Οι κακοτεχνίες στους δρόμους απειλούν πεζούς και οχήματα, αλλά η κυβέρνηση παίζει την «κολοκυθιά» με τις δημοτικές αρχές για την ευθύνη και το κόστος αποκατάστασης.
Ιωάννα Μαρτζούκου
Σας έχει τύχει να πάθει ζημιά το όχημά σας από μια λακκούβα ή κάποια κακοτεχνία του δρόμου; Να χτυπήσετε στη μέση σας από ένα απότομο τράνταγμα πάνω σε σαμαράκι ενώ οδηγείτε μηχανή ή μηχανάκι; Ή, ακόμη χειρότερα, να εμπλακείτε σε τροχαίο εξαιτίας της κακής κατάστασης του οδοστρώματος; Και ως πεζοί, πόσες φορές έχετε αναγκαστεί να προσέχετε κάθε σας βήμα, φοβούμενοι μήπως γυρίσετε το πόδι σας σε μια λακκούβα;
Δυστυχώς, ένα μωσαϊκό από κακοτεχνίες και λακκούβες συνθέτει την εικόνα του οδικού δικτύου σε πολλά σημεία της Ελλάδας, ακόμη και στην πρωτεύουσα, που κάθε άλλο παρά σε χώρα ευρωπαϊκών προδιαγραφών παραπέμπει. Μπαλώματα, σαμαράκια, λακκούβες και άσφαλτος που υποχωρεί μαρτυρούν εγκατάλειψη και απουσία ουσιαστικού ελέγχου, σε μια πραγματικότητα όπου το αυτονόητο γίνεται ζητούμενο και η ευθύνη χάνεται μέσα στις αρμοδιότητες. Μια εικόνα που προκαλεί όχι μόνο αγανάκτηση, αλλά και θλίψη – γιατί δεν πρόκειται μόνο για θέμα καλαισθησίας, αλλά για μια επικίνδυνη πραγματικότητα που μπορεί να κοστίσει ακόμη και ανθρώπινες ζωές. Κι όμως, μοιάζει να την έχουμε σχεδόν αποδεχτεί ως μέρος της καθημερινότητάς μας, σαν να μην μπορεί τίποτα ουσιαστικά να αλλάξει.
Ποιοι όμως έχουν την αρμοδιότητα συντήρησης των δρόμων; Οι δήμοι είναι αρμόδιοι για τη συντήρηση των δημοτικών δρόμων και επομένως έχουν και ποινική ευθύνη εάν κάποιος τραυματιστεί ή υποστεί ζημιές στο αυτοκίνητό του εξαιτίας κακοτεχνιών. Αντίστοιχα, οι περιφέρειες είναι αρμόδιες για τη συντήρηση των περιφερειακών οδών, ενώ για τους αυτοκινητόδρομους αρμόδιο είναι το υπουργείο Υποδομών. Σε αυτό όμως το ρεπορτάζ θα επικεντρωθούμε στους δημοτικούς δρόμους και στο τι πάει λάθος για τις μικρές και μεγάλες κακοτεχνίες στους δρόμους τους.
Ενας σημαντικός παράγοντας του προβλήματος, πέρα από τις καιρικές συνθήκες και τη φθορά του χρόνου, είναι και οι εργολάβοι που εκτελούν έργα σε δίκτυα κοινής ωφέλειας, όπως η ΕΥΔΑΠ, ο ΔΕΔΔΗΕ, το φυσικό αέριο και οι οπτικές ίνες, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις αφήνουν πίσω τους κακοτεχνίες και κατεστραμμένο οδόστρωμα.
Κι αυτό συμβαίνει, όπως εξηγεί η Φωτεινή Κεχαγιά, καθηγήτρια στο Εργαστήριο Οδοποιίας του τμήματος Πολιτικών Μηχανικών ΑΠΘ, «επειδή χρησιμοποιούν ακατάλληλη μεθοδολογία, ακατάλληλα υλικά, και ανοίγουν σκάμματα τα οποία είναι στενά και δυσκολεύουν τη χρήση εξοπλισμού που θα γίνει για την επανεπίχωση, την αποκατάσταση. Και κυρίως γίνεται ανεπαρκής συμπύκνωση».
Διακυβεύεται η ασφάλεια
Η μη σωστή αποκατάσταση των τομών όμως, επισημαίνει η Φ. Κεχαγιά, «είναι δυνατόν να προκαλέσει προβλήματα ασφάλειας και κυρίως στους δικυκλιστές».
«Να σημειώσουμε» συνεχίζει «ότι προβλήματα ασφάλειας δημιουργούν κυρίως οι εγκάρσιες τομές και λιγότερο οι διαμήκεις. Στην κυκλοφορία αυτές οι ανωμαλίες μπορεί να προκαλέσουν απότομες επιβραδύνσεις, ελιγμούς αποφυγής. Μια υψομετρική διαφορά μπορεί να δημιουργήσει, ας πούμε, ένα φρενάρισμα σε στροφή. Είναι ιδιαίτερα εχθρικές για τους δικυκλιστές και τους ποδηλάτες γιατί η διαδρομή του τροχού είναι πάνω ακριβώς από εκείνη την ανισοσταθμία. Μπορεί μια ανομοιογενής ή ολισθηρή επιφάνεια να μειώσει την πρόσφυση, μπορεί να προκαλέσει ολισθηρότητα. Στα οχήματα η επαναλαμβανόμενη διέλευση από έντονες ανωμαλίες μπορεί να επιβαρύνει τα ελαστικά, τις αναρτήσεις του οχήματος. Το πόσο σοβαρός είναι ο κίνδυνος εξαρτάται προφανώς από το μέγεθος, τη θέση της βλάβης, την ταχύτητα με την οποία κινούνται και τις συνθήκες της κυκλοφορίας γενικότερα. Δηλαδή μπορεί να έχουμε από πολύ μικρές, αλλά μπορεί και να έχουμε μέχρι σοβαρότερες επιπτώσεις στην κυκλοφορία».
Επειδή η κατάσταση του οδοστρώματος επηρεάζει την ασφάλεια των οδηγών αλλά και των πεζών, ιδίως εκείνων με κινητικά προβλήματα (ηλικιωμένοι, ΑμεΑ), η Βασιλική Δανέλλη-Μυλωνά, πρόεδρος του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς», μεταφέρει στο Documento ότι «η σύγχρονη ευρωπαϊκή και διεθνής πολιτική δεν αντιμετωπίζει πλέον την υποδομή ως ένα παθητικό στοιχείο. Σύμφωνα με την προσέγγιση του ασφαλούς συστήματος (safe system approach), οι άνθρωποι μπορεί να κάνουν λάθη, αλλά η υποδομή πρέπει να είναι “συγχωρητική”, δηλαδή σχεδιασμένη έτσι ώστε ένα ανθρώπινο λάθος ή μία αστοχία ενός επιμέρους στοιχείου να μη μετατρέπεται σε θάνατο ή σοβαρό τραυματισμό».
«Το Παγκόσμιο Σχέδιο για τη Δεκαετία Δράσης 2021-2030» τονίζει η ίδια «θέτει την ασφαλή οδική υποδομή ως έναν από τους βασικούς πυλώνες του ασφαλούς συστήματος και προβλέπει συστηματικές επιθεωρήσεις, χαρτογράφηση κινδύνων και προληπτικές παρεμβάσεις στο οδικό δίκτυο. Αυτό σημαίνει ότι η ευθύνη για την οδική ασφάλεια δεν μπορεί να εξαντλείται στη συμπεριφορά του οδηγού. Είναι κοινή ευθύνη όσων σχεδιάζουν, κατασκευάζουν, συντηρούν, διαχειρίζονται και χρησιμοποιούν το οδικό δίκτυο».
«Υπάρχει η τεχνογνωσία»
Το πρόβλημα είναι ότι, καθώς οι εργολάβοι δεν αποκαθιστούν σωστά τις τομές, το βάρος της αποκατάστασης πέφτει στους ώμους των δήμων, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τη συντήρηση των δρόμων. Την ίδια στιγμή οι εργολάβοι θα μπορούσαν να είχαν αποκαταστήσει σωστά τις τομές, καθώς, όπως εξηγεί η Φ. Κεχαγιά, «υπάρχει η τεχνογνωσία και ο τρόπος. Δηλαδή κατάλληλα υλικά, κατάλληλη συμπύκνωση, λαμβάνοντας υπόψη τη γνώση της κατασκευής των οδοστρωμάτων, ώστε να μπορείς να το επαναφέρεις. Θέλει όμως να αφιερώσεις τον χρόνο, το χρήμα και την τεχνογνωσία για να το κάνεις αυτό».
«Το πρόβλημα είναι σοβαρό» τονίζει ο πρόεδρος της Επιτροπής Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων της ΚΕΔΕ Μανώλης Κοκοσάλης «και θέλει σοβαρή αντιμετώπιση. Το έχουμε επισημάνει και στην ΚΕΔΕ αλλά και οι δήμοι ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί η φθορά των οδοστρωμάτων και να επιβαρύνεται μετά ο δήμος να τα διορθώνει. Και ιδίως όταν είναι και καινούργια τα οδοστρώματα. Δεν είναι δηλαδή δεκαπενταετίας – εικοσαετίας που θα χρειάζονται έτσι και αλλιώς συντήρηση. Υπάρχουν περιπτώσεις που έχουμε περάσει πρόσφατα τον τάπητα και μετά έρχονται οι εταιρείες να σκάψουν».
Δεν έχουν ούτε προσωπικό
Κι ενώ οι δήμοι θα έπρεπε να εντοπίζουν έγκαιρα τις κακοτεχνίες μετά την ολοκλήρωση των εργασιών και να εξασφαλίζονται οι όποιες επισκευές, ακόμη και κατά τη διάρκεια του έργου, δεν έχουν ούτε τα χρήματα ούτε το προσωπικό που απαιτείται για τις ενέργειες αυτές.
Ο αντιδήμαρχος Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού Η/Μ – Εργων Υποδομής και Προγραμματισμού του Δήμου Πατρέων Αποστόλης Αγγελής εξηγεί σχετικά στο Documentο: «Στο παρελθόν είχαμε τη δυνατότητα για τέτοιες ενέργειες, με αποτέλεσμα να σταματήσουν εργασίες εταιρείας και να συνεχιστούν μετά τη συμμόρφωσή της. Για να γίνει πρόσληψη προσωπικού, που σήμερα αφορά μόνο το προσωπικό που συνταξιοδοτείται, στέλνουμε αίτημα στο υπουργείο Εσωτερικών για να εγκρίνει τις προσλήψεις, αλλά ακόμη και αν εγκριθούν απαιτούνται και οι αντίστοιχοι πόροι. Από το 2019 μέχρι σήμερα έχουμε αιτηθεί 347 προσλήψεις (λόγω συνταξιοδοτήσεων), έχουν εγκριθεί μόνο 35 και έχουν προσληφθεί μόνο 17».
Το κόστος στους πολίτες
Μάλιστα, ο Απ. Αγγελής «ξεμπροστιάζει» τους αρμόδιους αναδεικνύοντας και μια άλλη πτυχή της πολιτικής τους, που έχει να κάνει με τη μετακύλιση του κόστους των αναγκαίων προσλήψεων στους ίδιους τους πολίτες.
«Οι απαντήσεις των υπουργών» μας λέει «είναι προσλήψεις μόνο μέσω ανταποδοτικών υπηρεσιών. Θέλετε να πάρετε εργαζόμενους στην καθαριότητα; Πάρτε τους. Ποιος σας εμποδίζει; Καλά, και πώς θα τους πληρώσω; Αύξησε τα δημοτικά τέλη. Θέλεις χρήματα για το ρεύμα που έχει φτάσει στον Θεό και πρέπει να το πληρώνεις; Αύξησε τα δημοτικά τέλη. Δηλαδή οι πολίτες που ήδη έχουν πληρώσει και φορολογούνται να πληρώσουν ξανά». Ομως και αυτές οι προσλήψεις μέσω ανταποδοτικών τελών που έχουν εγκριθεί «δεν προχώρησαν ακόμη».
Αντίστοιχα, για την αποκατάσταση των δρόμων «απαιτούνται πάρα πολλά χρήματα, αφού για να ασφαλτοστρωθούν όλοι οι δρόμοι της Πάτρας χρειάζονται περίπου 70 εκατ. ευρώ, τα οποία όχι μόνο δεν δίνονται στους δήμους, αλλά παρακρατούνται από το 2011 ακόμη και τα θεσμοθετημένα. Φυσικά δεν τηρείται καν ο νόμος που ορίζει τη χρηματοδότηση των δήμων από τους ΚΑΠ», όπως τονίζει ο ίδιος, «όπως δεν τηρείται ο νόμος για το μόνιμο προσωπικό που πρέπει να έχουμε. Οι κυβερνήσεις δεν τηρούν ούτε τους δικούς τους νόμους».
Οι… ασφαλτάδες
Ακόμη όμως κι αν εξασφαλίζονται τα απαραίτητα χρήματα, ένας δήμος μπορεί να σκοντάψει πάνω τους «ασφαλτάδες». Οπως εξηγεί στο Documento ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Εργων και Τεχνικών Συνεργείων του Δήμου Κηφισιάς Στάθης Κύρλος «οι εργολάβοι ασφαλτοστρώσεων, οι λεγόμενοι “ασφαλτάδες”, λειτουργούν ως ένας κλειστός κλάδος και το νομοθετικό πλαίσιο που ισχύει αυτήν τη στιγμή τούς δίνει, κατά την άποψή μου, μεγάλα περιθώρια, ενώ ο δήμος έχει ελάχιστα εργαλεία στη διάθεσή του. Οταν βγαίνουν τα αποτελέσματα των διαγωνισμών, υποβάλλονται συχνά διαδοχικές ενστάσεις μεταξύ των διαγωνιζομένων, κάτι που είναι βέβαια δικαίωμά τους, με αποτέλεσμα όμως το έργο να μην ξεκινά και να σημειώνονται μεγάλες καθυστερήσεις».
Ο Δήμος Κηφισιάς πάντως έχει καταφέρει να αντιμετωπίζει τις κακοτεχνίες και τις επικίνδυνες λακκούβες με δικό του συνεργείο που λειτουργεί σε 24ωρη βάση και επιδιορθώνει τα προβληματικά σημεία. Παράλληλα, στα σημεία όπου έχει πραγματοποιηθεί πρόσφατα ασφαλτόστρωση δεν δίδεται άδεια για νέες τομές στις εταιρείες που απαιτούν σχετική άδεια από τον δήμο για διάστημα 18 μηνών.
Το καινοτόμο μηχάνημα
Οπως προκύπτει από το ρεπορτάζ, ο κάθε δήμος προσπαθεί να αντιμετωπίσει την κατάσταση με όποιον τρόπο μπορεί. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης, για παράδειγμα, έχει συνάψει σύμβαση με το χιλιόμετρο για ένα καινοτόμο μηχάνημα το οποίο καλύπτει τις λακκούβες εντός μερικών λεπτών.
«Το αποτέλεσμα δεν αρέσει σε όλους» λέει ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Εργων του Δήμου Θεσσαλονίκης Πρόδρομος Νικηφορίδης «το σίγουρο όμως είναι ότι δεν σκοτώνεται ο κόσμος». Στην αντιμετώπιση του φαινομένου μάς λέει ότι συνεισφέρουν και οι δημότες: «Ο κόσμος έχει ενεργοποιηθεί, ενημερώνει».
Η «πατέντα» που βάζει όλα τα δίκτυα σε ένα έργο
Ο δήμαρχος Αρχανών – Αστερουσίων Κρήτης Μανώλης Κοκοσάλης (φωτογραφία) προτείνει ως γενικότερη λύση την πρακτική που εφάρμοσε στον δικό του δήμο: «Να περνούν όλα τα δίκτυα κάτω από τον δρόμο, την ώρα που ήδη κατασκευάζεται ένα έργο αποχετευτικό ή οτιδήποτε άλλο, δηλαδή να σκάβουν μια φορά τον δρόμο. Να τοποθετηθεί ένας κενός αγωγός, ώστε αργότερα, όταν μια εταιρεία θελήσει να περάσει οπτικές ίνες, να μπορεί να τις περάσει από εκεί, χωρίς να χρειαστεί να ξανασκαφτεί ο δρόμος. Αυτή θα ήταν μια πολύ καλή λύση ώστε, όταν γίνονται έργα σε έναν δρόμο, να ολοκληρώνονται όλα τα δίκτυα».
Παράλληλα βέβαια, όπως τονίζει ο Μ. Κοκοσάλης, οι δήμοι ζητούν να αλλάξει η νομοθεσία, η οποία «είναι δαιδαλώδης και κατά την άποψή μου ευνοεί τον ανάδοχο, δηλαδή τον εργολάβο, και είναι σε βάρος της υπηρεσίας. Εχουμε ζητήσει για πολλούς τομείς να διορθωθεί η νομοθεσία και δεν διορθώνεται. Για να μπορούμε να κάνουμε καλύτερα τεχνικά έργα».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου