρισμα κατά του Antinero». Τουναντίον τα ευρήματα της Έκθεσης του ΕΣ αφορούν το πλαίσιο του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020 και της μεταβατικής περιόδου 2021- 2022. Ποια συγκεκριμένα ευρήματα της έκθεσης θεωρεί το ΥΠΕΝ ότι δεν ανταποκρίνονται στα πραγματικά δεδομένα και για ποιον λόγο;
Το documentonews.gr, μένοντας πιστό στα γεγονότα παρουσίασε όλη την πορεία του «Εθνικού Σχεδίου Αναδάσωσης», παίρνοντας τα πράγματα από την αρχική ανακοίνωση για τη χρηματοδότηση με 310 εκατ. ευρώ από το ΤΑΑ του «Εθνικού Σχεδίου Αναδάσωσης» (ΕΣΑ) με σκοπό την αναδάσωση 500 χιλ. στρεμμάτων σε όλη τη χώρα.
Εύλογες απορίες
Ως εκ τούτου, διερωτόμαστε: Ποια ήταν τα επιστημονικά, χωρικά και τεχνικά κριτήρια, βάσει των οποίων προσδιορίστηκε τότε ο στόχος των 500.000 στρεμμάτων και ποια ακριβώς στοιχεία ή μελέτες οδήγησαν στη μεταβολή του αρχικού σχεδιασμού; Επιπλέον, ποιος είναι σήμερα ο αντίστοιχος συνολικός στόχος σε στρέμματα και πώς τεκμηριώνεται η διαφορά;
Προσέτι δε, το ΥΠΕΝ αναφέρει πως «η κήρυξη μιας έκτασης ως αναδασωτέας αποτελεί πρωτίστως διοικητικό μέτρο προστασίας από αλλαγές χρήσης και δεν συνεπάγεται αυτομάτως τεχνητή φύτευση όταν η φυσική αναγέννηση εξελίσσεται κανονικά».
Ποια είναι τα επιστημονικά δεδομένα;
Ωστόσο, θα θέλαμε να γνωρίζουμε ποια επιστημονικά δεδομένα, πρωτόκολλα ή μελέτες χρησιμοποιούνται για να διαπιστωθεί ότι μια καμένη έκταση παρουσιάζει επαρκή φυσική αναγέννηση και, συνεπώς, δεν χρειάζεται τεχνητή αναδάσωση; Θα θέλαμε επίσης να ξέρουμε: Πώς αξιολογείται αυτό σε περιοχές που έχουν καεί επανειλημμένα;
Συν τοις άλλοις, στην ανακοίνωσή του το υπουργείο αναφέρει επί λέξει: « Ο ισχυρισμός περί ‘’αυθαίρετης μεταφοράς ή απώλειας κονδυλίων από τις αναδασώσεις προς τους καθαρισμούς’’ παραβλέπει τον ενιαίο χαρακτήρα του μέτρου 16849 του ‘’Ελλάδα 2.0’’, το οποίο εγκρίθηκε με τρις αλληλένδετους πυλώνες: αναδασώσεις, προληπτική προστασία και αντιδιαβρωτικά/αντιπλημμυρικά έργα».
Τι συνέβη με τα κονδύλια;
Επιπλέον, το ρεπορτάζ για το «Εθνικό Σχέδιο Αναδάσωσης» αναφέρεται σε μεταβολή της χρηματοδοτικής κατανομής και της προτεραιότητας μεταξύ των δράσεων και παραθέτει, προς τεκμηρίωση, σχετική δημόσια τοποθέτηση πρώην υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Επομένως, ποια ακριβώς στοιχεία της ανακατεύθυνσης των κονδυλίων θεωρεί το υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος ανακριβή;
Οι απειλές και οι ασάφειες
Η κατάπτυστη ανακοίνωση του ΥΠΕΝ:
«Με αφορμή πρόσφατα δημοσιεύματα για το Πρόγραμμα Προστασίας Δασών Antinero, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επισημαίνει τα ακόλουθα:
Η κριτική , όπως και ο έλεγχος κάθε ευρώ δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος, είναι θεμιτή και αναγκαία. Όταν, όμως, διατυπώνονται ισχυρισμοί περί «σκανδάλου» για ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα πρόληψης δασικών πυρκαγιών που έχουν υλοποιηθεί στη χώρα, η συζήτηση οφείλει να γίνεται με βάση το σύνολο των στοιχείων και όχι με επιλεκτικές αναφορές.
Το ποσό των περίπου 667 εκατ. ευρώ δεν αφορά μία σύμβαση, μία ανάθεση ή έναν ενιαίο διαγωνισμό. Αφορά τον συνολικό προϋπολογισμό των δράσεων πρόληψης και προστασίας των δασών της τελευταίας πενταετίας, μέσα από τις οποίες έχουν υλοποιηθεί παρεμβάσεις σε περισσότερα από 900.000 στρέμματα δασικών οικοσυστημάτων σε ολόκληρη τη χώρα. Μόνο για το 2026, το Antinero V- PLUS περιλαμβάνει 19 συμβάσεις προϋπολογισμού 81,98 εκατ. ευρώ.
Πρόκειται για πραγματικές εργασίες στο πεδίο: καθαρισμούς και διαχείριση καύσιμης ύλης, συντήρηση δασικού οδικού δικτύου και αντιπυρικών ζωνών, στεγασμένες ζώνες, καθαρισμούς σε κρίσιμα οικοσυστήματα και αρχαιολογικούς χώρους, δασικές υποδομές και υδατοδεξαμενές. Έργα με συγκεκριμένο και μετρήσιμο φυσικό αντικείμενο, τα οποία επιμετρήθηκαν, πιστοποιήθηκαν και παραλήφθηκαν από τις αρμόδιες Δασικές Υπηρεσίες.
Το Antinero δεν σχεδιάζεται από τους αναδόχους. Ο σχεδιασμός, η έγκριση, η επίβλεψη και η παραλαβή ανήκουν στη Δημόσια Δασική Υπηρεσία. Κάθε παρέμβαση βασίζεται σε δασοτεχνική μελέτη, η οποία καθορίζει εκ των προτέρων την περιοχή, το φυσικό αντικείμενο, τις ποσότητες, τις προδιαγραφές και τον προϋπολογισμό. Οι ανάδοχοι υλοποιούν το εγκεκριμένο έργο-δεν αποφασίζουν ποιο δάσος θα καθαριστεί ούτε μπορούν να μεταβάλουν μονομερώς το αντικείμενό του.
Οι διαδικασίες διενεργούνται στο πλαίσιο της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων και της ειδικής νομοθεσίας για τα δασοτεχνικά έργα. Η διενέργεια χωριστών διαγωνιστικών διαδικασιών υπαγορεύθηκε από αντικειμενικούς τεχνικούς και λειτουργικούς λόγους: διαφορετικά δασικά συμπλέγματα, διακριτά φυσικά αντικείμενα και ανάγκη έγκαιρης ολοκλήρωσης πριν από την αντιπυρική περίοδο. Οι δε συμπληρωματικές συμβάσεις αποτελούν θεσμοθετημένο εργαλείο του ν. 4412/2016 και συνάπτονται υπό τις αυστηρές προϋποθέσεις που ο νόμος προβλέπει.
Οι προσκλήσεις, οι αποφάσεις και οι συμβάσεις υπόκεινται στους κανόνες διαφάνειας και δημοσιότητας και είναι αναρτημένες στα επίσημα ηλεκτρονικά συστήματα ΕΣΗΔΗΣ και ΚΗΜΔΗΣ. Οι 139 προσκλήσεις όλων των φάσεων του Προγράμματος απευθύνθηκαν σε περισσότερους από 300 διαφορετικούς οικονομικούς φορείς από σχεδόν ολόκληρη τη χώρα.
Η δημοσιονομική διόρθωση και τα πραγματικά δεδομένα
Ως προς τη δημοσιονομική διόρθωση, το Υπουργείο δεν την παραγνωρίζει ούτε την αποκρύπτει. Με απόφαση της ΕΔΕΛ στις 11.09.2025 επιβλήθηκε κατ’ αποκοπή δημοσιονομική διόρθωση ύψους 29.942.529,06 ευρώ, συνδεόμενη με εύρημα περί τεχνητής κατάτμησης σε μέρος των συμβάσεων του Antinero II της περιόδου 2022-2023. Η απόφαση έχει προσβληθεί ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου και η εκτέλεσή της έχει ανασταλεί με δικαστική απόφαση.
Πρέπει, όμως, να είναι απολύτως σαφές τι αφορά το συγκεκριμένο εύρημα και τι δεν αφορά. Αφορά ένα συγκεκριμένο ζήτημα: τον ενιαίο ή χωριστό χαρακτήρα ανάθεσης μέρους των συμβάσεων. Δεν αποτελεί διαπίστωση μη εκτέλεσης έργων ή μη πραγματοποίησης των παρεμβάσεων.
Στο Antinero I ελέγχθηκαν οκτώ προσκλήσεις και είκοσι συμβάσεις χωρίς κανένα εύρημα. Συνολικά, από τις 71 συμβάσεις που ελέγχθηκαν, το εύρημα αφορά ένα μέρος αυτών . Η Διοίκηση έχει αναπτύξει ενώπιον του Δικαστηρίου τη θέση της ότι κατά τηνελεγχόμενη περίοδο 2022-2023, συνέτρεχαν αντικειμενικοί λόγοι, που δικαιολογούσαν τη χωριστή ανάθεση διακριτών φυσικών αντικειμένων .
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απαντώντας στις 06.02.2026 σε αναφορά ενώπιον της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επισήμανε ότι οι αναφέροντες δεν τεκμηρίωσαν τους ισχυρισμούς τους περί κατατμήσεων και ότι η ταυτόχρονη επίκληση διαφορετικών άρθρων της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ είναι εννοιολογικά αντιφατική.
Κανένας ευρωπαϊκός πόρος δεν χάθηκε
Ο ισχυρισμός περί «αυθαίρετης μεταφοράς ή απώλειας κονδυλίων από τις αναδασώσεις προς τους καθαρισμούς» παραβλέπει τον ενιαίο χαρακτήρα του Μέτρου 16849 του «Ελλάδα 2.0», το οποίο εγκρίθηκε με τρεις αλληλένδετους πυλώνες: αναδασώσεις, προληπτική προστασία και αντιδιαβρωτικά/αντιπλημμυρικά έργα.
Η ανακατανομή μεταξύ των πυλώνων το 2023 αποτυπώνεται στο αναθεωρημένο Σχέδιο, εγκρίθηκε με Εκτελεστική Απόφαση του Συμβουλίου της Ε.Ε. και αποτέλεσε προσαρμογή στις φυσικές καταστροφές που έπληξαν τη χώρα.
Κανένας ευρωπαϊκός πόρος δεν χάθηκε. Αντιθέτως, μετά την αναθεώρηση που ενέκριναν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 20.11.2025 και το Συμβούλιο στις 12.12.2025, ο προϋπολογισμός του Μέτρου αυξήθηκε κατά 427 εκατ. ευρώ.
Η πορεία του προγράμματος παρακολουθείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω συγκεκριμένων οροσήμων. Το ορόσημο 61, για την ανάθεση του συνόλου των συμβάσεων Antinero I και II, κρίθηκε εκπληρωμένο τον
Σεπτέμβριο του 2024. Το ορόσημο 62, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την αποκατάσταση 57.000 στρεμμάτων, την αναβάθμιση τεσσάρων δασικών φυτωρίων και αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα σε Έβρο και Ροδόπη, κρίθηκε εκπληρωμένο τον Μάρτιο του 2025. Το ορόσημο 63, που αφορά την εκτέλεση των έργων, ολοκληρώνεται στις 31 Αυγούστου 2026. Η επιτυχής αξιολόγηση των οροσήμων αποτελεί προϋπόθεση για την εκταμίευση των ευρωπαϊκών πόρων.
Η πρόληψη έχει επιστημονική βάση και μετρήσιμο αποτέλεσμα
Η προτεραιότητα στην πρόληψη δεν αποτελεί αυθαίρετη πολιτική επιλογή. Έχει σαφή επιστημονική βάση. Το Πόρισμα της Ανεξάρτητης Επιτροπής υπό τον καθηγητή Johann Georg Goldammer καταγράφει ως θεμελιώδες πρόβλημα τη συσσώρευση καύσιμης ύλης και υπογραμμίζει τη σημασία της ενεργού διαχείρισής της.
Η αναδάσωση, παράλληλα, δεν εγκαταλείφθηκε. Στα μεσογειακά οικοσυστήματα μεγάλο μέρος των καμένων εκτάσεων αναγεννάται φυσικά και η τεχνητή φύτευση απαιτείται εκεί όπου η φυσική αναγέννηση δεν είναι εξασφαλισμένη. Η κήρυξη μιας έκτασης ως αναδασωτέας αποτελεί πρωτίστως διοικητικό μέτρο προστασίας από αλλαγές χρήσης και δεν συνεπάγεται αυτομάτως τεχνητή φύτευση όταν η φυσική αναγέννηση εξελίσσεται κανονικά.
Για τον ίδιο λόγο, η Έκθεση Ελέγχου 2/2025 του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τις αναδασώσεις δεν αποτελεί «πόρισμα κατά του Antinero». Το Antinero δεν αναφέρεται σε αυτήν ούτε μία φορά. Ο έλεγχος αφορά διαφορετικά προγράμματα και, κατά κύριο λόγο, δράση του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014–2022, δηλαδή διαφορετική περίοδο και διαφορετικό πρόγραμμα.
Τη σημασία της πρόληψης επιβεβαιώνουν και οι επιστήμονες που συντάσσουν τις μελέτες και επιβλέπουν τα έργα. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων έχει επισημάνει σε δημόσιες ανακοινώσεις της ότι το Antinero είναι πρόγραμμα πρόληψης και όχι «αυτόματος μηχανισμός κατάσβεσης», αλλά δημιουργεί διαφορετικό επιχειρησιακό περιβάλλον: διασπά τη συνέχεια της καύσιμης ύλης, περιορίζει τη μετάδοση της φωτιάς στις κόμες και διευκολύνει την πρόσβαση των επίγειων δυνάμεων.
Η συμβολή αυτή έχει καταγραφεί στη Δυτική Αττική, στον Πύργο Ηλείας και στη Σίβηρη Χαλκιδικής, όπως και παλαιότερα σε Φολόη, Πάρνηθα, Πεντέλη και Ωραιόκαστρο. Η επιστημονική ορθότητα των εργασιών επιβεβαιώθηκε επίσης στο Περιαστικό Δάσος Θεσσαλονίκης, μετά από κοινή αυτοψία του Δασαρχείου Θεσσαλονίκης και του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ.
Το συμπέρασμα από την αντιπυρική περίοδο του 2026 είναι σαφές: όπου είχαν προηγηθεί έργα Antinero, δημιουργήθηκαν καλύτερες συνθήκες για τον περιορισμό της έντασης της πυρκαγιάς και την επέμβαση των δυνάμεων.
Η αποτελεσματικότητα της πρόληψης δεν κρίνεται από το αν εκδηλώθηκε μια πυρκαγιά, αλλά από το πώς συμπεριφέρθηκε, πόσο γρήγορα εξαπλώθηκε και ποιες δυνατότητες ανάσχεσης δημιούργησαν οι προηγούμενες παρεμβάσεις.
Ευρωπαϊκή αναγνώριση του Antinero
Η σημασία του Antinero έχει αναγνωριστεί και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στην επίσημη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κατάσταση της Ένωσης 2025, το Antinero παρουσιάζεται ως έργο-σημαία («flagship example») ευρωπαϊκής επένδυσης στην κλιματική ανθεκτικότητα και ως το μεγαλύτερο έργο του είδους που έχει υλοποιηθεί ποτέ στην Ελλάδα, με προϋπολογισμό άνω των 400 εκατ. ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιγράφει ένα πρόγραμμα που καθαρίζει ξηρή βλάστηση, βελτιώνει το δασικό οδικό δίκτυο και τις αντιπυρικές ζώνες, φυτεύει νέα δέντρα και αποκαθιστά καμένες εκτάσεις. Τον Μάιο του 2025, ο
Επίτροπος Κλίματος Βόπκε Χούκστρα επισκέφθηκε έργο Antinero στον Υμηττό και ενημερώθηκε επιτόπου για την υλοποίησή του.
Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι το ίδιο Πρόγραμμα, που σήμερα καταγγέλλεται πολιτικά, αποτέλεσε επανειλημμένα αντικείμενο κοινοβουλευτικών Ερωτήσεων βουλευτών της Αντιπολίτευσης, οι οποίοι ζητούσαν την επέκτασή του σε περισσότερες περιοχές των εκλογικών τους περιφερειών.
Τα στοιχεία και το αποτέλεσμα είναι η καλύτερη απάντηση στους υπαινιγμούς
Η πρόληψη των δασικών πυρκαγιών δεν αποτελεί επικοινωνιακή επιλογή. Αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας σε μια χώρα που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης.
Η κριτική σε ένα πρόγραμμα αυτής της έκτασης, που έλειπε από τη χώρα επί δεκαετίες, είναι θεμιτή και απολύτως σεβαστή. Τυχόν επανάληψη, ωστόσο, ατεκμηρίωτων υπαινιγμών περί δήθεν παράνομων πράξεων θα αντιμετωπιστεί με τα προβλεπόμενα νόμιμα μέσα. Το οφείλουμε στο κύρος και την αξιοπιστία της Δασικής Υπηρεσίας, καθώς και των εκατοντάδων επιστημόνων, δασολόγων, δασοπόνων και εργαζομένων που αγωνίζονται καθημερινά για την προστασία του δασικού πλούτου της χώρας.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα συνεχίσει να επενδύει στην πρόληψη, στην επιστημονικά τεκμηριωμένη διαχείριση των δασών και στην ενίσχυση της Δασικής Υπηρεσίας με διαφάνεια, δημόσιο έλεγχο και λογοδοσία».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου