Καμία πρόοδος δεν σημειώθηκε σε όλα τα βασικά θέματα που απασχόλησαν τη διήμερη σύνοδο κορυφής -Συμβιβασμός προθέσεων στην ενέργεια.
Οι ηγέτες της ΕΕ έκλεισαν τη σύνοδο στις Βρυξέλλες χωρίς συμφωνία για τον προϋπολογισμό, με κενό 70 δισ.€ στη στήριξη της Ουκρανίας, συγκρούσεις για ενέργεια και μετανάστευση, κατά τη διάρκεια δύο ημερών έντονων συζητήσεων στις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, παρά τις εκκλήσεις για επείγουσα δράση, το κύριο συμπέρασμα από τη σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Πέμπτης και της Παρασκευής είναι ότι οι βασικές αποφάσεις αναβλήθηκαν για μεταγενέστερη ημερομηνία.
Διπλωμάτες περιέγραψαν χαοτικές συνομιλίες, με διάφορα συμβιβαστικά κείμενα ταυτόχρονα στο τραπέζι και πάνω από δώδεκα ώρες μόνο για ελάσσονες αλλαγές. Η συνέντευξη Τύπου της πρώτης ημέρας ακυρώθηκε. Οι ηγέτες αφιέρωσαν ολόκληρη ημέρα στη σύνταξη ενός τεχνικού κειμένου που, όπως ανέφερε αξιωματούχος, ουσιαστικά δεν φέρνει κανένα νέο μέτρο.
Με τις εκλογές να πλησιάζουν στην Ισπανία και τη Γαλλία, και καθώς οι θέσεις των ηγετών φαίνονται πιο πάγιες από ποτέ, δεν καταγράφηκε τίποτα ουσιαστικό. Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος ταξίδεψε στο Βέλγιο, δεν έλαβε τίποτα περισσότερο από θερμές αγκαλιές και ευγενικά λόγια.
Ουκρανία
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ζήτησε επιπλέον € 70 δισ. για το 2027 και κοστολόγησε τον πόλεμο για την ίδια χρονιά στα € 155 δισ. Το αίτημα ανατρέπει την παραδοχή ότι το δάνειο των € 90 δισ. καλύπτει δύο έτη, και η αναφορά ξένισε πολλούς. Οι 27 παραπέμπουν σε νέα εκτίμηση της Επιτροπής και του ΔΝΤ. Αποδεσμεύονται € 6,6 δισ. από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Ειρήνης και χαιρετίζεται η 21η δέσμη κυρώσεων.
Μιλώντας στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια μιας κατάμεστης συνέντευξης Τύπου, ο ηγέτης της Ουκρανίας εν καιρώ πολέμου προέτρεψε τους Ευρωπαίους ομολόγους του να καταρτίσουν ένα οικονομικό σχέδιο, διαφορετικά κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν μια άνευ προηγουμένου μεταναστευτική κρίση με «20 εκατομμύρια Ουκρανούς» να καταφεύγουν στην Ευρώπη.
«Ο πόλεμος θα κοστίσει 155 δισεκατομμύρια ευρώ το επόμενο έτος. Και χρειαζόμαστε τουλάχιστον 70 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον από εσάς — για την άμυνα, για όπλα και για την ανθεκτικότητά μας», δήλωσε ο Ζελένσκι. «Πρόκειται για ένα ρεαλιστικό ποσό. Και σας ζητώ να εξασφαλίσετε αυτή τη στήριξη. Θα μας βοηθήσει να αναχαιτίσουμε τη Ρωσία».
Ωστόσο, δύο διπλωμάτες δήλωσαν στο POLITICO ότι οι πρωτεύουσες θα συνεχίσουν να διερευνούν μια σειρά επιλογών για την κάλυψη των αναγκών του Κιέβου, συμπεριλαμβανομένου ενός ενδεχόμενου περαιτέρω δανείου από την ΕΕ.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συζήτηση σχετικά με το αν πρέπει να κινητοποιηθούν περίπου 300 δισεκατομμύρια ευρώ από τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για να βοηθηθεί η Ουκρανία. Σχεδόν ένα χρόνο αφότου οι ηγέτες της ΕΕ απέρριψαν τη χρήση των περιουσιακών στοιχείων αυτών, εν μέσω αντιρρήσεων από το Βέλγιο, τη Γαλλία και την Ιταλία, αρκετές χώρες ζήτησαν να επανεξεταστεί η επιλογή αυτή, ενώ η επικεφαλής της διπλωματίας της ΕΕ, Κάγια Κάλας, είχε δηλώσει ότι τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία θα τεθούν επί τάπητος κατά τη συνάντηση των ηγετών στις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, μετά από ώρες συζητήσεων για την Ουκρανία, «τίποτα δεν έχει αλλάξει», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ούλφ Κρίστερσον. «Τα χρήματα δεν έχουν χαθεί, αλλά κατά τη γνώμη μου δεν έχει συμβεί τίποτα από την τελευταία φορά που συζητήσαμε το θέμα».
«Βραχυπρόθεσμα, τα χρήματα για τη στήριξη της Ουκρανίας πρέπει να προέλθουν από άλλες πηγές εκτός από τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία», κατέληξε.
Δύο διπλωμάτες της ΕΕ δήλωσαν στο POLITICO ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι πρωτεύουσες των κρατών-μελών της ΕΕ επεξεργάζονται άλλες επιλογές χρηματοδότησης, μεταξύ των οποίων η αναζήτηση κεφαλαίων από συμμάχους της Ουκρανίας που δεν ανήκουν στην ΕΕ, η κινητοποίηση αχρησιμοποίητων μέχρι στιγμής κονδυλίων της ΕΕ και η κατάρτιση ενός ακόμη κοινού δανείου της ΕΕ που θα συμπληρώσει το δάνειο των 90 δισεκατομμυρίων ευρώ που συμφωνήθηκε πέρυσι.
Οι ηγέτες «δεν αφιέρωσαν πολύ χρόνο» στην προσπάθεια να καταρτίσουν ένα σχέδιο χρηματοδότησης της Ουκρανίας για το 2027, αφού ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η χώρα του θα αντιμετωπίσει δημοσιονομικό έλλειμμα 70 δισ. ευρώ το επόμενο έτος, ανέφερε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. «Συμφωνήσαμε αμέσως ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις πρόσθετες ανάγκες χρηματοδότησης της Ουκρανίας το 2027 και ζητήσαμε από την Επιτροπή να υποβάλει συγκεκριμένη πρόταση».
Ωστόσο, οι ηγέτες αρνήθηκαν να εγκρίνουν οποιαδήποτε από αυτές τις επιλογές κατά τη διάρκεια των συνεντεύξεων Τύπου στο τέλος της συνόδου κορυφής.
Οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό παρατείνονται
Το διαπραγματευτικό πλαίσιο της Ιρλανδικής Προεδρίας, με περικοπές € 141 δισ., θεωρείται πλέον νεκρό. Ρόλο διαπραγματευτή αναλαμβάνει ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, με έκτακτη Σύνοδο στις 26 Νοεμβρίου. Η λογική του κειμένου είναι συμφωνία μέσα στο 2026, νομοθετικές πράξεις το 2027 και χρηματοδότηση χωρίς διακοπή από τον Ιανουάριο του 2028. Δεσμευτική ημερομηνία πάντως δεν αναγράφεται.
Η συνάντηση είχε επίσης παρουσιαστεί ως ευκαιρία για τους ηγέτες να ξεπεράσουν το αδιέξοδο που διαρκεί εδώ και μήνες σχετικά με το μέγεθος και τη μορφή του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ, ύψους σχεδόν 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ.
Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος αποχωρεί από το αξίωμα του το επόμενο έτος εν όψει των προεδρικών εκλογών τον Απρίλιο και τον Ιούνιο, προειδοποίησε τους ηγέτες ότι δεν θα διαθέτει πλέον πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.
Ωστόσο, παρά τις ώρες συζητήσεων που πραγματοποιήθηκαν την Πέμπτη, ούτε το «συγκρατητικό στρατόπεδο» με επικεφαλής τη Γερμανία — το οποίο υποστηρίζει έναν μικρότερο προϋπολογισμό — ούτε η ομάδα των «Φίλων της Συνοχής», που ζητά μεγαλύτερο προϋπολογισμό, έκαναν κάποιο ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της σύγκλισης των θέσεών τους.
«Πιστεύω ότι [μια απόφαση] είναι εφικτή μέχρι το τέλος του έτους», δήλωσε ο Μακρόν στους δημοσιογράφους κατά τη λήξη της συνόδου κορυφής, προσθέτοντας ότι η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας φέτος δεν θα ήταν «καλή πρακτική από δημοκρατική άποψη».
Αντ’ αυτού, οι ηγέτες αφιέρωσαν μεγάλο μέρος της διήμερης συνόδου κορυφής προσπαθώντας να αποκτήσουν τακτικό πλεονέκτημα έναντι των αντιπάλων τους όσον αφορά τους κλιματικούς κανόνες της ΕΕ και τη μεταναστευτική πολιτική.
Πόλεμος χαρακωμάτων για το μεταναστευτικό
Μια προσπάθεια του Πολωνού πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ να αποδυναμώσει ένα σύστημα εμπορίας εκπομπών γνωστό ως ETS2 κατέλαβε τις συζητήσεις για ώρες την Πέμπτη. Ωστόσο, παρά την ευρύτερη υποστήριξη που έλαβε η θέση του Τουσκ σε σύγκριση με προηγούμενες συνόδους κορυφής, αυτή απορρίφθηκε εύκολα από τις χώρες που υποστηρίζουν το ισχύον σύστημα.
Στο θέμα της μετανάστευσης, η Δανία, η Ιταλία και η Πολωνία ηγήθηκαν μιας αποφασιστικής προσπάθειας για τη σκλήρυνση της στάσης της ΕΕ, προτείνοντας τροποποιήσεις στα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής που θα συνέδεαν ρητά την παράτυπη μετανάστευση με τα ποσοστά εγκληματικότητας και θα χαρακτήριζαν το φαινόμενο ως απειλή για τη συνοχή των ευρωπαϊκών κοινωνιών.
Η πρόταση, η οποία τελικά κέρδισε την υποστήριξη μιας ομάδας περίπου 10 χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ουγγαρίας, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ, στόχευε επίσης έμμεσα την Ισπανία, όπου η απόφαση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεζ να νομιμοποιήσει περίπου 1 εκατομμύριο παράνομους μετανάστες έχει προκαλέσει συγκρούσεις με την Ιταλίδα Τζιόρτζια Μελόνι και τη Δανή Μέττε Φρέντερικσεν.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επιβεβαίωσε ότι η Επιτροπή θα υποβάλει ένα πλαίσιο έκτακτης αντίδρασης πριν από το τέλος του έτους, ώστε να μπορούν οι χώρες της ΕΕ να ανταποκριθούν σε μια ξαφνική μαζική μετακίνηση, όπως αυτή που προκάλεσε χάος στην ισπανική Θέουτα το καλοκαίρι.
Ωστόσο, η προσπάθεια υπό την ηγεσία των Μελόνι και Φρέντερικσεν κατέληξε σε ήττα, καθώς οι προτεινόμενες παραγράφους διαγράφηκαν από τα τελικά συμπεράσματα της συνόδου κορυφής, τα οποία περιείχαν μόνο μια περικομμένη εκδοχή.
Ο Μακρόν επέκρινε τις συζητήσεις για τη μετανάστευση, αναφέροντας ότι είχαν «πολιτικοποιηθεί» υπερβολικά.
«Ήταν μια κακή συζήτηση, διότι είχε πολιτικοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό και αποτέλεσε σημαντική πηγή διχασμού γύρω από το τραπέζι», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος.
Κίνα
Στο θέμα των «μακροοικονομικών ανισορροπιών», την κοινοτική ορολογία που χρησιμοποιείται για να αποφεύγεται η ευθεία αναφορά στην Κίνα, οι ηγέτες κράτησαν τη γραμμή τους παρά τη συμφωνία ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Πεκίνο για τον περιορισμό των εισαγωγών υβριδικών αυτοκινήτων, σύμφωνα με το Euronews.
Κατά το γεύμα της Πέμπτης, άσκησαν πίεση στην Επιτροπή να ετοιμάσει μια «εργαλειοθήκη» νέων μέτρων εμπορικής άμυνας, συμπεριλαμβανομένων προστατευτικών μέτρων με ποσοστώσεις και δασμούς, ώστε να προστατευθούν οι κλάδοι των χημικών και των μηχανημάτων από τον ανταγωνισμό της Κίνας.
Η Κίνα κυριάρχησε στη συζήτηση, καθώς η Ένωση αντιμετωπίζει εμπορικό έλλειμμα περίπου 360 δισ. ευρώ με το Πεκίνο. Τα χημικά και τα μηχανήματα, ανάμεσα στους κλάδους που πλήττονται περισσότερο από τις φθηνές κινεζικές εισαγωγές, ξεχώρισαν ως οι επόμενες βιομηχανίες που χρειάζονται επείγουσα προστασία μετά τις ποσοστώσεις στα υβριδικά αυτοκίνητα.
Ενώ οι ποσοστώσεις στα αυτοκίνητα μπήκαν σε διαπραγμάτευση με το Πεκίνο, οι ηγέτες ζήτησαν την Πέμπτη την εισαγωγή μονομερών προστατευτικών μέτρων «χωρίς καθυστέρηση», σύμφωνα με αξιωματούχους.
Η Επιτροπή παρουσίασε τη συμφωνία της περασμένης εβδομάδας ως την πρώτη φάση διαπραγματεύσεων που ξεκίνησαν τον Ιούνιο. Όμως ο χρόνος πιέζει: το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα διευρύνεται μήνα με τον μήνα, ενώ τα στοιχεία των κινεζικών τελωνείων δείχνουν ότι οι εξαγωγές της Κίνας προς την ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά 25% τον τελευταίο χρόνο.
Η στρατηγική της ΕΕ είναι να συνεχίσει τον διάλογο όσο αυτός αποδίδει απτά αποτελέσματα, ενισχύοντας παράλληλα τις εμπορικές της άμυνες. Γαλλία και Γερμανία ζήτησαν την περασμένη εβδομάδα από την Επιτροπή να αναπτύξει ένα νέο εργαλείο για γρήγορη αντίδραση σε διαταραχές της αγοράς που προκαλούνται από την Κίνα, η οποία έχει κατηγορηθεί για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.
«Ο ανταγωνισμός πρέπει να είναι δίκαιος. Θα δημιουργήσουμε εργαλεία κατά της αξιοποίησης υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας, κατά των υψηλών επιδοτήσεων, κατά υποτιμημένων νομισμάτων. Και θα υπάρξει μια εργαλειοθήκη γι’ αυτό. Η εργαλειοθήκη θα είναι μεγαλύτερη. Θα εφαρμόζεται επίσης όπου χρειάζεται», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είπε στους ηγέτες ότι η υπηρεσία της θα ξεκινήσει δουλειά πάνω σε ένα τέτοιο εργαλείο, αν και παραμένει ασαφές αν θα είναι έτοιμο πριν από το τέλος της χρονιάς.
Στο μεταξύ ετοιμάζονται και άλλα μέσα, όπως ένα εργαλείο διαφοροποίησης για να ενθαρρυνθούν οι ευρωπαϊκές εταιρείες να διευρύνουν τους προμηθευτές τους σε στρατηγικά προϊόντα όπως κρίσιμες πρώτες ύλες, καθώς και ένας μηχανισμός αλληλεγγύης για τη στήριξη κρατών μελών που θα μπορούσαν να πληγούν από ενδεχόμενα κινεζικά αντίμετρα.
Ενέργεια
Οι 27 ζητούν συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα. Αναβολή υποχρεώσεων του Κανονισμού για το μεθάνιο, παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για τα διυλιστήρια, εθελοντική συγκέντρωση της ζήτησης. Επιτάχυνση για το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς και επικαιροποίηση της εκτίμησης επιπτώσεων του ETS2, που τίθεται σε ισχύ το 2028. Το ETS διατηρεί ρητά τον ρόλο του ως σήμα τιμής. Ρώμη και Βίζεγκραντ γνώριζαν ότι δεν διαθέτουν ειδική πλειοψηφία για να ανοίξουν τους κανόνες, ο στόχος όμως ήταν το μήνυμα προς το εσωτερικό.
Την Πέμπτη, οι ηγέτες παρασύρθηκαν σε μια ατελείωτη συζήτηση για την ενέργεια. Η ομάδα του Βίσεγκραντ (V4) και η Ιταλία ζήτησαν να τροποποιηθούν τα συμπεράσματα της συνόδου ώστε να καλείται η Επιτροπή να προτείνει νέα μέτρα για να περιοριστούν οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και να επανεξεταστεί το προτεινόμενο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS), σύμφωνα με το Euronews.
Η V4, η Ιταλία και, σε μικρότερο βαθμό, η Ελλάδα ηγήθηκαν αυτής της προσπάθειας επειδή αντιμετωπίζουν μερικά από τα υψηλότερα ενεργειακά κόστη στην Ευρώπη, μια ανησυχία που σε μεγάλο βαθμό συμμερίζονται και άλλα κράτη μέλη, τα οποία τελικά ζήτησαν μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση στη συνεχιζόμενη ενεργειακή κρίση.
Η απόπειρα να ανοίξει ξανά το ETS, ωστόσο, προκάλεσε μια ιδεολογική αντίδραση από τη Φινλανδία, τη Δανία και τη Σουηδία. Το σύστημα υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να πληρώνουν για τις εκπομπές τους και ενθαρρύνει τις επενδύσεις στη βιωσιμότητα.
Ο Τσέχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις, αντίθετα, εξαπέλυσε επίθεση στον φόρο άνθρακα, κατηγορώντας τον ότι καταστρέφει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης τροφοδοτώντας την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους προς όφελος των κερδοσκόπων της αγοράς.
«Όλη μέρα οι ηγέτες ασχολούνται με μια άσκηση διατύπωσης πάνω σε κάτι τεχνικό», ξέσπασε ένας αξιωματούχος της ΕΕ στο περιθώριο της συνόδου. «Δεν καταλήγει σε κανένα νέο μέτρο ή νέα πολιτική που να βοηθά πραγματικά τα κράτη μέλη της ΕΕ στα προβλήματά τους».
Η Ρώμη και η V4 γνωρίζουν ότι δεν διαθέτουν την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία για να ανοίξουν ξανά τους κανόνες της ευρωπαϊκής αγοράς άνθρακα. Ο στόχος ήταν περισσότερο να δείξουν στα εγχώρια ακροατήρια ότι κάνουν ό,τι μπορούν για να συγκρατήσουν την έκρηξη των τιμών ενέργειας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου