Shutterstock
Ο Ντόναλντ Τραμπ σφράγισε αυτή την Παρασκευή το πετρελαϊκό μέλλον της Βενεζουέλας. Ο Ρεπουμπλικανός ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποκτήσουν στρατηγικά κοιτάσματα της χώρας, σε συνεργασία με μια ιδιωτική εταιρεία της οποίας δεν αποκάλυψε ούτε το όνομα.
Το έκανε, όπως λέει, με τη συνεργασία της «αξιοσέβαστης» Ντέλσι Ροντρίγκες, της προσωρινής προέδρου που κυβερνά υπό την de facto εποπτεία της Ουάσινγκτον από τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο τον περασμένο Ιανουάριο. Ο Τραμπ μιλά για τον έλεγχο 65 δισεκατομμυρίων βαρελιών αποδεδειγμένων αποθεμάτων πετρελαίου (21,7% των εκτιμώμενων 300 δισεκατομμυρίων βαρελιών) και η Ροντρίγκες για 209 δισεκατομμύρια δολάρια σε φόρους και 100 δισεκατομμύρια δολάρια σε επενδύσεις. Γίνεται η υπόθεση ότι ενδέχεται να δεσμεύεται ένας αιώνας λειτουργίας.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
►Βενεζουέλα: Το «deal του αιώνα» στο πετρέλαιο δεν φέρνει φθηνότερη βενζίνη – Τι βλέπουν οι αναλυτές
Όμως η αδιαφάνεια της σύμβασης και της διαπραγμάτευσής της —με αυτά τα αστρονομικά ποσά, αλλά χωρίς γνωστούς όρους— έχει προκαλέσει έναν χείμαρρο αντιδράσεων, στην πλειονότητά τους αρνητικών, εντός και εκτός Βενεζουέλας. Η κυριαρχία, η ξένη παρέμβαση και η νομιμότητα μιας συμφωνίας που δεσμεύει το μέλλον των μεγαλύτερων πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας βρέθηκαν ξαφνικά στο επίκεντρο της συζήτησης.
Η ανακοίνωση φαίνεται να σηματοδότησε ένα πριν και ένα μετά στην αντίληψη που έχουν οι Βενεζουελάνοι για τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες, στα μάτια πολλών, κινδυνεύουν να περάσουν από τον ρόλο του σωτήρα που θα έβαζε τέλος στην τυραννία σε εκείνον του εκμεταλλευτή των πόρων που ενισχύει το τσαβιστικό καθεστώς. «Επιμένω ότι, μετά τις 3 Ιανουαρίου, ο πρόεδρος Τραμπ θεωρούνταν ήρωας από τη μεγάλη πλειονότητα των Βενεζουελάνων και από μεγάλο μέρος των Λατινοαμερικανών», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Εμανουέλ Ρινκόν, ένας από τους πιο δραστήριους influencers υπέρ της Μαρία Κορίνα Ματσάδο αλλά και υπέρ των υπερφιλελεύθερων πολιτικών του Τραμπ. «Αυτή η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά τους τελευταίους μήνες και ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίστηκαν αυτή τη συμφωνία μόνο θα επιδεινώσει την κατάσταση».
Η απογοήτευση αφορά τον δημοκρατικό χώρο, αλλά και εμφανή τμήματα του τσαβισμού, που είναι δυσαρεστημένα με την πολιτική ηγεσία της Ροντρίγκες και τις συνεχείς παραχωρήσεις της προς τον Λευκό Οίκο.
Και σε δεύτερο επίπεδο, αν και όχι λιγότερο σημαντικό, εντείνονται οι επικρίσεις για τον ρόλο που —σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg— φέρεται να έπαιξε σε αυτή τη συμφωνία ο Βενεζουελάνος επιχειρηματίας Αλεσάντρο Μπετανκούρ, σε βάρος του οποίου διεξάγονται έρευνες στην Ελβετία και την Ισπανία για φερόμενη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες που συνδέεται με την κρατική PDVSA. Παρά τις αμφισβητήσεις που τον ακολουθούν εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, ο Μπετανκούρ έχει αναδειχθεί σε βασικό παράγοντα στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Μιραφλόρες. Η ευνοϊκή μεταχείριση που λαμβάνει από τον Λευκό Οίκο έφτασε στο σημείο υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι να παρέμβουν για να χαλαρώσουν τους περιορισμούς μετακίνησης που αντιμετωπίζει εξαιτίας της δικαστικής του υπόθεσης στην Ελβετία και οι οποίοι τον κρατούσαν περιορισμένο στις δύο επαύλεις του στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπως αποκάλυψε αυτή την Πέμπτη η «Ουάσινγκτον Ποστ». Τον χρειάζονταν ελεύθερο για να ξεμπλοκάρουν τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες.
Οι πρώτοι που αντέδρασαν με λιγότερο συναισθηματικά επιχειρήματα ήταν οι οικονομολόγοι. Ορισμένοι άρχισαν να κάνουν υπολογισμούς και να διερωτώνται για τα δικαιώματα εκμετάλλευσης και τα οφέλη που θα λάβουν τα κρατικά ταμεία της Βενεζουέλας από αυτή την κολοσσιαία επιχειρηματική συμφωνία. «Δεν γνωρίζουμε τίποτα για τους πραγματικούς όρους της συμφωνίας, και αυτό από μόνο του αποτελεί πρόβλημα», σχολιάζει ο Φρανσίσκο Ροντρίγκες, Βενεζουελάνος οικονομολόγος και ακαδημαϊκός. «Μια περίοδος 100 ετών λειτουργίας δεν έχει προηγούμενο στην πετρελαϊκή ιστορία της Βενεζουέλας: καμία τοπική παραχώρηση σε ξένους φορείς εκμετάλλευσης δεν ξεπέρασε τα 50 χρόνια». Και καταλήγει: «Τα λίγα που γνωρίζουμε δεν είναι ενθαρρυντικά: 209 δισεκατομμύρια δολάρια για 65 δισεκατομμύρια βαρέλια που προβλέπεται να εξορυχθούν ισοδυναμούν με 3,2 δολάρια ανά βαρέλι, λιγότερο από το 5% της τρέχουσας τιμής».
►«Απόβαση» στη Βενεζουέλα των αμερικανικών κολοσσών του πετρελαίου
«Πρέπει να γνωρίζουμε τις λεπτομέρειες της συμφωνίας για να μπορέσουμε να την αξιολογήσουμε σωστά», προειδοποιεί ο Φρανσίσκο Μονάλντι, διευθυντής του Προγράμματος Ενέργειας για τη Λατινική Αμερική στο Κέντρο Ενεργειακών Μελετών του Ινστιτούτου Μπέικερ. «Όμως το ποσό των φόρων που ανακοινώθηκε από την προσωρινή κυβέρνηση είναι ασυνήθιστα χαμηλό. Και αν αυτό το ποσό είναι σε ονομαστικούς όρους, σε παρούσα αξία πρόκειται για ένα ασήμαντο ποσό. Η έλλειψη διαφάνειας με την οποία διαχειρίζονται την πετρελαϊκή πολιτική είναι εξαιρετικά ανησυχητική…», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Λεονάρντο Βέρα, πρόεδρος της Εθνικής Ακαδημίας Οικονομικών Επιστημών, αποσαφηνίζει τη γενικότερη ερμηνεία: «Ο Τραμπ πατάει το γκάζι και κάνει μια ανακοίνωση που διαστρεβλώνει την κατανόηση του τι έχει συμφωνηθεί για τα μέρη. Καταλήγει να κάνει τον κόσμο να καταλάβει ότι ορισμένα αποθέματα αργού πετρελαίου της Βενεζουέλας θα προστεθούν στα αμερικανικά, και αυτό δεν ισχύει. Δεν πρόκειται για μεταβίβαση της ιδιοκτησίας των κοιτασμάτων», εξηγεί. «Αυτό που συμβαίνει είναι ότι η χώρα δίνει προνομιακή πρόσβαση σε ορισμένες εταιρείες για την εκμετάλλευση περίπου 17 κοιτασμάτων, τα οποία θα παραχωρηθούν για να αξιοποιηθούν υπό συγκεκριμένους όρους. Δεν αποκλείω στην επιχείρηση αυτή να συμμετέχουν ήδη εγκατεστημένες στη χώρα μικτές εταιρείες».
Στον κύκλο της αντιπολιτευόμενης Μαρίας Κορίνα Ματσάδο, η απόφαση επίσης δεν έγινε δεκτή καλά, όχι τόσο εξαιτίας της ίδιας της συμφωνίας, αλλά εξαιτίας του τρόπου και της στήριξης που παρέχει στη Ροντρίγκες. Ο Χουάν Πάμπλο Γκουανίπα, σύμμαχος της Ματσάδο, ήταν ένας από τους λίγους που προσπάθησαν να ισορροπήσουν την απογοήτευση με μια πιο πραγματιστική προσέγγιση απέναντι σε αυτό που παρουσιάζεται ως μια βροχή δισεκατομμυρίων για τους Βενεζουελάνους: «Η χώρα μας δεν θα μπορέσει να ανακάμψει αν αφήσουμε τα τεράστια αποθέματά μας στο υπέδαφος. Πρέπει να τα εκμεταλλευτούμε, να τους προσδώσουμε αξία και να τα πουλήσουμε».
Η νομιμότητα μιας από τις υπογραφές —εκείνης της κυβέρνησης της Ροντρίγκες— αυτής της υποτιθέμενης συμφωνίας αποτελεί μέρος όσων πυροδοτούν τη συζήτηση. «Ντροπιαστικό», ξέσπασε στο X ο Βενεζουελάνος οικονομολόγος Ρικάρντο Χάουσμαν. «Υπουργέ Μάρκο Ρούμπιο: μόλις χάσατε όλη την εμπιστοσύνη που είχαν ποτέ οι Βενεζουελάνοι σε εσάς και αυτό θα σας ακολουθεί. Επιλέξατε να προωθήσετε μια αρπαγή περιουσιακών στοιχείων, μια αντισυνταγματική συμφωνία με μια παράνομη και καταπιεστική κυβέρνηση, αντί να χρησιμοποιήσετε την ηγετική θέση των Ηνωμένων Πολιτειών για να αποκαταστήσετε πρώτα τη συνταγματική τάξη και τη δημοκρατία και στη συνέχεια να διαπραγματευτείτε με μια νόμιμη κυβέρνηση που θα μπορούσε να αναλάβει αξιόπιστες μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις», του προσάπτει, αναφερόμενος στον Ρούμπιο, ο οποίος πανηγύρισε για τη συμφωνία που ανακοίνωσε ο προϊστάμενός του. «Εκείνη [η Ροντρίγκες] δεν έχει τη νομιμοποίηση ούτε τη συνταγματική εξουσία για να δεσμεύσει τη Βενεζουέλα σε μια τέτοια συμφωνία. Οι Βενεζουελάνοι δεν θα σεβαστούν αυτή την παράνομη συμφωνία και καμία μεγάλη αμερικανική πετρελαϊκή εταιρεία δεν θα την πάρει στα σοβαρά, επειδή γνωρίζουν ότι δεν θα διαρκέσει».
«Μας φτύνουν κατάμουτρα»
Ο υποστράτηγος Μανουέλ Σαλβαδόρ Κεβέδο Φερνάντες, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Πετρελαίου και πρόεδρος της PDVSA μεταξύ Νοεμβρίου 2017 και Απριλίου 2020, στράφηκε επίσης εναντίον της συμφωνίας. «Αν είναι τόσο καλή, γιατί δεν την ανακοίνωσε η δική μας κυβέρνηση;» διερωτήθηκε στο X. «Αχχχ, η σημασιολογική αντιστροφή πρέπει να δουλεύει στο φουλ… Αύριο θα βγουν και θα πουν ότι θα είναι το απόλυτο καλύτερο για τη χώρα… Το Ντουμπάι της Καραϊβικής, λοιπόν! Μας περνάνε για βλάκες. Και μας φτύνουν και κατάμουτρα! Ντροπιαστικό».
Όπως έχει πλέον γίνει συνήθεια σε οποιαδήποτε συμφωνία ή κοινή επιχείρηση μεταξύ Καράκας και Ουάσινγκτον, είναι οι Αμερικανοί εκείνοι που κάνουν τις ανακοινώσεις και επιλέγουν τους όρους. Η κυβέρνηση της Ροντρίγκες έχει στη συνέχεια ελάχιστα περιθώρια για να απομακρυνθεί από τη γραμμή αυτή. Μερικές φορές καταφέρνει να προσθέσει ορισμένες αποχρώσεις, στις οποίες ο Τραμπ συνήθως δεν δίνει προσοχή. Σε αυτή την περίπτωση, μετά την ανακοίνωση του Τραμπ, το Μέγαρο Μιραφλόρες δημοσίευσε ανακοίνωση στην οποία κάνει λόγο για «ιστορική συμφωνία» και ευχαριστεί για τη διάθεση των βόρειων εταίρων της να ολοκληρώσουν μια συμφωνία που θεωρεί «ορόσημο στις διμερείς σχέσεις». Το Μιραφλόρες επικεντρώθηκε στην ανάδειξη των ευκαιριών για έσοδα και απασχόληση και στην επερχόμενη ευημερία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου