Οι διεργασίες για την επόμενη ημέρα της Κεντροδεξιάς, το σενάριο πρωθυπουργού κοινής αποδοχής, η ανερχόμενη παρουσία Πιερρακάκη και ο ρόλος που θα μπορούσε να διαδραματίσει ο Αντώνης Σαμαράς
Η ΠΥΘΙΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ
, η Νέα Δημοκρατία έχει αρχίσει να συζητά για την επόμενη ημέρα, παρότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχει καμία πρόθεση να αποχωρήσει. Αυτό είναι και το παράδοξο της ιστορίας. Ο πρωθυπουργός σχεδιάζει τρίτη κυβερνητική θητεία, οι συνεργάτες του μιλούν για αυτοδυναμία, αλλά στο πολιτικό παρασκήνιο έχει ανοίξει εδώ και καιρό μια άλλη συζήτηση. Ποιος θα αναλάβει την παράταξη όταν ο Μητσοτάκης φύγει;
Και, κυρίως, ποιος θα μπορούσε να αναλάβει την πρωθυπουργία εάν οι επόμενες κάλπες δεν δώσουν αυτοδύναμη κυβέρνηση;
Προσέξτε τη διαφορά.
Δεν πρόκειται απαραιτήτως για το ίδιο πρόσωπο.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το ενδιαφέρον. Διότι ο Κωστής Χατζηδάκης, ο Νίκος Δένδιας και ο Κυριάκος Πιερρακάκης δεν διαθέτουν την ίδια πολιτική αφετηρία, δεν στηρίζονται στις ίδιες εσωκομματικές δυνάμεις και δεν θα διεκδικούσαν με τον ίδιο τρόπο τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη μετά Μητσοτάκη εποχή.
Και αν νομίζετε ότι οι συζητήσεις αυτές είναι εντελώς άσχετες με όσα συνέβησαν στο ΠΑΣΟΚ το 2004, θα σας πρότεινα να θυμηθείτε λίγο την ιστορία.
Ο Σημίτης, ο Παπανδρέου και το δαχτυλίδι που δεν έσωσε το ΠΑΣΟΚ
Τον Ιανουάριο του 2004, ο Κώστας Σημίτης αποφάσισε να αποχωρήσει από την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, διατηρώντας την πρωθυπουργία έως τις εκλογές. Ο Γιώργος Παπανδρέου αναδείχθηκε διάδοχός του σε μια ανοιχτή διαδικασία τον Φεβρουάριο, έχοντας προηγουμένως εξασφαλίσει τη δημόσια στήριξη του απερχόμενου προέδρου.
Η διαδικασία έμεινε στην πολιτική ιστορία ως η παράδοση του «δαχτυλιδιού».
Και είχε έναν συγκεκριμένο στόχο: Να επιχειρήσει το κυβερνών κόμμα μια αλλαγή πολιτικής εικόνας πριν από τις εκλογές, χωρίς να ανατραπεί η κυβερνητική συνέχεια.
Το αποτέλεσμα είναι γνωστό.
Στις 7 Μαρτίου 2004, η Νέα Δημοκρατία του Κώστα Καραμανλή κέρδισε τις εκλογές με 45,36% και περισσότερες από 3,3 εκατομμύρια ψήφους.
Ο Σημίτης απέφυγε να είναι ο αρχηγός που θα οδηγούσε το ΠΑΣΟΚ στην εκλογική ήττα. Δεν απέφυγε, όμως, την πολιτική κρίση που είχε ήδη εκδηλωθεί.
Μπορεί να επαναληφθεί κάτι ανάλογο με τον Μητσοτάκη;
Επί του παρόντος δεν υπάρχει κανένα στοιχείο ότι έχει λάβει τέτοια απόφαση. Ο ίδιος αποκλείει τη συζήτηση περί διαδοχής και επιμένει ότι θα διεκδικήσει την αυτοδυναμία το 2027.
Αλλά οι πολιτικές αποφάσεις πριν από τις εκλογές δεν είναι πάντοτε ίδιες με εκείνες που επιβάλλουν τα αποτελέσματά τους.
Και αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά οι ενδιαφερόμενοι.
Ο Χατζηδάκης και το σενάριο του ελεγχόμενου διαδόχου
Ας αρχίσουμε από τον Κωστή Χατζηδάκη.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης δεν απέκτησε τυχαία τη σημερινή του θέση. Αποτελεί έναν από τους μακροβιότερους πολιτικούς της νεότερης γενιάς της Νέας Δημοκρατίας, διαθέτει διαδρομή στην ΟΝΝΕΔ, στην Ευρωβουλή και σε σημαντικά υπουργεία, ενώ έχει ταυτιστεί με τη μεταρρυθμιστική πτέρυγα της παράταξης.
Στο Μέγαρο Μαξίμου έχει αναλάβει κεντρικό συντονιστικό ρόλο. Πρόσφατα, μάλιστα, κινητοποιήθηκε για τη συγκέντρωση προτάσεων από υπουργούς και βουλευτές ενόψει της διαμόρφωσης του προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας για την επόμενη τετραετία.
Δεν είναι μικρή υπόθεση.
Όποιος συμμετέχει στη σύνταξη του κυβερνητικού προγράμματος αποκτά επαφή με το σύνολο του πολιτικού και κοινοβουλευτικού μηχανισμού.
Και όποιος βρίσκεται στην αντιπροεδρία της κυβέρνησης αποκτά καθημερινή εμπειρία συντονισμού, αλλά και την πολιτική φθορά που συνοδεύει τη θέση.
Ο Χατζηδάκης έχει ένα προφανές πλεονέκτημα: Δεν χρειάζεται να εμφανιστεί ως αντίπαλος του Μητσοτάκη για να συζητείται ως πιθανός διάδοχός του.
Μπορεί να περιμένει.
Να εμφανίζεται ως επιλογή συνέχειας.
Και, εάν προκύψουν μετεκλογικές συνθήκες που απαιτούν ένα διαφορετικό πρόσωπο στην πρωθυπουργία, να αποτελεί μία από τις λύσεις που θα μπορούσαν να εξεταστούν.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει συμφωνία για την ανάδειξή του.
Σημαίνει, όμως, ότι η σημερινή του θέση δημιουργεί αντικειμενικά τις προϋποθέσεις για μια τέτοια συζήτηση.
Το ερώτημα είναι άλλο.
Θα μπορούσε ο Χατζηδάκης να γίνει πρωθυπουργός χωρίς προηγουμένως να γίνει πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας;
Θεωρητικά, μια μετεκλογική κοινοβουλευτική πλειοψηφία θα μπορούσε να στηρίξει πρόσωπο διαφορετικό από τον αρχηγό του μεγαλύτερου κόμματος. Πολιτικά, όμως, θα απαιτούνταν συμφωνίες που σήμερα δεν υπάρχουν.
Και, κυρίως, θα απαιτούνταν η συναίνεση του ίδιου του Μητσοτάκη.
Εδώ είναι το δύσκολο μέρος.
Ο Δένδιας δεν χρειάζεται το δαχτυλίδι του Μαξίμου
Ο Νίκος Δένδιας αποτελεί μια εντελώς διαφορετική περίπτωση.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας έχει διαμορφώσει τα τελευταία χρόνια διακριτή πολιτική φυσιογνωμία. Διατηρεί ισχυρή παρουσία στο παραδοσιακό νεοδημοκρατικό ακροατήριο και έχει συνδεθεί με μια πιο έντονη αναφορά στις ιστορικές και εθνικές προτεραιότητες της παράταξης.
Δεν είναι τυχαίο ότι η κοινή παρουσία του με τον Κώστα Καραμανλή και τον Αντώνη Σαμαρά σε εκδήλωση στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, τον Μάρτιο του 2025, τροφοδότησε τότε έντονη συζήτηση για την επόμενη ημέρα της Νέας Δημοκρατίας.
Κάποιοι μίλησαν ακόμη και για ένα άτυπο αντίπαλο «δαχτυλίδι».
Υπερβολή; Ενδεχομένως.
Αλλά η πολιτική σημειολογία είχε το ενδιαφέρον της.
Ο Δένδιας δεν εμφανίζεται ως δημιουργία του σημερινού Μεγάρου Μαξίμου. Έχει δική του πολιτική διαδρομή, δημόσια αναγνωρισιμότητα και δυνατότητα να απευθύνεται σε διαφορετικές γενιές νεοδημοκρατών.
Και εδώ βρίσκεται η ουσιαστική διαφορά με τον Χατζηδάκη.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης μπορεί να παρουσιαστεί ως η φυσική συνέχεια του Μητσοτάκη.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας θα μπορούσε να διεκδικήσει την ηγεσία με το επιχείρημα της επιστροφής στη φυσιογνωμία και στις παραδοσιακές αναφορές της Νέας Δημοκρατίας.
Ποιο από τα δύο θα αποδειχθεί ισχυρότερο;
Θα εξαρτηθεί από το εκλογικό αποτέλεσμα.
Διότι μια Νέα Δημοκρατία που θα έχει πετύχει υψηλό ποσοστό, αλλά όχι αυτοδυναμία, θα αντιμετωπίζει διαφορετικό πρόβλημα από μια Νέα Δημοκρατία που θα έχει υποστεί μεγάλη εκλογική υποχώρηση.
Στην πρώτη περίπτωση η συνέχεια θα μπορούσε να είναι πλεονέκτημα.
Στη δεύτερη θα μπορούσε να μετατραπεί σε βάρος.
Ο Πιερρακάκης και η διεκδίκηση της επόμενης γενιάς
Και κάπου εδώ εμφανίζεται ο Κυριάκος Πιερρακάκης.
Ο σημερινός υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει ένα χαρακτηριστικό που τον διαφοροποιεί από τους άλλους δύο.
Δεν διαθέτει τη μακρά κομματική διαδρομή του Χατζηδάκη ή του Δένδια. Έχει, όμως, συνδεθεί με την τεχνοκρατική εικόνα της διακυβέρνησης Μητσοτάκη και με τις αλλαγές στην ψηφιακή λειτουργία του κράτους.
Το πέρασμά του από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης στο υπουργείο Παιδείας και στη συνέχεια στο υπουργείο Οικονομικών έχει διευρύνει το πολιτικό του αποτύπωμα.
Αυτό δεν τον καθιστά αυτομάτως διεκδικητή της ηγεσίας.
Τον τοποθετεί, όμως, στη σχετική συζήτηση.
Και υπάρχει κάτι που δεν πρέπει να υποτιμάται.
Ο Πιερρακάκης έχει περισσότερο πολιτικό χρόνο μπροστά του. Δεν είναι υποχρεωμένος να διεκδικήσει την επόμενη ημέρα στην πρώτη ευκαιρία.
Θα μπορούσε να περιμένει μια επόμενη εσωκομματική αναμέτρηση.
Θα μπορούσε, επίσης, να αποτελέσει επιλογή ενός διαφορετικού συνασπισμού κομματικών δυνάμεων, εφόσον το αποτέλεσμα των εκλογών αλλάξει τις σημερινές ισορροπίες.
Προς το παρόν, βέβαια, αυτά παραμένουν ενδεχόμενα.
Η δημόσια παρουσία του δεν συνιστά ανακοίνωση υποψηφιότητας.
Ο Σαμαράς και το μετεκλογικό παζάρι που κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει
Υπάρχει και μια παράμετρος που ενδέχεται να αποκτήσει σημασία.
Ο Αντώνης Σαμαράς.
Εάν προχωρήσει τελικά στην ίδρυση νέου κόμματος και εάν το κόμμα αυτό αποκτήσει κοινοβουλευτική παρουσία, οι μετεκλογικοί συσχετισμοί θα μπορούσαν να περιπλακούν ακόμη περισσότερο.
Προσέξτε, όμως.
Άλλο πράγμα η πολιτική υπόθεση ότι ο Σαμαράς θα μπορούσε να επηρεάσει τις εξελίξεις και άλλο η ύπαρξη συγκεκριμένης συμφωνίας για μελλοντική κυβέρνηση.
Τέτοια συμφωνία δεν έχει τεκμηριωθεί.
Ούτε υπάρχει σήμερα δεδομένη συναίνεση του ΠΑΣΟΚ σε κυβέρνηση συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει αποκλείσει αυτή την προοπτική, ενώ ο Μητσοτάκης επιμένει ότι η αυτοδυναμία αποτελεί τη μόνη καθαρή κυβερνητική λύση υπό τις σημερινές συνθήκες.
Αλλά ας μη γελιόμαστε.
Μετά τις εκλογές οι αριθμοί αποκτούν συχνά μεγαλύτερη σημασία από τα προεκλογικά συνθήματα.
Εάν το εκλογικό αποτέλεσμα δεν επιτρέπει αυτοδύναμη κυβέρνηση, το ζήτημα της συνεργασίας θα βρεθεί εκ των πραγμάτων στο τραπέζι.
Και τότε το πρόσωπο του πρωθυπουργού μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντικό με την προγραμματική συμφωνία.
Το πραγματικό ερώτημα: Θα φύγει ο Μητσοτάκης ή θα επιχειρήσουν να τον παρακάμψουν;
Θα κλείσω με μια επισήμανση.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να ελέγχει την κυβέρνηση και το κόμμα του. Η Νέα Δημοκρατία προηγείται στις δημοσκοπήσεις και κανείς από τους πιθανούς διαδόχους του δεν έχει εκδηλώσει ανοιχτή πρόθεση αμφισβήτησής του.
Συνεπώς, όποιος παρουσιάζει την αποχώρησή του ως ειλημμένη απόφαση περιγράφει κάτι που δεν έχει συμβεί.
Αλλά είναι εξίσου λανθασμένο να θεωρούμε ότι η απουσία ανοιχτής αμφισβήτησης σημαίνει και απουσία σχεδιασμών για την επόμενη ημέρα.
Ο Χατζηδάκης έχει την εγγύτητα στο σημερινό σύστημα εξουσίας.
Ο Δένδιας έχει το δικό του πολιτικό εκτόπισμα και αναφορές στον παραδοσιακό κορμό της παράταξης.
Ο Πιερρακάκης διαθέτει διαφορετικό πολιτικό προφίλ και μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα.
Κανείς τους, ωστόσο, δεν μπορεί να αποκτήσει την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας απλώς επειδή κάποιος θα του παραδώσει ένα συμβολικό δαχτυλίδι. Το κόμμα έχει διαδικασία εκλογής προέδρου από τα μέλη του.
Και ας μην ξεχνάμε το σημαντικότερο.
Το 2004, ο Σημίτης επιχείρησε να μεταβιβάσει την ηγεσία πριν από μια δύσκολη εκλογική αναμέτρηση.
Το 2026, ο Μητσοτάκης επιμένει ότι θα κερδίσει και την επόμενη.
Η ιστορία, λοιπόν, δεν έχει ακόμη επαναληφθεί. Αλλά η συζήτηση για το ποιος θα κρατά το δαχτυλίδι την επόμενη ημέρα έχει ήδη αρχίσει. Και αυτό, στη Νέα Δημοκρατία, δεν είναι ποτέ μια αθώα συζήτηση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου