Ο Δήμος Άνδρου προσφεύγει στο ΣτΕ, καθώς παρά τις πρόσφατες διαβεβαιώσεις εξαίρεσης, το νέο χωροταξικό αφήνει ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο εγκατάστασης νέων αιολικών.
Δημήτρης Κούλαλης
Καλά καλά δεν στέγνωσε το μελάνι της υπουργικής απόφασης για το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο (ΕΧΠ ΑΠΕ) του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου (19.08.2026) και ο Δήμος Ανδρου προσφεύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) κατά της εγκατάστασης ΑΠΕ στο νησί, σύμφωνα με τον τίτλο του δελτίου Τύπου του δήμου (27.08.2026) και ύστερα από ομόφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου.
Οι εξελίξεις δεν αποτελούν κεραυνό εν αιθρία. Οπως λέει στο Documento o Νίκος Αυγουστής, μέλος της ομάδας πολιτών Save Andros, που συμμετείχε μεταξύ άλλων στη συνεδρίαση και ασχολείται επί σειρά ετών με το ζήτημα: «Εχουμε κάνει πολλούς αγώνες μέχρι τώρα. Είναι σημαντικό για εμάς που πλέον είναι μπροστάρης η δημοτική αρχή. Σε κάθε περίπτωση ο αγώνας συνεχίζεται».
Η δέσμευση Χατζηδάκη
Κάτοικοι και φορείς του νησιού φαίνονται αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις ενέργειές τους. Το ίδιο φαίνεται να είναι και η κυβέρνηση που οδεύει ακάθεκτη στον δρόμο της αφερεγγυότητας. Ο λόγος φυσικά για τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη. Μόλις την 1η Αυγούστου 2026, στο πλαίσιο εκδήλωσης στην Ανδρο, ο ίδιος ενημέρωνε το ακροατήριο ότι το νησί θα εξαιρεθεί από οποιαδήποτε εγκατάσταση ανεμογεννητριών. Είπε συγκεκριμένα: «Εχουμε μια εκκρεμότητα ως κυβέρνηση με την Ανδρο, η οποία πιστεύω λύνεται. Είναι κάτι για το οποίο μας έχει πιέσει αρκετά το τελευταίο διάστημα ο δήμαρχος και αφορά το τοπικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ. Μετά τη συζήτηση που έχω κάνει με τον πρωθυπουργό […] και με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας […] θέλω να σας ανακοινώσω ότι η κυβέρνηση θα βρει τον τρόπο, σε συνεννόηση με τον δήμαρχο, έτσι ώστε, λαμβάνοντας υπόψη προφανώς τις αντιδράσεις που υπάρχουν για το θέμα της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στο νησί, αλλά και τα ειδικά περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά της Ανδρου, να μην εγκατασταθούν ανεμογεννήτριες στην Ανδρο» (Ανδριακή Press).
Οι ενέργειες
Σε κάθε περίπτωση και πέρα από τα κυβερνητικά «άλλα λέω και άλλα κάνω», το δημοτικό συμβούλιο έχει λάβει συγκεκριμένες αποφάσεις. Αφενός την εξουσιοδότηση σε δήμαρχο, νομική υπηρεσία του Δήμου, συγκεκριμένο χωροτάκτη μηχανικό και εξειδικευμένο εξωτερικό δικηγόρο να προετοιμάσουν την αίτηση ακύρωσης στο ΣτΕ. Αφετέρου την εξουσιοδότηση του δημάρχου «για την άμεση αποστολή θεσμικού αιτήματος προς την κυβέρνηση και το ΥΠΕΝ, με το οποίο ο Δήμος Ανδρου θα ζητεί την ειδική επανεξέταση της θέσης της Ανδρου στο νέο ΕΧΠ ΑΠΕ και την τροποποίηση της ΥΑ (υπουργικής απόφασης), τη θέσπιση ειδικής ρύθμισης προστασίας του νησιού από περαιτέρω αιολική επιβάρυνση και τη μη προώθηση μη εγκατεστημένων αιολικών έργων».
Τέλος έχει αποφασιστεί η άμεση αποστολή εγγράφων προς ΥΠΕΝ, ΡΑΑΕΥ, ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ και κάθε συναρμόδιο φορέα, «με αίτημα την πλήρη, επίσημη καταγραφή όλων των αιολικών έργων που αφορούν την Ανδρο, ανά στάδιο αδειοδότησης». Μετά τα παραπάνω το Documento επικοινώνησε με τον δήμαρχο Ανδρου Θεοδόση Σουσούδη ρωτώντας τον αρχικά για την προσφυγή στο ΣτΕ. Οπως λέει, η κινητοποίηση ξεκίνησε πριν από μήνες, αφού έγινε γνωστό ότι αναμένεται το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ. Τότε «μάθαμε για το όριο των 300 τετραγωνικών χιλιόμετρων» λέει ο Θεοδ. Σουσούδης. Και εξηγεί: «Δηλαδή ότι όσα νησιά είναι πάνω από τα 300 τ.χλμ. στις Κυκλάδες δεν θωρακίζονται από τις νέες εγκαταστάσεις των ανεμογεννητριών. Ετσι έμειναν έξω η Ανδρος και η Νάξος. Η Νάξος όμως έμεινε έξω κατά το ήμισυ, το ορεινό κομμάτι της, αν θυμάμαι καλά, και το υπόλοιπο ήμισυ επειδή θεωρείται τουριστικό κομμάτι δεν το άγγιξαν. Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιοι αυτοί που νομοθετούν λένε ότι όπου υπάρχει ανεμογεννήτρια δεν συνάδει με τον τουρισμό».
Δηλαδή το νησί της Ανδρου θεωρούν ότι δεν χρειάζεται επισκεψιμότητα, δεν χρειάζεται τουρίστες, διερωτάται ο δήμαρχος. «Είναι δυνατό να σκέφτονται έτσι για το νησί της Ανδρου, να το κάνουν προέκταση της Εύβοιας;».
Η αναφορά του δημάρχου φαίνεται ότι αποκαλύπτει το μπέρδεμα που έχει προκύψει με το ΕΧΠ ΑΠΕ και το ΕΧΠ Τουρισμού. Αυτό γιατί μπορεί το πρώτο να θέτει συγκεκριμένους κανόνες για τη χωροθέτηση των ΑΠΕ, όμως η εφαρμογή των κανόνων αυτών, σε συνδυασμό με τις προβλέψεις για τον τουρισμό, δεν οδηγεί σε ενιαίο αποτέλεσμα για όλα τα νησιά. Επομένως το αλαλούμ προκύπτει από τη συνδυασμένη εφαρμογή των δύο χωροταξικών.
Το ΕΧΠ ΑΠΕ θέτει ως κανόνα ότι στα νησιά κάτω των 300 τ.χλμ. δεν επιτρέπονται νέα αιολικά. Η Ανδρος όμως έχει μεγαλύτερη έκταση (374 τ.χλμ.) οπότε δεν αποκλείεται από τον κανόνα αυτό. Από εκεί και πέρα, το ΕΧΠ ΑΠΕ «κοιτάζει» το ΕΧΠ Τουρισμού, το οποίο προβλέπει ότι όπου μια περιοχή χαρακτηρίζεται τουριστικά κορεσμένη ή αναπτυγμένη, δεν μπορούν να προχωρήσουν νέα αιολικά.
Natura και «παραθυράκια»
Από εκεί και πέρα, κατά τη συνομιλία μας, ο δήμαρχος στάθηκε και στις περιοχές Natura. Οπως λέει: «Το χωροταξικό προστατεύει τις περιοχές Natura, που εδώ αφορά πάλι την Ανδρο, αλλά όταν το δυναμικό του αέρα είναι πάνω από επτάμισι μέτρα ανά second, δεν προστατεύεται. Η Ανδρος είναι βέβαιο ότι έχει πάνω από επτάμισι μέτρα/ second, άρα ούτε η Natura μας προστατεύεται».
Τέλος, δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στις «πάρα πολλές», όπως χαρακτηριστικά είπε, μεταβατικές διατάξεις, «οι οποίες θέλουν σχολαστικό έλεγχο από νομικό […] για να δούμε τι κρύβεται πίσω» από αυτές, «κάποια παραθυράκια για τους επιχειρηματίες που θέλουν να στήσουν αιολικά πάρκα».
«Κάναμε το χρέος μας»
Μετά τα παραπάνω, το Documento ρώτησε τον Θεοδ. Σουσούδη αν είναι κατά των αιολικών. Οπως απάντησε με σαφήνεια: «Δεν είμαι κατά των αιολικών, με την έννοια ότι πάμε σε μια μεταβατική κατάσταση ενέργειας. Ομως στην Ανδρο πλέον είμαι και είμαστε όλοι κατά των αιολικών».
Ο ίδιος εξηγεί αυτήν την τοποθέτησή του: «Εχουμε δύο αιολικά πάρκα που αποδίδουν 20 MW, τα οποία ξεπερνούν τις ενεργειακές ανάγκες του νησιού μας. Αρα εμείς έχουμε κάνει το χρέος μας, δεν θέλουμε άλλες ανεμογεννήτριες. Τέλος».
Ο δήμαρχος Aνδρου μιλώντας στο Documento ανέπτυξε όλο το πλέγμα των ενεργειών που αποφασίστηκαν στο δημοτικό συμβούλιο τονίζοντας: «Δεν θα κάνουμε πίσω, εκτός αν τροποποιηθεί, όπως μας είχε διαβεβαιώσει ο αντιπρόεδρος ότι θα γίνει».
Για τη δέσμευση Χατζηδάκη, ο Θεοδ. Σουσούδης επισημαίνει: «Τον κ. Χατζηδάκη τον εκτιμώ και τον σέβομαι απεριόριστα. Είναι ένας άνθρωπος που έχει πάρει γενναίες αποφάσεις, δεν φοβάται να πει την αλήθεια, είναι ειλικρινής. Δεν έχω διαπιστώσει ποτέ να έχει πει κάποιο ψέμα για να κοροϊδέψει». Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τον δήμαρχο Ανδρου, ότι «δεν είχε λόγο να έρθει στην Ανδρο και να πει κάτι τέτοιο. Γι’ αυτό λοιπόν εγώ ούτε λέω πως είπε ψέματα ούτε κάτι άλλο». Ο ίδιος υποστηρίζει ακόμη ότι θα περιμένει, διότι θεωρεί πως ο Κ. Χατζηδάκης «είναι συνεπέστατος σε ό,τι έχει πει. Πραγματικά θα περιμένω, διότι μπορεί να υπάρχει κάτι άλλο στο μυαλό της κυβέρνησης, του ΥΠΕΝ και του ιδίου, που να τροποποιεί την αρχική απόφαση (σ.σ.: για τα 300 τ. χλμ.) και να είναι τελικά κάτι ανάλογο, σαν να μας θωρακίζει πάλι για τις ανεμογεννήτριες».
Σε κάθε περίπτωση, ο δήμαρχος δηλώνει ότι θα περιμένει αυτή την απάντηση, αλλά «δεν μπορούμε να μην ετοιμαζόμαστε για τις ενέργειές μας».
Μετάβαση με σχέδιο
Πέρα από την πολιτική πτυχή του θέματος, θέση έχουν λάβει και οι ειδικοί. Για την Εταιρεία Ανδρίων Επιστημόνων (ΕΤΑΝΕΠ) η προστασία των νησιωτικών τοπίων «δεν μπορεί να είναι επιλεκτική». Αυτό ανέφερε σε εκτενές κείμενο με τις θέσεις της η εταιρεία σχετικά με το ΕΧΠ ΑΠΕ όσο βρισκόταν υπό διαβούλευση.
Ο Δήμος Ανδρου έχει αναφερθεί (14.07.2026) στην καθοριστική συμβολή της ΕΤΑΝΕΠ στη «διαμόρφωση επιστημονικά τεκμηριωμένων προτάσεων», ενώ ιδιαίτερη μνεία έγινε στην πρωτοβουλία της Εταιρείας για τη συλλογή υπογραφών από συλλόγους και φορείς. Παράλληλα, το κείμενο θέσεων της ΕΤΑΝΕΠ έχουν υπογράψει 80 ισχυρές προσωπικότητες από τον πνευματικό και καλλιτεχνικό χώρο.
Οπως ξεκαθάριζε εξαρχής η ΕΤΑΝΕΠ αναγνωρίζει «την ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης και την σημασία των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για την ενεργειακή μετάβαση της χώρας». Ωστόσο τόνιζε ότι η μετάβαση αυτή «οφείλει να σχεδιάζεται και να υλοποιείται κατά τρόπο που να σέβεται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, να προστατεύει τους φυσικούς και πολιτιστικούς πόρους και να διασφαλίζει τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής». Επιπλέον στο κείμενο εξηγούνταν με σαφήνεια γιατί η Ανδρος «δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση την έκτασή της».
Πολιτιστικό κεφάλαιο
Επιπλέον μεταξύ άλλων γινόταν αναφορά στις περιοχές Natura του νησιού που περιλαμβάνουν τον όρμο Βιταλίου και τον κεντρικό ορεινό όγκο της Ανδρου, τη θαλάσσια ζώνη Ανδρου και την περιοχή «Ανδρος: Κεντρικό και νότιο τμήμα, γύρω νησίδες και παράκτια θαλάσσια ζώνη». Η τελευταία αποτελεί ζώνη ειδικής προστασίας για την ορνιθοπανίδα. Παράλληλα, σημειωνόταν ότι υπό προστασία βρίσκεται η σημαντική περιοχή για τα πουλιά «Νήσος Ανδρος και Νησίδες», καθώς και έξι καταφύγια άγριας ζωής.
Οπως τονίζεται στο κείμενο: «Οι προστατευόμενες αυτές περιοχές καλύπτουν τις σημαντικότερες οικολογικά ενότητες του νησιού, όπως ο Ορμος Βιταλίου και ο κεντρικός ορεινός όγκος […] καθώς και σημαντικά παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα. Οι περιοχές αυτές δεν λειτουργούν απομονωμένα. Αντίθετα, αλληλεπικαλύπτονται πλήρως και συνδέονται μεταξύ τους, σχηματίζοντας ένα ενιαίο δίκτυο προστασίας της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημάτων του νησιού».
Συνολικά, σύμφωνα πάντα με την ΕΤΑΝΕΠ, περισσότερα από 200.000 από τα περίπου 380.000 στρέμματα της χερσαίας έκτασης της Ανδρου αποτελούν προστατευόμενη περιοχή, ενώ συμπεριλαμβανομένου και του θαλάσσιου τμήματος, η συνολική προστατευόμενη έκταση προσεγγίζει τα 500.000 στρέμματα.
Επιπλέον του φυσικού της πλούτου, η Ανδρος συγκεντρώνει ιδιαίτερα πλούσιο και εκτεταμένο «πολιτιστικό απόθεμα, το οποίο εκτείνεται σε ολόκληρη την έκταση του νησιού» αναφέρει η ΕΤΑΝΕΠ.
Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, σύμφωνα με το κείμενο θέσεων, στο νησί έχουν θεσμοθετηθεί σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι και ζώνες προστασίας εξαιρετικής σημασίας. Επιπλέον 836 μνημεία έχουν χαρακτηριστεί «ιστορικά διατηρητέα», στα οποία περιλαμβάνονται ναοί, μονές, κτίσματα και άλλα στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού. Η πολιτισμική ταυτότητα της Ανδρου, αναφέρει η ΕΤΑΝΕΠ, συμπληρώνεται «από πλήθος στοιχείων της παραδοσιακής αγροτικής κληρονομιάς», όπως το παλαιό δημοτικό οδικό δίκτυο (μονοπάτια), τα οποία έχουν διαμορφώσει «διαχρονικά το ιδιαίτερο τοπίο του νησιού».
Τα παραπάνω φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη σημασία. Οπως τονίζει η ΕΤΑΝΕΠ, αν και η ΣΜΠΕ αναγνωρίζει ότι η αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του σχεδίου οφείλει να περιλαμβάνει την πολιτιστική κληρονομιά, καθώς και την ανάγκη να επανεξετάζονται οι κανόνες ένταξης στο τοπίο και οι επιδράσεις των εγκαταστάσεων σε ευαίσθητα τοπία μικρής κλίμακας και ειδικές περιοχές, όπως τα νησιά, «ωστόσο, στο κανονιστικό κείμενο του ΕΧΠ η προστασία οργανώνεται κυρίως γύρω από θεσμοθετημένες κατηγορίες μνημείων και αρχαιολογικών ζωνών, χωρίς αντίστοιχη μέριμνα για το ευρύτερο πολιτιστικό τοπίο της Ανδρου».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου