Διαφημιζόταν ως μία από τις μεγαλύτερες διοργανώσεις για την αγορά ακινήτων στην Ευρώπη, προσελκύοντας έως και 15.000 συμμετέχοντες, από επενδυτικές εταιρείες μέχρι κατασκευαστές. Όμως, καθώς η εμπορική έκθεση και το συνέδριο District ξεκινούσαν την περασμένη εβδομάδα στη Μαδρίτη, ακτιβιστές για το δικαίωμα στη στέγαση από 140 οργανώσεις ανά τον κόσμο έδωσαν το «παρών», πραγματοποιώντας τη δική τους «αντισύνοδο». Μια κινητοποίηση για το δικαίωμα στη στέγαση κόντρα στην αντιμετώπιση της κατοικίας ως χρηματοοικονομικού προϊόντος.
Η «αντισύνοδος» στην ισπανική πρωτεύουσα συνέπεσε με την υπόθεση της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, της 87χρονης γυναίκας σε αναπηρικό αμαξίδιο, η οποία εκδιώχθηκε από το διαμέρισμα στο οποίο ζούσε επί επτά δεκαετίες.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Καθώς η οργή για την έξωση μετατρεπόταν σε πολυήμερες διαδηλώσεις και σε ένα «καμπ» διαμαρτυρίας στην καρδιά της Μαδρίτης, στην πλατεία Πουέρτα ντελ Σολ, η παρουσία ακτιβιστών από την Ιταλία έως την Ιρλανδία αποτελούσε μια συγκλονιστική υπενθύμιση της διεθνούς διάστασης της στεγαστικής κρίσης.
Η έξωση ανέδειξε πόσο σκληρές έχουν γίνει οι συνθήκες πρόσβασης στη στέγαση για τόσο πολλούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, δήλωσε στον Guardian η Τερέζα Μαμέντε, ακτιβίστρια από τη Λισαβόνα που ταξίδεψε στη Μαδρίτη για την αντισύνοδο. «Κανείς μας δεν είναι ασφαλής από το ενδεχόμενο να του συμβεί κάτι τέτοιο».
Δεν είναι μόνο η Μαδρίτη – Η κρίση στέγης βαθαίνει και επεκτείνεται
Η στεγαστική κρίση εξαπλώνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Όπως επισημαίνεται στον Guardian, στην ΕΕ, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 53% μεταξύ 2010 και 2024, σύμφωνα με τη Eurostat, ενώ τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 25% την ίδια περίοδο.
Δεν έχουν πληγεί όλες οι χώρες στον ίδιο βαθμό. Η Βιέννη παραμένει ένα φωτεινό παράδειγμα χάρη στο μεγάλο απόθεμα δημόσιων κατοικιών που έχει συγκρατήσει το κόστος των ενοικίων. Αντίθετα, στην Εσθονία τα ενοίκια εκτινάχθηκαν κατά 208% την ίδια περίοδο, ενώ στην Ιρλανδία και την Ουγγαρία οι αυξήσεις ξεπέρασαν το 100%.
Αυτά είναι τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ, ωστόσο μεγάλες αυξήσεις καταγράφονται στις περισσότερες χώρες, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα, όπου μόνο την τελευταία 5ετία τα ενοίκια έχουν ανέβει κατά μέσο όρο 30%, φτάνοντας σε ορισμένες περιοχές της Αττικής άλλων αστικών κέντρων, ακόμη και το 50%.
Ένα καταστροφικό «κοινωνικό πείραμα»
Μέρος της εκτόξευσης του κόστους μπορεί να αποδοθεί στο «κοινωνικό πείραμα που εντείνεται διαρκώς» στην Ευρώπη, όπως επισήμανε ο ερευνητής Τιμ Γουάιτ: οι αρμόδιοι εξετάζουν κατά πόσο οι μηχανισμοί του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού μπορούν να καλύψουν τη θεμελιώδη ανάγκη για στέγαση. «Τα στοιχεία φαίνεται πλέον να δείχνουν συντριπτικά πως όχι».
Αντί γι’ αυτό, οι ευάλωτοι άνθρωποι και οι μειονότητες έχουν πληγεί δυσανάλογα από τις ανεπάρκειες της αγοράς, ενώ άλλοι προειδοποιούν ότι η κρίση θα μπορούσε να ωθήσει τους πολίτες στους κόλπους της ακροδεξιάς. «Δεν μπορούμε να παραμένουμε εγκλωβισμένοι στη ρητορική περί υπεράσπισης της δημοκρατίας, κοινωνιών χωρίς αποκλεισμούς και ίσων ευκαιριών, όταν το βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων επιδεινώνεται», έχει επισημάνει στον Guardian ο δήμαρχος της Βαρκελώνης, Ζάουμε Κολμπόνι.
Παρότι η ακροδεξιά στη Γερμανία έχει εκτοξεύσει τα ποσοστά της, οι ψηφοφόροι στο Βερολίνο, επέλεξαν πρόσφατα έναν διαφορετικό δρόμο. Σε μια πόλη όπου τα ενοίκια είχαν αυξηθεί σχεδόν κατά 70% την τελευταία δεκαετία, το ένα τέταρτο των ψηφοφόρων στήριξε το αριστερό κόμμα Die Linke στις τοπικές εκλογες αυτόν τον μήνα, αναδεικνύοντάς το στην ισχυρότερη πολιτική δύναμη της γερμανικής πρωτεύουσας.
Η στρατηγική πίσω από την επιτυχία του δεν ήταν ιδιαίτερα περίπλοκη, σύμφωνα με την αρθρογράφο του Guardian Europe, Φατμά Αϊντεμίρ. «Επειδή, περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο κόμμα σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία, το Die Linke έκανε ξεκάθαρα δικό του το ζήτημα [της στέγασης]. Έθεσε το ερώτημα ποιος μπορεί να ζει στο Βερολίνο και με ποιο κόστος».
Πανευρωπαϊκή συμμαχία για τη στέγαση – «Αυτό είναι μόνο η αρχή»
Ορισμένοι αναζήτησαν κοινές λύσεις στην κοινή κρίση. Στην αντισύνοδο στη Μαδρίτη, οι ακτιβιστές συγκρότησαν μια πανευρωπαϊκή συμμαχία, διεκδικώντας συμβάσεις μίσθωσης αορίστου χρόνου και έλεγχο των ενοικίων σε ολόκληρη την ήπειρο.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, δεκάδες οργανώσεις ξεκίνησαν μια Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, καλώντας τον κόσμο να υπογράψει το αίτημά τους για μέτρα σε επίπεδο ΕΕ που θα προστατεύουν τους ενοικιαστές, θα περιορίζουν την κερδοσκοπία και θα μετατρέπουν τα άδεια κτίρια σε κατοικίες.
«Σε κάθε ευρωπαϊκή χώρα, σε κάθε μεγάλη έρευνα και σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, η στέγαση αναδεικνύεται ως η υπ’ αριθμόν ένα ανησυχία των πολιτών», επισημαίνει η πρωτοβουλία. «Το βλέπουμε και το νιώθουμε καθημερινά: εργαζόμενοι που δεν μπορούν πλέον να αντέξουν οικονομικά τη ζωή στην πόλη που χτίζουν, νέοι που δεν μπορούν να φύγουν από το πατρικό τους, ενοικιαστές που εκτοπίζονται από τις γειτονιές τους μετά από ανακαινίσεις, άδεια κτίρια την ώρα που άνθρωποι κοιμούνται στον δρόμο».
Μια πρώτη νίκη στην Ισπανία
Στην Ισπανία, όπου η πολυήμερη κατασκήνωση διαμαρτυρίας στη Μαδρίτη οδήγησε σε αντίστοιχες κινητοποιήσεις σε πόλεις όπως η Βαρκελώνη, η Σεβίλλη και η Πάλμα ντε Μαγιόρκα, οι διαδηλώσεις έχουν ήδη αρχίσει να φέρνουν κάποια αποτελέσματα.
Την Τρίτη επιβεβαιώθηκε ότι η Μαρικάρμεν, η 87χρονη που είχε υποστεί έξωση, θα μπορέσει να επιστρέψει στο διαμέρισμά της. Το ενοίκιό της θα παραμείνει περίπου στα 500 ευρώ τον μήνα, το ποσό που πλήρωνε επί χρόνια — σημαντικά χαμηλότερο από τα 2.650 ευρώ που είχε αρχικά απαιτήσει η επενδυτική εταιρεία στην οποία ανήκει το διαμέρισμα.
Αυτή την εβδομάδα, η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε επίσης ότι ενέκρινε δύο διατάγματα για τη στέγαση, τα οποία περιλαμβάνουν μεταρρυθμίσεις όπως η απαγόρευση των εξώσεων έως το 2030 και η ρύθμιση των μισθώσεων προσωρινής διάρκειας και των μισθώσεων ανά δωμάτιο. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά πρέπει τώρα να εξασφαλίσουν την έγκριση του κατακερματισμένου κοινοβουλίου της χώρας.
Το τι ακριβώς θα ακολουθήσει για το κίνημα υπέρ της στέγασης, που έχει συγκλονίσει την Ισπανία τις τελευταίες ημέρες, παραμένει αβέβαιο. Με το ενδεχόμενο βουλευτικών εκλογών να διαγράφεται στον ορίζοντα και τον κυβερνητικό συνασπισμό υπό την ηγεσία των Σοσιαλιστών να προσπαθεί εσπευσμένα να ενισχύσει τη βάση του στους προοδευτικούς ψηφοφόρους, οι ακτιβιστές διακρίνουν μια μοναδική ευκαιρία να αντιμετωπίσουν ένα ζήτημα που οι Ισπανοί κατατάσσουν εδώ και καιρό ανάμεσα στα μεγαλύτερα προβλήματα της χώρας.
«Οι επόμενες ημέρες θα είναι κρίσιμες», ανέφερε την Τρίτη η Ένωση Ενοικιαστών στη Μαδρίτη, καλώντας σε νέες διαδηλώσεις αυτό το Σαββατοκύριακο. «Έχει ανοίξει ένα ιστορικό παράθυρο ευκαιρίας για να ανατραπούν δεκαετίες εμπορευματοποίησης της κατοικίας. Γι’ αυτό πρέπει να εντείνουμε την πίεση». Ή, όπως το διατύπωσε η Ένωση Ενοικιαστών της Μάλαγα σε διαδικτυακή ανάρτησή της: «Αυτό είναι μόνο η αρχή».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου