Η πραγματική πρόθεση ψήφου έχει κατεβάσει τη Νέα Δημοκρατία ακόμη και στο 24,3%-24,5%, όμως στις «εκτιμήσεις εκλογικού αποτελέσματος» το κυβερνών κόμμα εξακολουθεί να εμφανίζεται γύρω από το 30% – Πέντε και έξι μονάδες προστίθενται μέσα από μοντέλα αναγωγής την ώρα που η πολιτική φθορά αποτυπώνεται πλέον καθαρά στις πρωτογενείς μετρήσεις
Ένα παράξενο δημοσκοπικό σκηνικό έχει εγκατασταθεί εδώ και μήνες στην πολιτική ζωή της χώρας. Η Νέα Δημοκρατία μετριέται πλέον στην περιοχή του 25% και σε ορισμένες έρευνες χαμηλότερα, αλλά όταν έρχεται η ώρα των κεντρικών τίτλων, των τηλεοπτικών πάνελ και της πολιτικής συζήτησης, το κυβερνών κόμμα επιστρέφει επίμονα κοντά στο 30%. Ο αριθμός αυτός δεν προκύπτει από την άμεση απάντηση των ερωτώμενων. Προκύπτει μετά. Μέσα από την περίφημη «εκτίμηση ψήφου», δηλαδή από τη στατιστική ανακατανομή της αδιευκρίνιστης ψήφου και τις παραδοχές του μοντέλου που χρησιμοποιεί κάθε εταιρεία.
Οι τελευταίες μετρήσεις δεν αφήνουν χώρο για ωραιοποίηση της πρωτογενούς εικόνας. Η ALCO κατέγραψε τη ΝΔ στο 24,3% στην πρόθεση ψήφου επί των εγκύρων, από 24% τον Ιούνιο. Η ίδια δημοσκόπηση έδειξε μάλιστα ότι 67% των πολιτών επιθυμεί αλλαγή διακυβέρνησης. Η επίσημη χρονοσειρά της Opinion Poll εμφανίζει τη ΝΔ στο 24,5%, με νέα υποχώρηση 0,3 της μονάδας. Η Metron Analysis τη μέτρησε στο 25,1%, ενώ η GPO στο 25,8%. Το εύρος είναι πλέον καθαρό: η πραγματική πρόθεση ψήφου κινείται περίπου από το 24% έως το 26%.
Το 30%, παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να κυριαρχεί στην πολιτική βιτρίνα.
Από το 25,1% στο 30,2% – Πέντε μονάδες γεννιούνται στην αναγωγή
Η τελευταία Metron Analysis προσφέρει ίσως το καθαρότερο παράδειγμα. Στην ερώτηση της πρόθεσης ψήφου η Νέα Δημοκρατία συγκεντρώνει 25,1%. Στην εκτίμηση ψήφου εμφανίζεται στο 30,2%. Μέσα στον ίδιο πίνακα προστίθενται 5,1 ποσοστιαίες μονάδες. Η εταιρεία καταγράφει αδιευκρίνιστη ψήφο 10,4%, εκ των οποίων 8,2% δηλώνει αναποφάσιστο και 2,2% δεν απαντά. Από τη μοντελοποίηση αυτής της γκρίζας ζώνης παράγεται η εικόνα του 30%.
Παρόμοια εικόνα έδωσε η GPO. 25,8% στην πρόθεση ψήφου, 30,6% στην εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος. Άλλες 4,8 μονάδες εμφανίζονται μετά την αναγωγή. Η Opinion Poll κατέγραψε τον Σεπτέμβριο τη ΝΔ στο 25,7% στην πρόθεση και στο 31% στην εκτίμηση. Το μοτίβο επαναλαμβάνεται: ο πολίτης δηλώνει ΝΔ σε ποσοστό γύρω στο ένα τέταρτο του δείγματος και το τελικό δημοσκοπικό προϊόν που προβάλλεται πολιτικά τοποθετεί το κόμμα περίπου πέντε μονάδες ψηλότερα.
Η εκτίμηση ψήφου αποτελεί αναγνωρισμένο δημοσκοπικό εργαλείο. Αυτό όμως δεν της προσδίδει τον χαρακτήρα άμεσης μέτρησης. Πρόκειται για επεξεργασμένο αποτέλεσμα που βασίζεται σε παραδοχές για τη συμπεριφορά ανθρώπων οι οποίοι δεν δήλωσαν συγκεκριμένη κομματική επιλογή. Όσο μεγαλύτερο είναι το χάσμα ανάμεσα στην πρόθεση και την εκτίμηση, τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η υποχρέωση να εξηγείται με απόλυτη σαφήνεια πώς παράγεται το τελικό ποσοστό.
Στην περίπτωση της Νέας Δημοκρατίας η απόσταση αγγίζει πλέον σταθερά τις πέντε μονάδες. Και πολιτικά αυτές οι πέντε μονάδες είναι τεράστιες. Άλλη εικόνα παράγει ένα κυβερνών κόμμα στο 24%-25% και άλλη ένα κόμμα που εμφανίζεται «σταθερά πάνω από 30%».
Το 30% κυριαρχεί στους τίτλους, το 24%-25% βρίσκεται μέσα στους πίνακες
Η δημοσιογραφική διαχείριση των δημοσκοπήσεων έχει αποκτήσει έτσι ιδιαίτερη σημασία. Η μέτρηση μπορεί να γράφει 25,1% στην πρόθεση, αλλά ο τίτλος γίνεται «ΝΔ 30,2%». Μπορεί να καταγράφει 25,8% και ο αναγνώστης να πληροφορείται πρώτα για το 30,6%. Το ίδιο το δημοσκοπικό εύρημα μετακινείται από το πρωτογενές ποσοστό στην εκτίμηση και η δημόσια συζήτηση ξεκινά ήδη από ένα εντελώς διαφορετικό σημείο.
Η διαφορά δεν είναι αθώα πολιτικά. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κέρδισε τις εκλογές του 2023 με 40,56%. Στις ευρωεκλογές του 2024 η ΝΔ υποχώρησε στο 28,31%. Σήμερα υπάρχουν δημοσκοπήσεις που την καταγράφουν ακόμη χαμηλότερα, στο 24%-25%. Αν ως κεντρικό μέγεθος χρησιμοποιηθεί η εκτίμηση του 30%, η απόσταση από τις ευρωεκλογές σχεδόν εξαφανίζεται. Αν χρησιμοποιηθεί η πρόθεση, αποκαλύπτεται μια εντελώς διαφορετική ιστορία πολιτικής φθοράς.
Το πρόβλημα για το Μαξίμου βρίσκεται ακριβώς εκεί. Η ΝΔ έχει ήδη περάσει κάτω από το 25% σε μετρήσεις. Η ALCO έγραψε 24,3%. Η Opinion Poll εμφανίζει 24,5% στην τελευταία τιμή της συγκρίσιμης χρονοσειράς της. Η Metron βρίσκεται μία ανάσα ψηλότερα, στο 25,1%. Πρόκειται για στοιχεία διαφορετικών εταιρειών και διαφορετικών μεθοδολογιών που συγκλίνουν σε μια περιοχή πολύ μακριά από την εκλογική κυριαρχία του 2023.
Οι αριθμοί έχουν αρχίσει να χαλάνε το αφήγημα
Υπάρχει και κάτι ακόμη που δυσκολεύει την προσπάθεια να διαβαστεί η κατάσταση αποκλειστικά μέσα από το 30% της εκτίμησης. Στη δημοσκόπηση της ALCO, δύο στους τρεις πολίτες δηλώνουν ότι επιθυμούν αλλαγή διακυβέρνησης. Στη Metron Analysis, περίπου οι μισοί ερωτώμενοι δηλώνουν ότι η προσωπική οικονομική τους κατάσταση είναι χειρότερη από έναν χρόνο πριν, ενώ οι αρνητικές αξιολογήσεις για την πορεία της χώρας παραμένουν εξαιρετικά υψηλές. Η κοινωνική εικόνα απέχει αισθητά από εκείνη μιας κυβέρνησης που έχει σταθεροποιηθεί πολιτικά σε επίπεδα κοντά στο 30%.
Γι’ αυτό προκαλεί πλέον ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον η εμμονή της δημόσιας συζήτησης στην «εκτίμηση». Κανένα μοντέλο αναγωγής δεν μπορεί να αλλάξει το γεγονός ότι στις απευθείας απαντήσεις των πολιτών η Νέα Δημοκρατία έχει υποχωρήσει στην περιοχή του ενός στους τέσσερις. Η απόσταση από το 40,56% του 2023 έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά πολιτικής καθίζησης. Ακόμη και το 28,31% των ευρωεκλογών βρίσκεται αισθητά ψηλότερα από αρκετές σημερινές μετρήσεις πρόθεσης.
Τα περί «σταθερού 30%» χρειάζονται, συνεπώς, έναν πολύ μεγάλο αστερίσκο. Το 30% δεν καταγράφεται σήμερα στην πρόθεση ψήφου των μεγάλων μετρήσεων που εξετάζουμε. Κατασκευάζεται στατιστικά μετά τη μέτρηση, μέσα από την εκτίμηση για το τι ενδέχεται να κάνουν όσοι δεν έχουν δηλώσει ψήφο.
Το ερώτημα που θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο
Οι δημοσκόποι μπορούν να επιλέγουν τα μοντέλα εκτίμησης που θεωρούν επιστημονικά καταλληλότερα και να κρίνονται για αυτά όταν φτάνει η πραγματική κάλπη. Τα μέσα ενημέρωσης, όμως, οφείλουν να ξεχωρίζουν καθαρά αυτό που μέτρησε η έρευνα από αυτό που υπολόγισε στη συνέχεια η εταιρεία. Η διαφορά σήμερα δεν είναι μία μονάδα. Φτάνει τις πέντε και σε ορισμένες περιπτώσεις τις ξεπερνά.
Με τη ΝΔ στο 24,3% της ALCO, στο 24,5% της τελευταίας χρονοσειράς της Opinion Poll και στο 25,1% της Metron, η πραγματική δημοσκοπική συζήτηση έχει ήδη μετακινηθεί. Το όριο του 25% έσπασε.
Και όσο αυτό συμβαίνει, τόσο δυσκολότερο θα γίνεται να συντηρείται η εικόνα μιας Νέας Δημοκρατίας που βρίσκεται δήθεν ακλόνητη γύρω από το 30%.
Γιατί πριν από κάθε αναγωγή υπάρχει ο αριθμός που απάντησαν οι πολίτες. Και αυτός πλέον γράφει ακόμη και 24%.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου