Η αιφνίδια επίσκεψη του επικεφαλής της CIA στη ρωσική πρωτεύουσα δείχνει να έχει παρασκήνιο, το οποίο επιχειρούν να αναλύσουν πολλά διεθνή μέσα ενημέρωσης - Ποια είναι τα επικρατέστερα σενάρια
Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησηςAdd Protothema.gr on GoogleΈνα αμερικανικό στρατιωτικό μεταγωγικό αεροσκάφος C-17 απογειώνεται από την αεροπορική βάση Άντριους, πραγματοποιεί στάση στη Ρίγα της Λετονίας και προσγειώνεται στη Μόσχα. Λίγο αργότερα, αυτοκινητοπομπή με αμερικανικές διπλωματικές πινακίδες εμφανίζεται στη ρωσική πρωτεύουσα.
Στο αεροσκάφος βρίσκεται ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, σε μια επίσκεψη που ούτε η Ουάσινγκτον ούτε το Κρεμλίνο θέλουν να εξηγήσουν -και... προσποιούνται, μάλιστα, ότι την αγνοούν.
Η παρουσία του Ράτκλιφ στη Μόσχα επιβεβαιώθηκε από Αμερικανούς αξιωματούχους σε CBS News, CNN και Axios. Δεν αποκαλύφθηκαν, όμως, ούτε οι συνομιλητές του ούτε το αντικείμενο των συναντήσεων. Η CIA και ο Λευκός Οίκος απέφυγαν να σχολιάσουν, ενώ το Κρεμλίνο υποστήριξε ότι δεν είχε προγραμματιστεί συνάντηση με Αμερικανό αξιωματούχο.
Η χρονική στιγμή της επίσκεψης, πάντως, δύσκολα περνά απαρατήρητη. Ο επικεφαλής της CIA έφθασε στη Ρωσία, ενώ οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία παραμένουν σε αδιέξοδο και μόλις μία ημέρα μετά την ανακοίνωση της νέας εκστρατείας αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, τα διεθνή μέσα εξετάζουν έξι βασικά σενάρια.
Το Ιράν και η προειδοποίηση προς τη Μόσχα
Το πρώτο και, λόγω συγκυρίας, ισχυρότερο σενάριο, είναι ότι ο Ράτκλιφ μετέφερε ένα αυστηρό μήνυμα σχετικά με τη στήριξη της Ρωσίας προς το Ιράν.
Το Reuters συνδέει χρονικά την επίσκεψη με τις νέες αμερικανικές κυρώσεις προς το Ιράν και υπενθυμίζει ότι η Ρωσία διατηρεί στενές στρατιωτικές και οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη. Το Ιράν έχει προμηθεύσει τη Μόσχα με drones για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ το Κίεβο κατηγορεί τη Ρωσία ότι, αντιστρόφως, παρέχει τεχνολογία μη επανδρωμένων αεροσκαφών και δορυφορικά δεδομένα στην Τεχεράνη.
Η Μόσχα αρνείται ότι βοηθά το Ιράν να πλήττει αμερικανικούς στόχους και δηλώνει έτοιμη να συμβάλει στην επίλυση της κρίσης. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν η Ουάσινγκτον πιστεύει αυτές τις διαβεβαιώσεις.
Ο ίδιος ο Ράτκλιφ είχε δηλώσει τον Μάρτιο ότι το Ιράν ζητούσε βοήθεια από τη Ρωσία, την Κίνα και άλλους αντιπάλους των ΗΠΑ. Είχε αποφύγει να διευκρινίσει σε δημόσια ακρόαση εάν η βοήθεια αυτή τελικά παρασχέθηκε, λέγοντας ότι το ζήτημα μπορούσε να συζητηθεί μόνο σε απόρρητη συνεδρίαση.
Η Wall Street Journal εκτιμά ότι στις συνομιλίες ενδέχεται να τέθηκε τόσο η ρωσική υποστήριξη προς το Ιράν όσο και η δυνατότητα της Μόσχας να συμβάλει σε μια συμφωνία αποκλιμάκωσης. Ο Ράτκλιφ μπορεί, επομένως, να επιχείρησε να εξακριβώσει μέχρι πού είναι διατεθειμένος να φτάσει ο Πούτιν για να στηρίξει την Τεχεράνη -αλλά και να προειδοποίησε για τις συνέπειες μιας βαθύτερης εμπλοκής.
Μήνυμα για τις στρατιωτικές προθέσεις της Ρωσίας
Μια δεύτερη εκδοχή, την οποία προβάλλει επίσης η Wall Street Journal, είναι ότι ο επικεφαλής της CIA μετέφερε στη ρωσική ηγεσία μια προειδοποίηση βασισμένη σε ευαίσθητες αμερικανικές πληροφορίες.
Η επιλογή του διευθυντή της CIA, αντί ενός πολιτικού ή διπλωματικού απεσταλμένου, όπως π.χ. ο Στιβ Γουίτκοφ ή ο Τζάρεντ Κούσνερ, ενισχύει την πιθανότητα να συζητήθηκαν στρατιωτικές προθέσεις, επιχειρησιακά δεδομένα ή «κόκκινες γραμμές». Το αντικείμενο θα μπορούσε να αφορά μια νέα ρωσική κλιμάκωση στην Ουκρανία, υβριδικές επιχειρήσεις εναντίον χωρών του ΝΑΤΟ ή κινήσεις της Μόσχας στο πλευρό του Ιράν.
Ανάλογο προηγούμενο υπήρξε τον Νοέμβριο του 2021, όταν ο τότε διευθυντής της CIA, Ουίλιαμ Μπερνς, ταξίδεψε στη Μόσχα και προειδοποίησε -μάταια- τη ρωσική ηγεσία για τις συνέπειες μιας εισβολής στην Ουκρανία. Ο Μπερνς είχε συναντηθεί με υψηλόβαθμους Ρώσους αξιωματούχους και είχε συνομιλήσει τηλεφωνικά με τον Πούτιν.
Η σύγκριση που κάνουν το CBS News και άλλα αμερικανικά μέσα δεν αποδεικνύει, προφανώς, ότι ο Ράτκλιφ μετέφερε παρόμοιο τελεσίγραφο. Δείχνει, όμως, ότι η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί τον επικεφαλής της CIA όταν θέλει να παραδώσει απευθείας ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο μήνυμα στο Κρεμλίνο.
Μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί συνάντηση του Ράτκλιφ με τον Ρώσο πρόεδρο. Ούτε έχει τεκμηριωθεί ο ισχυρισμός ορισμένων βρετανικών δημοσιευμάτων ότι ο Πούτιν είχε «αδειάσει» το πρόγραμμά του, ειδικά για να τον δεχθεί.
Το αδιέξοδο στην Ουκρανία
Το τρίτο σενάριο αφορά μια παρασκηνιακή προσπάθεια επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία.
Το CBS News σημειώνει ότι η επίσκεψη πραγματοποιείται, ενώ η αμερικανική μεσολάβηση παραμένει ουσιαστικά βαλτωμένη και η Μόσχα με το Κίεβο εξακολουθούν να απέχουν στα σημαντικότερα ζητήματα. Στην ίδια συγκυρία εστιάζουν και άλλα μέσα ενημέρωσης, όπως το Axios και η βρετανική εφημερίδα The Guardian.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η πληροφορία ότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε ζητήσει από την Ουκρανία να αναστείλει προσωρινά επιθέσεις στη Μόσχα και στην Αγία Πετρούπολη, επειδή ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος θα ταξίδευε στη Ρωσία.
Σύμφωνα με το Kyiv Post, το αίτημα αφορούσε την αποφυγή επιθέσεων κατά τη διάρκεια της παραμονής του Ράτκλιφ. Το Reuters αναφέρει ευρύτερα ότι η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε να μην πραγματοποιηθούν πλήγματα στη βόρεια Ρωσία. Η λεπτομέρεια αυτή δείχνει ότι η επίσκεψη είχε σχεδιαστεί εκ των προτέρων και θεωρούνταν αρκετά σημαντική, ώστε οι ΗΠΑ να ζητήσουν ειδικές εγγυήσεις ασφαλείας από το Κίεβο.
Υπάρχει, πάντως, ένα στοιχείο που αποδυναμώνει την εκδοχή της καθαρά ειρηνευτικής αποστολής. Τις πολιτικές διαπραγματεύσεις με το Κρεμλίνο χειρίζονται κυρίως ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και άλλοι συνεργάτες του Τραμπ. Η παρουσία του Ράτκλιφ υποδηλώνει ότι, ακόμη κι αν συζητήθηκε η Ουκρανία, το περιεχόμενο των επαφών ήταν πιθανότατα περισσότερο επιχειρησιακό και πληροφοριακό, παρά αμιγώς διπλωματικό.
Το σενάριο ανταλλαγής κρατουμένων
Ο Guardian και αμερικανικά μέσα αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο η επίσκεψη να σχετίζεται και με νέα ανταλλαγή κρατουμένων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας.
Η CIA έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε προηγούμενες συμφωνίες. Συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για την ανταλλαγή του 2024, κατά την οποία απελευθερώθηκαν, μεταξύ άλλων, ο δημοσιογράφος της Wall Street Journal Έβαν Γκέρσκοβιτς και ο πρώην πεζοναύτης Πολ Γουίλαν.
Ο ίδιος ο Ράτκλιφ είχε προσωπική συμμετοχή στις συνομιλίες που οδήγησαν στην απελευθέρωση της Ρωσοαμερικανίδας Κσένια Καρέλινα τον Απρίλιο του 2025. Η νέα επίσκεψη έρχεται, παράλληλα, λίγο μετά την αποφυλάκιση από τη Ρωσία ενός Αμερικανού πρώην πεζοναύτη, που κρατούνταν από το 2022.
Η προσγείωση του C-17 προκάλεσε από την πρώτη στιγμή φήμες για πιθανή ανταλλαγή, καθώς το αεροδρόμιο Βνούκοβο έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν για ευαίσθητες διπλωματικές αποστολές. Το σενάριο, επομένως, έχει πραγματική βάση. Δύσκολα, όμως, εξηγεί από μόνο του το πολιτικό βάρος της επίσκεψης και την προσωπική μετάβαση του διευθυντή της CIA στη ρωσική πρωτεύουσα.
Ο δίαυλος ανάμεσα στις δύο υπηρεσίες πληροφοριών
Υπάρχει και μία λιγότερο θεαματική, αλλά ιδιαίτερα σημαντική εξήγηση: η προσπάθεια διατήρησης ενός απευθείας διαύλου ανάμεσα στη CIA και τη ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών, την SVR.
Ο Ράτκλιφ είχε ήδη συνομιλήσει τηλεφωνικά με τον επικεφαλής της SVR, Σεργκέι Ναρίσκιν. Όπως είχε μεταδώσει το Reuters, οι δύο άνδρες είχαν συμφωνήσει να διατηρήσουν επικοινωνία για τη συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών και τη διαχείριση κρίσεων.
Τέτοιοι δίαυλοι παραμένουν ενεργοί ακόμη και στις περιόδους μεγάλης έντασης. Δεν προϋποθέτουν πολιτική προσέγγιση ούτε σχέση εμπιστοσύνης. Χρησιμοποιούνται για να μεταφέρονται προειδοποιήσεις, να αποφεύγονται επικίνδυνοι λανθασμένοι υπολογισμοί και να αντιμετωπίζονται ζητήματα που δεν μπορούν να συζητηθούν μέσω των συνηθισμένων, επίσημων διπλωματικών οδών.
Η σημασία τους είναι ακόμη μεγαλύτερη αυτήν την περίοδο, καθώς οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν πρεσβευτή στη Ρωσία και ταυτόχρονα διαχειρίζονται δύο κρίσεις στις οποίες εμπλέκεται η Μόσχα: τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη σύγκρουση με το Ιράν.
Μία αποστολή με περισσότερα από ένα μηνύματα
Καμία από τις διαθέσιμες πληροφορίες, εν τέλει, δεν αποδεικνύει ότι ο Ράτκλιφ ταξίδεψε στη Μόσχα αποκλειστικά για ένα από αυτά τα ζητήματα. Το πιθανότερο είναι ότι η αποστολή είχε σύνθετη ατζέντα.
Η Ουκρανία αποτελεί το μόνιμο υπόβαθρο των αμερικανο-ρωσικών επαφών και οι κρατούμενοι ένα πεδίο στο οποίο εξακολουθεί να υπάρχει δυνατότητα συνεννόησης. Η χρονική σύμπτωση με τις νέες κυρώσεις, όμως, φέρνει το Ιράν στο προσκήνιο.
Η Ουάσινγκτον θέλει να γνωρίζει αν η Μόσχα είναι πρόθυμη να περιορίσει τη βοήθεια προς την Τεχεράνη ή, αντιθέτως, να τη διευρύνει. Θέλει επίσης να διαπιστώσει εάν η Ρωσία μπορεί να λειτουργήσει ως μεσολαβητής ή αν θα αποτελέσει έναν ακόμη μηχανισμό παράκαμψης των αμερικανικών πιέσεων.
Το σύντομο πέρασμα του Ράτκλιφ από τη Μόσχα μοιάζει, επομένως, περισσότερο με αποστολή μεταφοράς μηνυμάτων και ανταλλαγής εξαιρετικά ευαίσθητων πληροφοριών παρά με μια συμβατική διπλωματική επίσκεψη. Και η σιωπή που τη συνοδεύει δείχνει ότι, προς το παρόν τουλάχιστον, τόσο η Ουάσινγκτον όσο και το Κρεμλίνο θεωρούν χρησιμότερο να αφήσουν το πραγματικό περιεχόμενό της στο σκοτάδι.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου