AP
Το Κρεμλίνο έστειλε σαφές μήνυμα στην Ευρώπη… «Αν θέλει μια θέση στο τραπέζι των συνομιλιών για την Ουκρανία θα πρέπει πρώτα να αποφασίσει για τον εκπρόσωπό της». Ωστόσο οι Ευρωπαίοι δυσκολεύτηκαν να βρουν τον διαπραγματευτή τους.
Χρειάστηκε να προηγηθούν εβδομάδες εσωτερικών αντιπαραθέσεων μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της ΕΕ την Παρασκευή (13/11) στο Δουβλίνο για να καταλήξουν. Οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν ότι το σχήμα E5 —Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Πολωνία— μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα εκπροσωπεί την Ένωση σε οποιεσδήποτε μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους και δύο διπλωμάτες που επικαλείται το Politico.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Η απόφαση ήρθε μία ημέρα μετά τη δήλωση του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είναι ανοιχτός στη συμμετοχή της Ευρώπης στον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Το πρόβλημα για τους Ευρωπαίους είναι πως παρά τις επίσημες δηλώσεις περί ακλόνητης υποστήριξης της Ουκρανίας, η «γραμμή» για τον τρόπο τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία δεν είναι ενιαία. Και κανένα πρόσωπο στην παρούσα φάση δεν μοιάζει ικανό να συγκεράσει τις αντιθέσεις και να εκπροσωπήσει αξιόπιστα την ΕΕ σε απευθείας συνομιλίες με τη Ρωσία.
Όπως χαρακτηριστικά σχολίαζε το Politico, οι ηγέτες της ΕΕ αδυνατούν να καταλήξουν σε συμφωνία για μια κοινή διαπραγματευτική εντολή. Κοινός τόπος για τους Ευρωπαίους θα μπορούσαν είναι μόνο ορισμένες «κόκκινες γραμμές», σύμφωνα με διπλωμάτες και αξιωματούχους. Αυτό ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να αποτελέσει διαπραγματευτική θέση σε συνομιλίες με τη Ρωσία.
«Οι περισσότεροι ηγέτες δεν αποδέχονται την ιδέα ότι περισσότερες από 30 χώρες μπορούν να εκπροσωπούνται από ένα μόνο πρόσωπο», δήλωσε χαρακτηριστικά ευρωπαίος διπλωμάτης, αναφερόμενος παράλληλα στην ανάγκη εκπροσώπησης όχι μόνο της ΕΕ (η οποία έτσι κι αλλιώς έχει τις αντιθέσεις της), αλλά και χωρών, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νορβηγία, και προφανώς και το ΝΑΤΟ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η θέση της Γερμανίας, καθώς αποτελεί τον μεγαλύτερο ευρωπαίο «χρηματοδότη» της Ουκρανίας. Τελικά πέρασε η πρόταση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς που τάχθηκε υπέρ της διατήρησης του σχήματος Ε3, δηλαδή της συνεργασίας Γερμανίας, Γαλλίας και Ηνωμένου Βασιλείου. «Το σχήμα E3 έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικό», ισχυρίστηκε, σημειώνοντας πως σε αυτό το σχήμα θα μπορούσαν να προστεθούν και η Ιταλία και η Πολωνία. Όπως και έγινε.
Οι εσωτερικές αντιθέσεις των Ευρωπαίων φάνηκαν και στις δηλώσεις του Τζάρεντ Κούσνερ, που μαζί με τον Στιβ Γουίτκοφ, ως ειδικοί απεσταλμένοι του Τραμπ, ανέλαβαν να προωθήσουν τη συμμετοχή των Ευρωπαίων στις διαπραγματεύσεις – και κυρίως να πείσουν τον Βλαντιμίρ Πούτιν να δώσει την έγκρισή του για αυτό. «Εάν η Ευρώπη μπορούσε να ορίσει ένα πρόσωπο που θα μιλούσε εκ μέρους της, αυτό θα ήταν μεγαλύτερο επίτευγμα από το να πειστούν οι Ρώσοι να τη συμπεριλάβουν στις διαπραγματεύσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Μέχρι και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι φάνηκε να χάνει την υπομονή του με την αδυναμία της Ευρώπης να βρει έναν διαπραγματευτή. «Πρέπει να επιλέξουμε ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις διαπραγματεύσεις», δήλωσε.
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: Ποια είναι τελικά η «Ευρώπη»;
Οι τρεις φατρίες της Ευρώπης για την Ουκρανία
Οι Ευρωπαίοι – όπως παρατηρεί το RT – φαίνεται να χωρίζονται σε τρία ευρύτερα στρατόπεδα σχετικά με το ποια θα μπορούσε τελικά να είναι η «φωνή της Ευρώπης» στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία.
Οι «ρεαλιστές»
Μεταξύ ορισμένων ηγετών της αποκαλούμενης «παλιάς Ευρώπης» (δηλαδή των μεγάλων παραδοσιακών δυνάμεων της ΕΕ) διαμορφώνεται η αντίληψη ότι η ήπειρος θα πρέπει να αναγνωρίσει τα όρια της πολιτικής της υπέρ της Ουκρανίας και να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις, προτού οι εξελίξεις την προσπεράσουν.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι μπορούν πλέον να θεωρούνται οι βασικοί εκπρόσωποι αυτής της προσέγγισης. Η Μελόνι βρισκόταν εξ αρχής σε αυτή τη θέση. Ο Μακρόν φαίνεται πως προσχώρησε σε αυτήν την πλευρά τον τελευταίο χρόνο, εγκαταλείποντας τις «πολεμικές ιαχές». Τον περασμένο Δεκέμβριο, ο Μακρόν πρότεινε η Ευρώπη να ορίσει έναν ειδικό απεσταλμένο «μέσα στις επόμενες εβδομάδες». Έκτοτε έχει περάσει σχεδόν ένας χρόνος, αλλά ο Μακρόν συνεχίζει να υποστηρίζει την ανάγκη για έναν κοινό ευρωπαίο διαπραγματευτή.
Ακόμη όμως και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς – παρά τις επιθετικές (κατά καιρούς) δηλώσεις του – έχει υποστηρίξει πως η ΕΕ θα πρέπει «να βρει ξανά μια ισορροπία με τον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό γείτονά μας».
Στο «στρατόπεδο» των «ρεαλιστών», σύμφωνα με τη ρωσική οπτική, συγκαταλέγονται προφανώς και ο Φινλανδός Πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ, αλλά και ο Νορβηγός πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε, οι οποίοι ήταν και οι δύο πρώτοι ευρωπαίοι ηγέτες που ανέλαβαν την πρωτοβουλία να επικοινωνήσουν τηλεφωνικά με τον Βλαντιμίρ Πούτιν για το θέμα της Ουκρανίας, πυροδοτώντας μια νέα εσωτερική διαμάχη στην ΕΕ.
Στο στρατόπεδο των ρεαλιστών έχει τοποθετήσει τον εαυτό του και ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ, ο οποίος επιπλέον έχει μπλοκάρει την κατάσχεση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 210 δισ. ευρώ, υποστηρίζοντας ότι θα αποτελούσε τεράστιο πλήγμα εμπιστοσύνης στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Οι «μαξιμαλιστές»
Σε αυτό το στρατόπεδο ανήκουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες που θεωρούν οποιαδήποτε διαπραγμάτευση με τη Ρωσία «προδοσία της Ουκρανίας» και εμφανίζονται αποφασισμένοι να συνεχίσουν τον πόλεμο… «μέχρι τέλους».
Χαρακτηριστικός εκπρόσωπος αυτής της τάσης είναι η Πολωνία. Ο υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι αντέδρασε με έκπληξη όταν ο Κούσνερ ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ο ίδιος και ο Τραμπ εργάζονται για μια συμφωνία που θα «αντιμετωπίζει τις ανησυχίες όλων των πλευρών για την ασφάλεια» στην Ευρώπη. «Το τελευταίο πράγμα που θέλουμε είναι η Δυτική Ευρώπη να συνεννοείται με τη Ρωσία πίσω από την πλάτη των Ανατολικοευρωπαίων», δήλωσε οργισμένος στους δημοσιογράφους.
Η πεποίθηση ότι η Ουκρανία μπορεί να επιφέρει στρατιωτική ήττα στη Ρωσία αποτελεί βασικό στοιχείο της ευρωπαϊκής μαξιμαλιστικής προσέγγισης. Ο πρόεδρος της Λετονίας Έντγκαρς Ρίνκεβιτς το έχει καταστήσει σαφές, όταν δήλωσε ανοιχτά ότι «η Ρωσία πρέπει να καταστραφεί».
Οι εκκλήσεις του Σικόρσκι για «επιθετικές» στρατιωτικές ασκήσεις του ΝΑΤΟ, με στόχο την αποσταθεροποίηση του ρωσικού θύλακα του Καλίνινγκραντ, αποτελούν ένα ακόμη παράδειγμα αυτής της ρητορικής.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι απαιτήσεις του πρώην υπουργού Εξωτερικών της Λιθουανίας Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις να καταργήσουν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ «όλες τις κόκκινες γραμμές και τις πολιτικές αποκλιμάκωσης» έναντι της Ρωσίας. Αντίστοιχα, ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μίχαλ έχει παρομοιάσει τον Πούτιν με «αρουραίο στριμωγμένο στη γωνία».
Πρόκειται για τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα μιας επιθετικής ρητορικής που προέρχεται κυρίως από την Ανατολική Ευρώπη και τις χώρες της Βαλτικής. Για αυτό το «στρατόπεδο» ακόμη και μια συμβολική διπλωματική προσέγγιση προς τη Μόσχα είναι αδιανόητη. Μετά την τηλεφωνική επικοινωνία των Στουμπ και Στέρε με τον Πούτιν τον περασμένο μήνα, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν σήκωσε πρώτη τη «σημαία» των αντιδράσεων, επικρίνοντας σφοδρά τους δύο ηγέτες και τονίζοντας ότι «δεν συντονίζονται με τους υπόλοιπους» της ΕΕ. Στην ίδια ομάδα συγκαταλέγεται και ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον, ένας από τους σκληρότερους επικριτές της Ρωσίας στην ΕΕ.
VDL και Κάλλας… η ηγεσία της Κομισιόν
Το RT εντάσσει την ηγεσία της Κομισιόν σε μια ξεχωριστή κατηγορία, αυτή των «ανεδαφικών επιδιώξεων». Συγκεκριμένα αναφέρεται στην πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, και την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας.
Η πρώτη έχει επιμείνει ότι η ΕΕ πρέπει να έχει δικαίωμα βέτο σε οποιαδήποτε πιθανή ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Μόσχας, Κιέβου και Ουάσιγκτον, ότι η Ουκρανία πρέπει να διατηρήσει τα σύνορα που είχε πριν από τον πόλεμο και ότι η Ρωσία πρέπει να υποχρεωθεί να καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις στο Κίεβο.
«Η στάση της Κάλας παρουσιάζεται ως ακόμη περισσότερο αποκομμένη από την πραγματικότητα», σχολιάζει το RT. Οι επανειλημμένες εκκλήσεις της για ευρωπαϊκή εκπροσώπηση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων συνοδεύονται από αναφορές σε ταινίες υπερηρώων της Marvel, όπως το «Ευρωπαίοι, ενωθείτε!», αλλά και από προτάσεις για τη διάσπαση της Ρωσίας σε «πολλά μικρότερα κράτη». Σε τελευταία δήλωσή της, υποστήριξε πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν θέλει να είναι αυτή η εκπρόσωπος της Ευρώπης σε πιθανές διαπραγματεύσεις γιατί «είναι πολύ ισχυρή» και την «φοβάται».
«Η αλαζονεία της φον ντερ Λάιεν και της Κάλας έχει ουσιαστικά αποκλείσει το ενδεχόμενο να αναλάβουν ρόλο διαπραγματευτή, τόσο στα μάτια του Κρεμλίνου όσο και άλλων Ευρωπαίων ηγετών», σχολιάζει το RT. «Πώς μπορεί κανείς να συζητήσει οτιδήποτε με την Κάγια Κάλας;», είχε αναρωτηθεί στο παρελθόν ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ, μιλώντας σε δημοσιογράφους, προσθέτοντας πως οι Βρυξέλλες είναι γεμάτες από «ημιμαθείς, ανίκανους γραφειοκράτες».
Το μήνυμα της Μόσχας
Μετά τη συνάντηση του Βλαντιμίρ Πούτιν με τον Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ στο Κρεμλίνο, η Μόσχα ξεκαθάρισε πως οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν σε διαπραγματεύσεις, αρκεί να έχουν διάθεση να συνομιλήσουν και να βρουν έναν εκπρόσωπο.
«προς το παρόν, οι δηλώσεις που ακούμε από τους Ευρωπαίους δεν δείχνουν καμία επιθυμία από την πλευρά τους να συμβάλουν στην πρόοδο προς μια ειρηνική κατεύθυνση», υπογράμμισε ο Ντμίτρι Πεσκόφ και πρόσθεσε: «Αφού κατανοήσουμε τις πραγματικές προθέσεις τους και την ετοιμότητά τους να συμβάλουν στην ειρηνευτική διαδικασία, τότε θα μπορέσουμε να λάβουμε μια απόφαση σχετικά με τη διεξαγωγή διαλόγου για την ειρήνη στην Ουκρανία σε διευρυμένη μορφή».
«Εάν οι Ευρωπαίοι έχουν κάποιον που είναι εξουσιοδοτημένος να μιλήσει εκ μέρους τους και εάν έχουν τη διάθεση να συνομιλήσουν, τότε θα το κάνουμε», τόνισε. Όπως σχολίασε σκωπτικά ο Σεργκέι Λαβρόφ, εάν οι Ευρωπαίοι δεν λάβουν σύντομα μια απόφαση, ενδέχεται να καταλήξουν να «κάθονται στο ξενοδοχείο τους» (σ.σ. εννοώντας κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων όπως συνέβη στο Άμπου Ντάμπι), την ώρα που το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας θα αποφασίζεται χωρίς τη συμμετοχή τους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου