Ένα νέο κύμα ακρίβειας απειλεί να σαρώσει την παγκόσμια αγορά τροφίμων, με εκατομμύρια νοικοκυριά να βρίσκονται αντιμέτωπα με ολοένα μεγαλύτερες δυσκολίες στην κάλυψη ακόμη και των βασικότερων διατροφικών τους αναγκών.
Οι πολεμικές συγκρούσεις, οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές, η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους και οι παρατεταμένες ξηρασίες που συνδέονται με το φαινόμενο Ελ Νίνιο συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο απειλεί να εκτοξεύσει περαιτέρω τις τιμές του ρυζιού, του ψωμιού, της ζάχαρης και του λαδιού.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Σύμφωνα με το Reuters, οι πληθωριστικές πιέσεις στα τρόφιμα αναμένεται να ενταθούν τους επόμενους μήνες και να διατηρηθούν ακόμη και μέσα στο 2027, καθώς οι διαδοχικές κρίσεις περιορίζουν την προσφορά σιτηρών και αυξάνουν το κόστος παραγωγής και μεταφοράς.
Τα πρώτα σημάδια είναι ήδη ορατά. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO) διαμορφώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 στις 136 μονάδες, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2022, καταγράφοντας αύξηση 1,5% σε σχέση με τον Αύγουστο και 5,8% σε ετήσια βάση.
► Από την αντλία στο ράφι: Φόβοι για ντόμινο αυξήσεων στα τρόφιμα από τον Οκτώβριο
Την ίδια ώρα, τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας αποτυπώνουν τη διεύρυνση της κρίσης: σε περίπου 22% των 150 χωρών που εξετάστηκαν, οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό, έναντι 14% το προηγούμενο τρίμηνο.
Από τα τρία γεύματα στα δύο
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται εκατομμύρια άνθρωποι που αναγκάζονται να περιορίσουν ακόμη και την καθημερινή τους διατροφή. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 63χρονου Μουχάμαντ Γιασίν, ενός παρκαδόρου στην Τζακάρτα της Ινδονησίας, ο οποίος περιγράφει στο Reuters πώς οι συνεχείς ανατιμήσεις τον έχουν αναγκάσει να μειώσει τα γεύματά του.
«Παλαιότερα μπορούσα να αγοράσω ρύζι, τέμπε και τόφου με 7.000 έως 8.000 ρουπίες. Τώρα χρειάζομαι 15.000 ρουπίες», αναφέρει.
Με εβδομαδιαία έσοδα που κυμαίνονται μόλις μεταξύ 200.000 και 300.000 ρουπιών, ο 63χρονος πατέρας τεσσάρων παιδιών βλέπει ολοένα μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του να εξανεμίζεται για την αγορά βασικών αγαθών.
Η περίπτωσή του δεν αποτελεί εξαίρεση. Από την Ινδονησία έως την Αίγυπτο και από την Ινδία έως τη Μέση Ανατολή, εκατομμύρια καταναλωτές καλούνται να πληρώσουν σημαντικά περισσότερα για προϊόντα που αποτελούν τη βάση της καθημερινής τους διατροφής.
«Φωτιά» σε ρύζι, ψωμί, ζάχαρη και λάδι
Οι ανατιμήσεις επεκτείνονται σε μια σειρά βασικών προϊόντων, με ιδιαίτερα έντονες επιπτώσεις στις αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Στην Ινδονησία, οι τιμές του ρυζιού έχουν εκτοξευθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, καθώς οι καθυστερημένες βροχοπτώσεις επηρέασαν αρνητικά την παραγωγή. Παράλληλα, το φυτικό λάδι έχει ανατιμηθεί κατά περίπου 7% από την αρχή του έτους, παρά το γεγονός ότι η χώρα αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό φοινικέλαιου παγκοσμίως.
Στην Αίγυπτο, το ψωμί χωρίς κρατική επιδότηση έχει αυξηθεί κατά 25%, με την τιμή μιας μεγάλης φραντζόλας να διαμορφώνεται περίπου στις 5 αιγυπτιακές λίρες, έναντι 4 λιρών τον Ιούλιο. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου οι τιμές του μαγειρικού λαδιού έχουν αυξηθεί κατά περίπου 40%.
Στην Ινδία, η ασθενέστερη περίοδος μουσώνων της τελευταίας δεκαετίας έχει περιορίσει την αγροτική παραγωγή, οδηγώντας τη ζάχαρη σε επίπεδα ρεκόρ. Μόνο τον Σεπτέμβριο, οι τιμές της ζάχαρης, των κρεμμυδιών και των οσπρίων κατέγραψαν αυξήσεις άνω του 10% σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα.
Οι πιέσεις αποτυπώνονται και στις διεθνείς αγορές εμπορευμάτων. Οι τιμές του σιταριού έχουν ενισχυθεί κατά περισσότερο από 30% μέσα στο 2026, ενώ το ρύζι σε βασικές ασιατικές εξαγωγικές χώρες έχει καταγράψει ανατιμήσεις μεταξύ 10% και 13%, παρά την ύπαρξη σημαντικών αποθεμάτων.
Ελλάδα: Στο 5% ο πληθωρισμός
Από το νέο κύμα ανατιμήσεων δεν μένει ανεπηρέαστη ούτε η Ελλάδα, με τις διεθνείς αναταράξεις να δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους για το κόστος ζωής. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5% τον Σεπτέμβριο του 2026, έναντι 3,8% τον Αύγουστο, με βασικό παράγοντα την αύξηση των τιμών της ενέργειας.
► Παγκόσμιο «ράλι» στις τιμές τροφίμων, κίνδυνος για νέα φτώχεια – Ο ΟΗΕ χτυπά τις «καμπάνες»
Αν και οι τιμές στα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά κατέγραψαν συγκρατημένη ετήσια άνοδο 0,6%, οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές σιτηρών, καυσίμων και λιπασμάτων προκαλούν ανησυχία για νέες πιέσεις στο κόστος παραγωγής και μεταφοράς των τροφίμων.
Την ίδια ώρα, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 5,1%, σημαντικά υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, που ανήλθε στο 3,8%, υπογραμμίζοντας την πίεση που εξακολουθούν να δέχονται τα ελληνικά νοικοκυριά.
Πόλεμοι και Ελ Νίνιο δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα
Καθοριστικό ρόλο στη νέα επισιτιστική κρίση διαδραματίζουν οι γεωπολιτικές συγκρούσεις, οι οποίες επηρεάζουν τόσο την παραγωγή όσο και τη διεθνή διακίνηση τροφίμων.
Οι επιθέσεις σε υποδομές σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα έχουν διαταράξει τις εξαγωγές σιταριού, αναγκάζοντας μεγάλους εισαγωγείς, όπως η Αίγυπτος και η Ινδονησία, να αναζητήσουν εναλλακτικούς προμηθευτές.
Την ίδια στιγμή, η ανασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα υποχρεώνει εμπορικά πλοία να ακολουθούν μεγαλύτερες και ακριβότερες διαδρομές γύρω από την Αφρική, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς των προϊόντων.
Πρόσθετες πιέσεις προκαλεί ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, ο οποίος έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των καυσίμων και σε διαταραχές στις εξαγωγές λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Παρότι οι τιμές των λιπασμάτων έχουν υποχωρήσει από τα υψηλά επίπεδα που καταγράφηκαν νωρίτερα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, εξακολουθούν να παραμένουν αυξημένες, επιβαρύνοντας σημαντικά το κόστος της γεωργικής παραγωγής.
Στους γεωπολιτικούς παράγοντες προστίθεται και η κλιματική κρίση, με το φαινόμενο Ελ Νίνιο να προκαλεί ξηρασίες σε περιοχές της Ινδίας και της Νοτιοανατολικής Ασίας, περιορίζοντας τις σοδειές και ενισχύοντας τους φόβους για νέες ελλείψεις.
Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις έρχονται το 2027
Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών για την εξέλιξη της κρίσης. Ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, Μάξιμο Τορέρο, επισημαίνει ότι οι διαδοχικές αναταράξεις έχουν προκαλέσει σημαντικές πιέσεις στο παγκόσμιο επισιτιστικό σύστημα.
ADVERTISING
«Όλα αυτά έχουν δημιουργήσει σημαντική πίεση στο σύστημα», αναφέρει, προειδοποιώντας ότι οι μεγαλύτερες επιπτώσεις ενδέχεται να εκδηλωθούν προς το τέλος του 2026, στις αρχές του 2027 και πιθανόν σε ολόκληρη τη διάρκεια του επόμενου έτους.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο οικονομολόγος του Διεθνούς Συμβουλίου Σιτηρών, Αλεξάντερ Καραβάιτσεφ, προειδοποιεί ότι μια νέα αύξηση της ζήτησης θα μπορούσε να πυροδοτήσει περαιτέρω σημαντικές ανατιμήσεις.
Η κατάσταση επιδεινώνεται καθώς οι επιχειρήσεις τροφίμων ανανεώνουν συμβάσεις προμήθειας πρώτων υλών με υψηλότερες τιμές, μετακυλίοντας σταδιακά το αυξημένο κόστος στους τελικούς καταναλωτές.
«Ο πληθωρισμός, ιδιαίτερα στα τρόφιμα, είναι πραγματικότητα», υπογραμμίζει ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Nestlé India, Μανίς Τιουάρι, αποδίδοντας τις πιέσεις στο δύσκολο οικονομικό περιβάλλον και στην αύξηση του κόστους των πρώτων υλών.
Στο «κόκκινο» τα φτωχότερα νοικοκυριά
Το μεγαλύτερο βάρος της επισιτιστικής κρίσης επωμίζονται τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά, ιδιαίτερα σε χώρες της Μέσης Ανατολής, της Βόρειας Αφρικής και της Ασίας.
Στις περιοχές αυτές, οι δαπάνες για τρόφιμα απορροφούν πολύ μεγαλύτερο ποσοστό του οικογενειακού εισοδήματος, με αποτέλεσμα ακόμη και μικρές αυξήσεις στις τιμές βασικών προϊόντων να έχουν δυσανάλογα μεγάλες συνέπειες.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει και τους φόβους για κοινωνικές αναταραχές, καθώς η παρατεταμένη ακρίβεια περιορίζει την αγοραστική δύναμη και εντείνει την οικονομική ανασφάλεια.
Παράλληλα, δεν αποκλείεται κυβερνήσεις μεγάλων παραγωγών τροφίμων να επιχειρήσουν να προστατεύσουν τις εγχώριες αγορές τους επιβάλλοντας περιορισμούς στις εξαγωγές, μια εξέλιξη που θα μπορούσε να επιδεινώσει περαιτέρω τις διεθνείς ελλείψεις και να τροφοδοτήσει νέο κύμα ανατιμήσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου