Η Ουάσιγκτον ανοίγει νέο μέτωπο ελέγχων στην Ελλάδα, με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών να επιβάλλει κυρώσεις για υπηρεσίες που διευκόλυναν τη διακίνηση ιρανικού πετρελαίου και το FinCEN να ερευνά πιθανές σχέσεις ελληνικής τράπεζας με την Τεχεράνη. Η αυστηρή προειδοποίηση του Σκοτ Μπέσεντ, οι εταιρικές δομές που χρησιμοποιούνται για την παράκαμψη των κυρώσεων και οι κίνδυνοι για το εγχώριο νομικό, ναυτιλιακό και τραπεζικό σύστημα
Μια ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη, με άμεσες προεκτάσεις για την Ελλάδα, καταγράφεται στην επιχείρηση οικονομικής απομόνωσης του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών στρέφει πλέον την προσοχή του σε δικηγορικά γραφεία και εταιρείες παροχής νομικών υπηρεσιών που φέρονται να διευκολύνουν τις εμπορικές δραστηριότητες της Τεχεράνης, ενώ παράλληλα το αμερικανικό δίκτυο καταπολέμησης οικονομικών εγκλημάτων διερευνά πιθανές διασυνδέσεις ελληνικού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος με ιρανικά συμφέροντα.
Η αμερικανική παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή αφορά δύο κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας. Από τη μία πλευρά βρίσκεται το πλέγμα νομικών και εταιρικών υπηρεσιών που συνδέεται με τη διεθνή ναυτιλία. Από την άλλη, το τραπεζικό σύστημα και οι μηχανισμοί ελέγχου των διασυνοριακών συναλλαγών.
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις της 21ης Οκτωβρίου, οι αμερικανικές αρχές έχουν ήδη προχωρήσει στην επιβολή κυρώσεων σε δικηγορική εταιρεία με παρουσία στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, την οποία κατηγορούν ότι παρείχε επί σειρά ετών υπηρεσίες σε εταιρικά δίκτυα που χρησιμοποιήθηκαν για τη διακίνηση ιρανικών προϊόντων.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον προκαλεί η ξεχωριστή έρευνα για ελληνική τράπεζα, καθώς το αμερικανικό FinCEN ανακοίνωσε την έκδοση διοικητικής κλήτευσης για τη διερεύνηση ενδεχόμενων σχέσεων με το Ιράν και οργανώσεις που συνδέονται με αυτό.
Οι δύο κινήσεις εντάσσονται στην επιχείρηση Operation Economic Outcast, μέσω της οποίας η Ουάσιγκτον επιχειρεί να εντοπίσει και να περιορίσει τις οικονομικές διαδρομές που, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, επιτρέπουν στην Τεχεράνη να παρακάμπτει τις διεθνείς κυρώσεις.
Οι δικηγορικές εταιρείες στο επίκεντρο της αμερικανικής έρευνας
Η στρατηγική του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών παρουσιάζει μια σημαντική διαφοροποίηση. Οι έλεγχοι δεν περιορίζονται πλέον στα πλοία, στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις ή στους εμπόρους πετρελαίου, αλλά επεκτείνονται στους επαγγελματίες που οργανώνουν τις εταιρικές δομές πίσω από τις διεθνείς συναλλαγές.
Στο συγκεκριμένο πλαίσιο, δικηγορικά γραφεία και πάροχοι εταιρικών υπηρεσιών βρίσκονται στο μικροσκόπιο για τη δημιουργία και διαχείριση εταιρειών-βιτρινών, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την απόκρυψη της πραγματικής ιδιοκτησίας, των εμπορικών σχέσεων και των τελικών δικαιούχων μιας συναλλαγής.
Οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι τέτοιες πρακτικές έχουν αξιοποιηθεί για τη μεταφορά πετρελαίου, πετροχημικών και άλλων προϊόντων ιρανικής προέλευσης, παρά τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί στην Τεχεράνη.
Η υπόθεση που οδήγησε στις νέες κυρώσεις αφορά, σύμφωνα με το Treasury, νομικές υπηρεσίες οι οποίες φέρονται να επέτρεψαν τη λειτουργία εταιρικών σχημάτων πίσω από εμπορικές δραστηριότητες αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
Η επιλογή της Ουάσιγκτον να επιβάλει κυρώσεις στον συγκεκριμένο τομέα στέλνει ένα σαφές μήνυμα προς τη διεθνή αγορά. Η νομική ή εταιρική υποστήριξη δεν εξαιρείται από τον έλεγχο των κυρώσεων όταν συνδέεται με τη διευκόλυνση απαγορευμένων συναλλαγών. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επαγγελματική σχέση με ιρανικά συμφέροντα συνιστά αυτομάτως παράβαση. Το κρίσιμο στοιχείο είναι το πραγματικό αντικείμενο της υπηρεσίας, οι εμπλεκόμενοι και το εφαρμοστέο καθεστώς κυρώσεων.
Ελληνική τράπεζα στο μικροσκόπιο του FinCEN – Η κίνηση που προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον
Η σημαντικότερη ίσως διάσταση των τελευταίων εξελίξεων αφορά την απόφαση του Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN) να ενεργοποιήσει συγκεκριμένη διαδικασία ελέγχου για ελληνική τράπεζα.
Η αμερικανική υπηρεσία ανακοίνωσε ότι εξέδωσε διοικητική κλήτευση, αξιοποιώντας ειδική διάταξη της αμερικανικής τραπεζικής νομοθεσίας, προκειμένου να προχωρήσει στη διερεύνηση πιθανών δεσμών του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος με το Ιράν και τις οργανώσεις που υποστηρίζει η Τεχεράνη.
Η ταυτότητα της τράπεζας δεν δημοσιοποιήθηκε, ούτε ανακοινώθηκε οποιαδήποτε απόφαση επιβολής κυρώσεων σε βάρος της. Πρόκειται για ερευνητική διαδικασία, μέσω της οποίας οι αμερικανικές αρχές επιδιώκουν να συγκεντρώσουν τραπεζικά στοιχεία και πληροφορίες που θα επιτρέψουν την αξιολόγηση των πιθανών διασυνδέσεων.
Παράλληλα, το FinCEN ζήτησε πληροφορίες από ακόμη έξι ευρωπαϊκές τράπεζες σχετικά με σχέσεις τους με ιρανικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που βρίσκονται υπό αμερικανικές κυρώσεις.
Η κίνηση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή οι αμερικανικές αρχές διαθέτουν σημαντικά εργαλεία πίεσης μέσω του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος. Η πρόσβαση στις συναλλαγές σε δολάρια και στις αμερικανικές ανταποκρίτριες τράπεζες αποτελεί βασική προϋπόθεση για μεγάλο μέρος της διεθνούς τραπεζικής δραστηριότητας.
Ενδεχόμενη διαπίστωση σοβαρών παραβιάσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιοριστικά μέτρα με σημαντικές οικονομικές συνέπειες. Προς το παρόν, όμως, η αμερικανική ανακοίνωση αφορά τη διερεύνηση πιθανών σχέσεων και όχι τεκμηριωμένη παραβίαση από την ελληνική τράπεζα.
Το αυστηρό μήνυμα Μπέσεντ και ο κίνδυνος αποκλεισμού από το αμερικανικό σύστημα
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ επέλεξε ιδιαίτερα αυστηρή γλώσσα, προειδοποιώντας ότι οι κυρώσεις δεν θα περιοριστούν στους άμεσους εμπορικούς συνεργάτες του Ιράν.
Στην επίσημη τοποθέτησή του ξεκαθάρισε ότι οι αμερικανικές αρχές θα αναζητήσουν τόσο όσους πραγματοποιούν παράνομες μεταφορές πετρελαίου όσο και εκείνους που παρέχουν επαγγελματικές υπηρεσίες για τη διευκόλυνσή τους.
Η προειδοποίηση συνδέεται με την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να περιορίσει τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο», δηλαδή το δίκτυο πλοίων και εταιρικών σχημάτων που, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, αξιοποιείται για τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου και την παράκαμψη των περιορισμών.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει καταστήσει σαφές ότι επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εκτός ΗΠΑ μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αντιμετωπίσουν δευτερογενείς κυρώσεις εάν συμμετέχουν στη διευκόλυνση δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στο καθεστώς απαγορεύσεων.
Οι συνέπειες μπορεί να περιλαμβάνουν δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, περιορισμούς συναλλαγών και αποκλεισμό από κρίσιμες υπηρεσίες του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η ελληνική διάσταση και οι πιέσεις σε ναυτιλία, τράπεζες και νομικές υπηρεσίες
Η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδιαίτερη θέση απέναντι στις νέες αμερικανικές πρωτοβουλίες, λόγω του διεθνούς ρόλου της ναυτιλίας της και της παρουσίας εξειδικευμένων νομικών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών που εξυπηρετούν εμπορικές δραστηριότητες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Στο περιβάλλον αυτό, η επιβολή κυρώσεων σε εταιρικούς και νομικούς παρόχους με ελληνική παρουσία δημιουργεί νέα δεδομένα ως προς τους ελέγχους συμμόρφωσης, την ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων και την παρακολούθηση των διασυνοριακών συναλλαγών.
Το γεγονός ότι το FinCEN συνεργάζεται με ευρωπαϊκές αρχές, συμπεριλαμβανομένων των ελληνικών, δείχνει ότι η διερεύνηση των δικτύων που συνδέονται με το Ιράν επεκτείνεται πέρα από την αμερικανική επικράτεια.
Για τις τράπεζες, τα δικηγορικά γραφεία και τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις, η εξέλιξη αυξάνει τη σημασία των μηχανισμών ελέγχου, της προέλευσης κεφαλαίων και της πραγματικής ταυτότητας των εταιρειών με τις οποίες πραγματοποιούνται συναλλαγές.
Η Ουάσιγκτον στρέφεται πλέον στο οικονομικό και επαγγελματικό περιβάλλον που μπορεί να υποστηρίζει την παράκαμψη των κυρώσεων, με την Ελλάδα να εμφανίζεται συγκεκριμένα στις τελευταίες επίσημες αμερικανικές ανακοινώσεις.
Η επιβολή κυρώσεων στον χώρο των νομικών υπηρεσιών αποτελεί ήδη ολοκληρωμένη αμερικανική απόφαση. Για την ελληνική τράπεζα, η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της διερεύνησης. Η εξέλιξή της θα εξαρτηθεί από τα στοιχεία που θα συγκεντρώσουν οι αρμόδιες αρχές και από το κατά πόσον θα προκύψουν συγκεκριμένες παραβάσεις του αμερικανικού καθεστώτος κυρώσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου