Επέλεξαν μια αφρικανική χώρα με περιορισμένα δημοκρατικά πρότυπα που έχει μηνύσει το Λονδίνο διεκδικώντας αποζημίωση άνω των 100 εκατομμυρίων λιρών για την αποτυχημένη βρετανική συμφωνία.

Προσθέστε το Documento News στην Google
Πέντε χώρες της ΕΕ (Ελλάδα, Γερμανία, Αυστρία, Δανία, Ολλανδία) ανακοίνωσαν τη Δευτέρα τη συμφωνία με τη Ρουάντα για τη δημιουργία του πρώτου κέντρου επιστροφής μεταναστών (Return Hubs) της ΕΕ εκτός της Ένωσης, σηματοδοτώντας την ακροδεξιά στροφή της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.
Αν και οι λεπτομέρειες της συμφωνίας βρίσκονται ακόμη υπό διαπραγμάτευση, η Δανία, η Αυστρία, η Γερμανία, η Ολλανδία και η Ελλάδα δηλώνουν ότι είναι βέβαιες για την επίτευξη συμφωνίας και την έναρξη των απελάσεων των μεταναστών το 2027.
Βέβαια η Ευρώπη δεν φαίνεται να πήρε μαθήματα από το αποτυχημένο βρετανικό σχέδιο «Ρουάντα», το οποίο απέτυχε αφού κόστισε στους Βρετανούς φορολογούμενους περίπου 715 εκατομμύρια λίρες, το οποίο στη συνέχεια κατέρρευσε στα βρετανικά δικαστήρια. Μάλιστα, τον Ιούνιο του 2022 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) ακύρωσε την πρώτη προγραμματισμένη πτήση κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, ενώ τον Νοέμβριο του 2023 το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου έκρινε το σχέδιο παράνομο καθώς αποφάνθηκε ότι η Ρουάντα δεν ήταν ασφαλής χώρα, καθώς υπήρχε κίνδυνος επαναπροώθησης των προσφύγων στις χώρες καταγωγής τους.
Η Ρουάντα αρνήθηκε να επιστρέψει τα χρήματα που είχε λάβει και επιπλέον μήνυσε το Λονδίνο διεκδικώντας αποζημίωση άνω των 100 εκατομμυρίων λιρών, ωστόσο διεθνές δικαστήριο απέρριψε την αξίωση της Ρουάντας υπέρ της Βρετανίας.
Το νέο σχέδιο της ΕΕ διαφέρει από το βρετανικό ως προς το ότι προορίζεται αποκλειστικά για μετανάστες που έχουν εξαντλήσει όλα τα υπόλοιπα ένδικα μέσα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βάσει των όσων έχουν γίνει γνωστά και όπως διευκρινίζει η ολλανδική κυβέρνηση, οι πέντε ευρωπαϊκές χώρες θα καλύπτουν στοχευμένα τα έξοδα μεταφοράς και προσωρινής στέγασης, εντάσσοντας τη συμφωνία σε μια ευρύτερη εταιρική σχέση κοινών συμφερόντων χωρίς υπέρογκες προκαταβολές.
Μιλώντας για αυτή τη νέα στρατηγική πάνω στο μεταναστευτικό, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, και θιασώτης των ακροδεξιών πολιτικών, Θάνος Πλεύρης, έσπευσε να πανηγυρίσει κάνοντας λόγο για ένα θετικό αφήγημα που θα βοηθήσει ολόκληρη την ευρωπαϊκή πολιτική για να εξαρθρώσει τα κυκλώματα διακινητών.
«Η καινοτόμος λύση της δημιουργίας ενός Return Hub σε χώρα εκτός της Ευρώπης δίνει τη δυνατότητα να δώσουμε μάχη απέναντι στην παράνομη μετανάστευση, στα κυκλώματα των διακινητών, αλλά και να αυξήσουμε τις επιστροφές», δήλωσε.
Η πρώτη εγκατάσταση αναμένεται να φιλοξενεί περίπου 100 άτομα κάθε φορά. Όσοι θα αποστέλλονται εκεί θα έχουν την ελευθερία να κυκλοφορούν στη Ρουάντα και αναμένεται να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία και στην αγορά εργασίας, σύμφωνα με αξιωματούχους.
«Πιστεύω ότι αυτή η [συμφωνία] αλλάζει τα δεδομένα. Θα ανακτήσουμε τον έλεγχο και θα εξαλείψουμε το κίνητρο για την παράνομη μετανάστευση», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντερικσεν, κατά τη διάρκεια της ανακοίνωσης στη Βιέννη, μαζί με τον Αυστριακό καγκελάριο Κρίστιαν Στόκερ και τους υπουργούς Εσωτερικών των άλλων εμπλεκόμενων χωρών, μεταξύ των οποίων και ο Βινσέντ Μπιρούτα της Ρουάντα.
Ο αρχικός κέντρο θα αποτελεί ένα πιλοτικό πρόγραμμα μικρής κλίμακας, με σχέδια επέκτασης του προγράμματος μόλις τεθεί σε λειτουργία και μειωθεί ο κίνδυνος να εμποδιστούν οι απελάσεις λόγω νομικών προσφυγών.
Ποιοι θα αποστέλλονται στα Return Hubs;
Οι πέντε χώρες ισχυρίζονται ότι θα απελάσουν όσους έχει απορριφθεί το άσυλο με τελεσίδικη απόφαση.
Οι ανήλικοι θα εξαιρούνται, ενώ κάθε χώρα θα εφαρμόζει τα δικά της κριτήρια για την επιλογή των ατόμων που θα απελαθούν.
Οι Κάτω Χώρες θα επικεντρωθούν σε ενήλικες άνδρες από χώρες της περιοχής της Ρουάντα, ενώ η Γερμανία θα στοχεύσει σε μετανάστες που αρνούνται να συνεργαστούν στις προσπάθειες εξακρίβωσης της ταυτότητάς τους και προέρχονται από χώρες που διστάζουν να επαναδεχθούν τους δικούς τους υπηκόους, σύμφωνα με άτομα που είναι εξοικειωμένα με τις διαπραγματεύσεις.
Μετά από μια περίοδο παραμονής στο κέντρο, η διάρκεια της οποίας δεν έχει ακόμη καθοριστεί, οι μετανάστες θα καλούνται να ξαναχτίσουν τη ζωή τους στη Ρουάντα ή να επιστρέψουν εθελοντικά στις χώρες καταγωγής τους ή σε άλλη χώρα όπου έχουν δικαίωμα διαμονής.
Η ευρωπαϊκή υπηρεσία συνόρων Frontex δεν θα έχει ρόλο στις απελάσεις στα αρχικά στάδια, παρά τη μεταρρύθμιση της αποστολής της που πρότεινε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θα της επέτρεπε να το πράξει.
Το κόστος παραμένει ασαφές
Οι πέντε χώρες της ΕΕ θα αναλάβουν το πλήρες κόστος της απέλασης των μεταναστών και της φιλοξενίας τους στη Ρουάντα. Ωστόσο, κατά τη συνέντευξη Τύπου δεν δόθηκε καμία εκτίμηση για το κόστος της αρχικής εγκατάστασης, καθώς οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Σύμφωνα με άτομα που έχουν γνώση των διαπραγματεύσεων, οι υπηρεσίες στη Ρουάντα θα είναι σημαντικά φθηνότερες από τις αντίστοιχες υπηρεσίες στην Ευρώπη.
Δεν είναι επίσης σαφές, σε αυτό το στάδιο, τι θα λάβει η Ρουάντα ως αντάλλαγμα. Το Κιγκάλι, ωστόσο, πρόκειται να υπογράψει την επόμενη εβδομάδα συμφωνία εταιρικής σχέσης με τη Δανία, η οποία αφορά τη συνεργασία στον τομέα της μετανάστευσης.
Πώς επιλέχθηκε η Ρουάντα
Η επιλογή της αφρικανικής χώρας δεν θεωρείται τυχαία, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες φέρεται ότι θα χρησιμοποιήσουν τις εγκαταλελειμμένες εγκαταστάσεις που η Βρετανία είχε κατασκευάσει στη Ρουάντα. Το σχέδιο της Βρετανίας που ακυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο περιλάμβανε τη μεταφορά μεταναστών που δεν είχαν ακόμα ολοκληρώσει τις διαδικασίες απόδοσης ασύλου. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη ξεκινήσει να μεταφέρουν μετανάστες στη Ρουάντα.
Η Ρουάντα έχει κακή φήμη σε σχέση με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο Πολ Καγκάμε είναι επικεφαλής της χώρας από το 1994 όταν κατέλαβε την εξουσία σταματώντας τη γενοκτονία κατά των Τούτσι.
Από τότε έχει καταστείλει την αντιπολίτευση με παρακολουθήσεις, εκφοβισμούς, εξωδικαστικές συλλήψεις και βασανιστήρια. Ο Καγκάμε κατηγορείται ότι υποστηρίζει την αντάρτικη ομάδα M23 που εμπλέκεται στον εμφύλιο πόλεμο του Κογκό. Φόνοι, βιασμοί και διάφορες άλλες παραβάσεις έχουν χρεωθεί στην Μ23.
«Η συμφωνία είναι ντροπή»
Τα κέντρα επιστροφής έχουν προκαλέσει ανησυχίες όσον αφορά τη συμβατότητά τους με το δίκαιο της ΕΕ και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι επικριτές προειδοποιούν ότι θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδίως όταν δημιουργούνται σε χώρες με περιορισμένα δημοκρατικά πρότυπα.
«Η συμφωνία είναι ντροπή», δήλωσε η Γαλλίδα βουλευτής Μελίσα Καμάρα, της ομάδας των Πρασίνων/EFA, θεωρώντας ότι οι εμπλεκόμενες χώρες «υπερβαίνουν ένα ακόμη επαίσχυντο ηθικό όριο, συνάπτοντας συμφωνία με ένα αυταρχικό καθεστώς».
Η ομάδα των πέντε χωρών δήλωσε ότι όλες οι διαδικασίες θα διεξάγονται σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Ωστόσο, ενδέχεται να προκύψουν νομικές επιπλοκές όταν ξεκινήσουν οι απελάσεις προς τη Ρουάντα το επόμενο έτος, καθώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων απαγορεύει στις χώρες να μεταφέρουν άτομα σε κράτη ή σε καταστάσεις όπου ενδέχεται να υποστούν παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους.
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με το ιστορικό της Ρουάντα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Μια παρόμοια συμφωνία μεταξύ της Ρουάντα και του Ηνωμένου Βασιλείου, βάσει της οποίας η Βρετανία σχεδίαζε να στείλει αιτούντες άσυλο στην αφρικανική χώρα, κρίθηκε παράνομη από το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου το 2023, λόγω του κινδύνου οι μεταφερόμενοι να σταλούν στη συνέχεια σε χώρες όπου θα αντιμετώπιζαν δίωξη.
Σύμφωνα με τον νόμο που επιτρέπει στα κράτη μέλη της ΕΕ να δημιουργούν κέντρα επαναπροώθησης εκτός της Ένωσης, επιλέξιμες είναι μόνο χώρες εκτός ΕΕ — «όπου τηρούνται τα διεθνή πρότυπα και οι αρχές για τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο».
Πιθανή και η Ουγκάντα ως δεύτερη χώρα
Στόχος των πέντε χωρών μεταξύ των οποίων και της Ελλάδας είναι να υπάρξουν συμφωνίες με χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το δυνατόν συντομότερα ώστε να καταστεί εφικτή η λειτουργία του πρώτου Return Hub ακόμα και μέσα στο 2027.
Μέχρι τώρα παρέμενε άγνωστο ποιες χώρες θα φιλοξενήσουν τις εν λόγω δομές. Με δεδομένο ότι η Ρουάντα αποτελεί την πρώτη, ήδη μεταξύ των σεναρίων που έχουν συζητηθεί και φαίνεται να προκρίνονται, είναι να δημιουργηθούν Κέντρα και σε άλλα αφρικανικά κράτη, όπως για παράδειγμα η Ουγκάντα.
Ελλάδα, Δανία, Γερμανία, Αυστρία και Ολλανδία θα αναλάβουν τη χρηματοδότηση των εγκαταστάσεων, ενώ παράλληλα εξετάζεται η παροχή οικονομικής στήριξης, εμπορικών συνεργασιών ή άλλων κινήτρων προς τις χώρες που θα φιλοξενήσουν τα κέντρα.
Η Ελλάδα στο Core Group των πέντε
Το περασμένο διάστημα τα κράτη – μέλη της ΕΕ θέσπισαν οριστικά το νομικό πλαίσιο για τη δημιουργία τέτοιων κέντρων απελάσεων σε τρίτες χώρες. Οι δομές αυτές, γνωστές και ως “κόμβοι επιστροφής” (return hubs), προορίζονται “για τη φιλοξενία ατόμων σε βάρος των οποίων εκκρεμούν εκτελεστές αποφάσεις απομάκρυνσης, αλλά δεν μπορούν να επιστραφούν στις χώρες καταγωγής τους”, όπως αναφέρει το σχέδιο. Στις περιπτώσεις αυτές εντάσσονται όσοι δεν είναι δεκτοί από τα κράτη από τα οποία ξεκίνησαν (εξαιρουμένων των ασυνόδευτων ανηλίκων).
ΦΩΤΟ: Αρχείου
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου