Νέα δεδομένα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις δημιουργούν οι επίμονες διεκδικήσεις της Άγκυρας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου να βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης. Η αμφισβήτηση των θαλάσσιων δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών, το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και οι τουρκικές παρεμβάσεις σε έργα υποδομής ενισχύουν τους προβληματισμούς για ενδεχόμενη επιβολή περιορισμών στην άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ο ρόλος του τουρκολιβυκού μνημονίου, οι προκλήσεις για την ελληνική διπλωματία και η στρατηγική σημασία των 12 ναυτικών μιλίων.
Στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών διαφορών βρίσκεται η προσπάθεια της Άγκυρας να διευρύνει την επιρροή της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσα από την αμφισβήτηση της επίδρασης των ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η γεωγραφική θέση των νησιών δεν πρέπει να περιορίζει δυσανάλογα τα δικαιώματα που θεωρεί ότι απορρέουν από τις ηπειρωτικές ακτές της, προβάλλοντας διεκδικήσεις για την υφαλοκρηπίδα και την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Η ελληνική πλευρά, αντίθετα, επικαλείται το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, το οποίο αναγνωρίζει δικαιώματα υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στα νησιά που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Η ακριβής οριοθέτηση σε περιοχές επικαλυπτόμενων διεκδικήσεων αποτελεί ξεχωριστό νομικό ζήτημα. Το τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποτυπώνει την ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες, προκαλώντας ανησυχία στην Αθήνα για τις μελλοντικές επιδιώξεις της γειτονικής χώρας. Το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιδιώξει όχι μόνο ευνοϊκότερη οριοθέτηση, αλλά και ουσιαστικό λόγο στην αξιοποίηση θαλάσσιων περιοχών που διεκδικεί η Ελλάδα, αποτελεί βασικό προβληματισμό για την ελληνική εξωτερική πολιτική. Η συγκεκριμένη εκτίμηση συνδέεται με τις τουρκικές θέσεις και ενέργειες, χωρίς να συνιστά αποδεδειγμένο σχέδιο συνολικής συνδιαχείρισης του Αιγαίου.
Το ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου και οι τουρκικές απαιτήσεις για τις θαλάσσιες έρευνες
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αντιπαράθεση για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector, καθώς το έργο αποτελεί στρατηγική ενεργειακή επένδυση για την Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει δραστηριότητες θαλάσσιων ερευνών σε περιοχές από τις οποίες προβλέπεται να διέλθει το υποθαλάσσιο καλώδιο, υποστηρίζοντας ότι ορισμένες εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα. Η Αθήνα και η Λευκωσία απορρίπτουν τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις, επιμένοντας ότι η κατασκευή της ηλεκτρικής διασύνδεσης πρέπει να προχωρήσει σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη σημασία καθώς το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει το δικαίωμα τοποθέτησης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα, υπό συγκεκριμένους όρους. Στις 27 Οκτωβρίου 2026 καταγράφηκαν νέες κινήσεις ερευνητικών πλοίων, ενώ η γαλλική εταιρεία Nexans έχει κινήσει τις διαδικασίες για την επανέναρξη των ερευνών. Η πιθανότητα η Άγκυρα να αντιμετωπίσει οποιαδήποτε προηγούμενη ενημέρωση ως αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης αποτελεί κρίσιμο διπλωματικό ζήτημα. Παράλληλα, η εξέλιξη του έργου παραμένει συνδεδεμένη με τις ευρύτερες διαβουλεύσεις μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Τουρκίας.
Τα 12 ναυτικά μίλια, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τα διλήμματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής
Η υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης επαναφέρει στο προσκήνιο τις ευρύτερες διαφωνίες Ελλάδας και Τουρκίας για την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο. Η Αθήνα εξακολουθεί να θεωρεί κρίσιμη την προστασία των δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών, ενώ η Άγκυρα αντιτίθεται στην επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο, επικαλούμενη τις επιπτώσεις στα δικά της συμφέροντα. Η δυνατότητα επέκτασης έως τα 12 ναυτικά μίλια προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, με την Τουρκία να διατηρεί από το 1995 την απειλή πολέμου σε περίπτωση εφαρμογής του συγκεκριμένου δικαιώματος από την Ελλάδα στο Αιγαίο. Παράλληλα, νέες αντιδράσεις προκάλεσε η απόφαση της Βουλής της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, με το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών να το χαρακτηρίζει στις 20 Οκτωβρίου 2026 αντίθετο προς το διεθνές δίκαιο και τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Η διατήρηση της ελευθερίας υλοποίησης νόμιμων ενεργειακών και υποδομικών έργων αποτελεί βασικό ζητούμενο για την ελληνική διπλωματία, καθώς τυχόν παρατεταμένες δυσκολίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη διασύνδεση των νησιών και την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει κατά πόσο οι διπλωματικές επαφές και οι τεχνικές εργασίες θα επιτρέψουν την πρόοδο των έργων χωρίς νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου