Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη, αλλά η κυβερνητική εικόνα έχει επιβαρυνθεί από εσωτερικές συγκρούσεις, δημόσιες παρατηρήσεις για αλαζονεία και μια δημοσκοπική επίδοση πολύ μακριά από το 40,56% του 2023 – Ο Μητσοτάκης αναγκάστηκε να ζητήσει «μετρημένο, ενιαίο και ακριβή» λόγο από τους υπουργούς του
Κάτι έχει αλλάξει αισθητά στο εσωτερικό της κυβέρνησης. Το Μέγαρο Μαξίμου εξακολουθεί να διαθέτει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, η Νέα Δημοκρατία παραμένει με διαφορά πρώτο κόμμα στις δημοσκοπήσεις και ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιμένει δημόσια ότι ο στόχος της αυτοδυναμίας στις επόμενες εκλογές παραμένει εφικτός. Πίσω από αυτή την επίσημη γραμμή, όμως, έχει ανοίξει μια συζήτηση που πριν από λίγους μήνες θα θεωρούνταν αδιανόητη: υπουργοί και κορυφαία «γαλάζια» στελέχη αλληλοκατηγορούνται για αλαζονεία, η Κοινοβουλευτική Ομάδα βγάζει προς τα έξω εκνευρισμό και ο ίδιος ο πρωθυπουργός αναγκάζεται να χρησιμοποιεί το Υπουργικό Συμβούλιο για να ζητήσει πειθαρχία στον δημόσιο λόγο και να υπενθυμίσει ότι ο ίδιος αξιολογεί τις συμπεριφορές υπουργών και βουλευτών.
Η εικόνα έγινε ακόμη πιο βαριά επειδή η συζήτηση δεν ξεκίνησε από την αντιπολίτευση. Η Ντόρα Μπακογιάννη μίλησε δημόσια για υπουργούς που εμφανίζουν αλαζονεία και για «καβαλημένα καλάμια». Λίγες ημέρες αργότερα ο Κώστας Μπακογιάννης, ερωτηθείς για το ίδιο θέμα, απάντησε με το «ο κόσμος το έχει τούμπανο κι εμείς κρυφό καμάρι». Βουλευτές της ΝΔ μπήκαν επίσης στη συζήτηση. Ο Δημήτρης Καλογερόπουλος αναφέρθηκε σε πρόσωπα που «έγιναν νοματαίοι από το πουθενά» και διερωτήθηκε δημοσίως πώς γίνεται να μη βλέπει κανείς τα «καλάμια». Όταν η συζήτηση περί κυβερνητικής αλαζονείας γίνεται με αυτούς τους όρους στο εσωτερικό της ίδιας της παράταξης, το πρόβλημα έχει προ πολλού ξεπεράσει τα όρια μιας αντιπολιτευτικής καταγγελίας.
Το 25% βαραίνει το κλίμα στο κυβερνητικό στρατόπεδο
Η νευρικότητα έχει και αριθμητική βάση. Η Metron Analysis στα τέλη Σεπτεμβρίου κατέγραψε τη Νέα Δημοκρατία στο 25,1% στην πρόθεση ψήφου, με την ίδια έρευνα να περιγράφει το κυβερνών κόμμα ως μακριά από την αυτοδυναμία. Η Opinion Poll μετά τη ΔΕΘ είχε δώσει 25,7% στην πρόθεση ψήφου. Πρόκειται για επίπεδα που απέχουν θεαματικά από το 40,56% των εθνικών εκλογών του Ιουνίου 2023 και βρίσκονται χαμηλότερα ακόμη και από το 28,31% των ευρωεκλογών του 2024. Η ΝΔ διατηρεί καθαρή πρωτιά, αλλά η σημερινή δημοσκοπική βάση δεν επιτρέπει στο Μέγαρο Μαξίμου να αντιμετωπίζει την αυτοδυναμία ως αυτονόητη συνέχεια της πολιτικής κυριαρχίας του 2023.
Ο ίδιος ο Μητσοτάκης, στη συνέντευξη Τύπου της ΔΕΘ, επέμεινε ότι η αυτοδυναμία αποτελεί «εφικτό» στόχο, υπενθυμίζοντας ότι και πριν από τις εκλογές του 2023 οι δημοσκοπήσεις είχαν υποεκτιμήσει την τελική επίδοση της ΝΔ. Η πολιτική του επιχειρηματολογία είναι σαφής. Το σημερινό σημείο εκκίνησης, όμως, έχει μετακινηθεί πολύ χαμηλότερα και η απόσταση μέχρι τις επόμενες εθνικές εκλογές γεμίζει πλέον με αστάθμητους παράγοντες: ακρίβεια, κοινωνική κόπωση, Τέμπη, εσωκομματικές τριβές και πιθανή δημιουργία νέου πολιτικού φορέα από τον Αντώνη Σαμαρά.
Για τον τελευταίο παράγοντα απαιτείται ακρίβεια. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν έχει ανακοινώσει ακόμη επισήμως νέο κόμμα. Οι πληροφορίες, όμως, για οργανωτική προετοιμασία, γραφεία, πρόσωπα και ψηφοδέλτια έχουν πυκνώσει, ενώ ο ίδιος έχει αφήσει σαφώς ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας πολιτικής κίνησης. Για μια Νέα Δημοκρατία που ήδη μετριέται κοντά στο 25%, ακόμη και μια περιορισμένη διαρροή προς τα δεξιά της θα αποτελούσε πρόσθετη πίεση.
Ο Μητσοτάκης μιλά πλέον ανοιχτά για συμπεριφορές υπουργών
Η συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 30 Σεπτεμβρίου αποκάλυψε περισσότερο από οποιοδήποτε παραπολιτικό ρεπορτάζ το μέγεθος της εσωτερικής δυσφορίας. Ο πρωθυπουργός ζήτησε από τα κυβερνητικά στελέχη ο δημόσιος λόγος τους να είναι «μετρημένος, ενιαίος και ακριβής», επισήμανε ότι «και το ύφος παράγει εντυπώσεις» και δήλωσε ότι αποτελεί δική του ευθύνη η αξιολόγηση των ατομικών συμπεριφορών υπουργών και βουλευτών. Ζήτησε παράλληλα «σεμνότητα» στην προβολή του κυβερνητικού έργου. Αυτές οι αναφορές βρίσκονται στην επίσημη εισαγωγική τοποθέτηση του πρωθυπουργού και αποτυπώνουν μια προσπάθεια να μπει φρένο σε μια συζήτηση που είχε ήδη ξεφύγει από τον έλεγχο της επικοινωνιακής διαχείρισης.
Το μήνυμα είχε πολλούς αποδέκτες. Οι δημόσιες παρεμβάσεις κορυφαίων υπουργών είχαν προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και εντός ΝΔ, ενώ στην πρώτη γραμμή της εσωκομματικής συζήτησης βρέθηκαν οι εμφανίσεις του Άδωνι Γεωργιάδη και οι τοποθετήσεις του Γιώργου Φλωρίδη. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, λίγες ώρες μετά τη νέα κυβερνητική παραίνεση για χαμηλότερους τόνους, επανήλθε στη γνωστή φράση του περί πολιτικών «για τα μπάζα», χαρακτηρίζοντάς την «απολύτως δικαιωμένη». Η πολιτική ένταση γύρω από τα Τέμπη και την παραπομπή Τριαντόπουλου στο Ειδικό Δικαστήριο έκανε ακόμη πιο δύσκολο το εγχείρημα του Μαξίμου να κλείσει τη συζήτηση περί ύφους και συμπεριφορών.
Οι παρεμβάσεις Μπακογιάννη έκαναν το πρόβλημα βαθύτερο. Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στην επικοινωνία υπουργών με τους πολίτες. Ακούμπησε ευθέως την κουλτούρα εξουσίας μιας κυβέρνησης που βρίσκεται στο όγδοο έτος από την πρώτη εκλογική νίκη της ΝΔ το 2019. Η φράση «καβαλημένα καλάμια» έγινε σύνθημα μιας εσωτερικής κριτικής για στελέχη που θεωρούν ότι έχουν απομακρυνθεί από την κοινωνική πραγματικότητα. Η παρέμβαση του πρωθυπουργού ήρθε εκ των υστέρων, όταν η συζήτηση είχε ήδη περάσει από τα κομματικά γραφεία στα πρωτοσέλιδα και στα τηλεοπτικά πάνελ.
Η ακρίβεια ξαναφέρνει την κυβέρνηση στην πραγματικότητα
Η εσωτερική αναταραχή συμπίπτει με την επιστροφή της ακρίβειας στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας. Οι πιέσεις στα καύσιμα και το αυξημένο κόστος ζωής ανάγκασαν την κυβέρνηση να ανακοινώσει νέες παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων αύξηση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης. Το Μέγαρο Μαξίμου γνωρίζει ότι ο δημόσιος διάλογος για «αλαζονικές συμπεριφορές» γίνεται ακόμη πιο επιβαρυντικός όταν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αντιμετωπίζουν πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα. Δεν ήταν τυχαία η φράση του πρωθυπουργού στο Υπουργικό ότι τα κυβερνητικά στελέχη δεν πρέπει να αρνούνται τη «δύσκολη καθημερινότητα».
Η κυβέρνηση είχε επενδύσει πολιτικά στη ΔΕΘ ως σημείο επανεκκίνησης. Λιγότερο από έναν μήνα αργότερα, η συζήτηση μετακινήθηκε από τις εξαγγελίες στα «καλάμια», στις υπουργικές δηλώσεις, στις εσωκομματικές αιχμές και στις δημοσκοπήσεις. Ακόμη και η Καθημερινή κατέγραψε ότι η εβδομαδιαία απουσία του Μητσοτάκη στις ΗΠΑ συνέπεσε με εσωτερική αναταραχή και ότι η συζήτηση για την αλαζονεία μονοπώλησε την κυβερνητική επικαιρότητα.
Η συνοχή που κάποτε θεωρούνταν δεδομένη δοκιμάζεται
Η μεγαλύτερη πολιτική μεταβολή δεν βρίσκεται σε ένα περιστατικό ούτε σε μία δήλωση υπουργού. Βρίσκεται στη συσσώρευση. Στελέχη της ΝΔ καταγγέλλουν δημόσια αλαζονεία, ο πρωθυπουργός παρεμβαίνει για να επαναφέρει πειθαρχία, υπουργοί συνεχίζουν να ανοίγουν μέτωπα, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν τη ΝΔ γύρω από το 25% στην πρόθεση ψήφου και στο δεξιό άκρο του κυβερνητικού ακροατηρίου αιωρείται η πιθανότητα ενός νέου κόμματος Σαμαρά.
Η κυβερνητική πλειοψηφία παραμένει ισχυρή στη Βουλή και η ΝΔ εξακολουθεί να προηγείται καθαρά. Η εικόνα εσωτερικής συνοχής, όμως, που αποτέλεσε βασικό πλεονέκτημα του Μητσοτάκη επί χρόνια έχει δεχθεί σοβαρά πλήγματα. Οι προειδοποιήσεις πλέον ακούγονται από πρόσωπα του ίδιου του κυβερνητικού χώρου και όχι μόνο από πολιτικούς αντιπάλους.
Ο Μητσοτάκης ζήτησε από τους υπουργούς σεμνότητα, ενιαίο λόγο και επίγνωση της δύσκολης καθημερινότητας. Το γεγονός ότι χρειάστηκε να τα ζητήσει όλα μαζί, δημόσια και από το Υπουργικό Συμβούλιο, περιγράφει από μόνο του την πολιτική στιγμή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου