ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΟΡΦΙΔΗΣ
© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Δύο μήνες χρειάστηκε ώστε το οργανωμένο λιανεμπόριο να… οργανωθεί και με τη συμμετοχή της Βιομηχανίας Τροφίμων και του Συνδέσμου Επώνυμων Προϊόντων (κατά βάση τις πολυεθνικές) να προχωρήσει τελικά στην πρωτοβουλία μείωσης τιμών σε 1.000 κωδικούς προϊόντων που είχε προαναγγείλει ήδη από το καλοκαίρι ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος ως μέτρο περιορισμού του πληθωρισμού.
Την ερχόμενη εβδομάδα οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ αναμένεται να αρχίσουν να κοινοποιούν στο υπουργείο τις σχετικές λίστες με τα βασικά αγαθά που διαμορφώνουν προκειμένου η πρωτοβουλία να ενεργοποιηθεί έως τα μέσα του μήνα περίπου, με προοπτική να κρατήσει έως τις εορτές. Το μέτρο, όπως λένε παράγοντες της αγοράς, μπορεί να μην περιορίσει τον πληθωρισμό μιας και το πρόβλημα εστιάζεται πρωτίστως στις τιμές ενέργειας, στέγασης και υπηρεσιών, εντούτοις δεν αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά την κερδοφορία των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, όπως έλεγαν δημοσίως εκπρόσωποι των επιχειρήσεων, που όπως δείχνουν και οι τελευταίες οικονομικές καταστάσεις που δημοσιοποιήθηκαν για τη χρήση του 2024 μια χαρά διατηρήθηκαν ακόμα και την εποχή των παρεμβατικών μέτρων της κυβέρνησης.
Ο δε ρόλος των αλυσίδων στη μετά COVID εποχή πλέον έχει συγκεντρώσει σημαντική μάζα και μέγεθος, επηρεάζοντας όλη την αγορά και συγκεντρώνοντας όλο το χρήμα εξελισσόμενος σε «τροχονόμο». Εξάλλου τα σούπερ μάρκετ λειτουργούν πλέον ως πλατφόρμες απευθείας επικοινωνίας με τον καταναλωτή. Και αυτό έχει τρομερή δύναμη. Δεν είναι τυχαίο ότι όλοι σχεδόν οι μεγάλοι παίκτες έχουν τις δικές τους εταιρείες για να προμηθεύουν τα σούπερ μάρκετ. Παραγωγικές ή απλώς εμπορικές. Από εταιρείες χαρτικών και απορρυπαντικών έως εισαγωγείς προϊόντων bazaar, παραγωγοί έτοιμων γευμάτων κ.ο.κ. Και κάπως έτσι, επιταχύνεται η συγκέντρωση σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ο Ομιλος Σκλαβενίτη κάνει πλέον «άπιαστα» νούμερα πωλήσεων, ενώ πλέον συνολικά πέντε παίκτες, μετά και τη διαφαινόμενη συγχώνευση Μασούτη – ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός, θα τζιράρουν πάνω από 1,5 δισ. έκαστος! Σημειωτέον πως οι πωλήσεις του κλάδου φέτος τρέχουν με ρυθμό άνω του 4%, πιάνοντας στο 7μηνο τα 8 δισ. ευρώ, εξέλιξη που δείχνει ότι φέτος θα καταγραφεί νέο ρεκόρ, άνω των 15 δισ. ευρώ.
Σκλαβενίτης: Συγκεντρώνει και κυριαρχεί
Το 2019 ο Σκλαβενίτης είχε τζίρο 3,28 δισ. ευρώ και ζημιές 18,8 εκατ. ευρώ. Ηταν ακόμη η εποχή της μεγάλης μετάβασης μετά την εξαγορά της Μαρινόπουλος και τα τεράστια βάρη που είχε αναλάβει. Από τότε μέχρι το 2024 η εικόνα έχει μεταμορφωθεί πλήρως: ο κύκλος εργασιών εκτινάχθηκε στα 5,56 δισ. ευρώ καταγράφοντας αύξηση σχεδόν 70% μέσα σε πέντε χρόνια και τα καθαρά κέρδη, που τότε ήταν αρνητικά, έφτασαν το 2024 τα 108,7 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή δεν δείχνει μόνο τη δυναμική του ομίλου, αλλά και την τάση της αγοράς: οι μικροί εξαφανίζονται ή αδυνατούν να συμβαδίσουν, ενώ οι μεγάλοι αποκτούν χαρακτηριστικά «συστημικών» παικτών. Σήμερα, ο Σκλαβενίτης είναι με διαφορά ο μεγαλύτερος όμιλος λιανεμπορίου τροφίμων στη χώρα, με μέγεθος που τον καθιστά σημείο αναφοράς όχι μόνο για την αγορά τροφίμων, αλλά και για την ίδια τη ρευστότητα στην οικονομία. Η παράλληλη ανάπτυξη της Γλάρος Α.Ε. ενισχύει ακόμη περισσότερο τον έλεγχο που ασκεί η οικογένεια Σκλαβενίτη στο οικοσύστημα του κλάδου: από τα χαρτικά και τα καταναλωτικά αγαθά μέχρι την προετοιμασία για τα έτοιμα γεύματα, δημιουργεί δικά της προϊόντα τα οποία διοχετεύει απευθείας στα ράφια της. Ετσι, το περιθώριο κέρδους αυξάνεται ενώ η εξάρτηση από τρίτους μειώνεται.
Lidl: Ο «σιωπηλός» δεύτερος
Παρότι δεν δημοσιεύει οικονομικές καταστάσεις στην Ελλάδα, καθώς λειτουργεί ως Ο.Ε., το Lidl Hellas θεωρείται πλέον ο δεύτερος μεγαλύτερος παίκτης του οργανωμένου λιανεμπορίου. Οι εκτιμήσεις της αγοράς αναφέρουν πως τα έσοδά του έχουν ξεπεράσει προ διετίας το όριο των 2 δισ. ευρώ, με συνεχή ανοδική πορεία. Η επιτυχία του βασίζεται στο διαφορετικό μοντέλο λειτουργίας:
■ Σχεδόν αποκλειστικά συσκευασμένα προϊόντα (ιδιωτικής ετικέτας και επώνυμα).
■ Χαμηλός αριθμός εργαζομένων ανά κατάστημα.
■ Αυστηρή τυποποίηση διαδικασιών.
■ Εμφαση στη συγκράτηση τιμών.
Αυτό το γερμανικό μοντέλο οργάνωσης δίνει στο Lidl τη δυνατότητα να εμφανίζει κατά γενική ομολογία υψηλότερα περιθώρια κέρδους από κάθε άλλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα – ακόμη και από τον Σκλαβενίτη. Το γεγονός ότι δεν κοινοποιεί τα επίσημα οικονομικά του στοιχεία αφήνει χώρο μόνο για εκτιμήσεις, ωστόσο στελέχη της αγοράς συμφωνούν ότι το Lidl είναι από τις πιο κερδοφόρες δραστηριότητες του ομίλου Schwarz διεθνώς. Με συνεχείς επενδύσεις σε νέα καταστήματα, logistics και αναβαθμίσεις, η αλυσίδα ενισχύει διαρκώς το αποτύπωμά της στην Ελλάδα, εδραιώνοντας τη θέση της ως ο «σιωπηλός» δεύτερος πίσω από τον Σκλαβενίτη – και σε ορισμένα κομμάτια της αγοράς ο πραγματικός «price maker».
ΑΒ Βασιλόπουλος: Προσπάθεια ανασύνταξης
Η ΑΒ Βασιλόπουλος, με την ισχυρή στήριξη του πολυεθνικού ομίλου Ahold Delhaize, επιχειρεί τα τελευταία χρόνια έναν συνολικό μετασχηματισμό προκειμένου να επιστρέψει σε σταθερή κερδοφορία και να διατηρήσει τον ρόλο της ανάμεσα στους μεγάλους του οργανωμένου λιανεμπορίου. Τα στοιχεία της τελευταίας εξαετίας αποτυπώνουν καθαρά την ανάγκη αυτής της στροφής: ο τζίρος της αλυσίδας κινήθηκε σε ένα πλατό λίγο κάτω από τα 2 δισ. ευρώ (από 1,94 δισ. το 2019 σε 2,02 δισ. το 2020 και 1,93 δισ. το 2024), ενώ η καθαρή κερδοφορία πέρασε από θετικά πρόσημα σε ζημιογόνα αποτελέσματα μετά το 2021. Από κέρδη 19,9 εκατ. ευρώ το 2019, 28 εκατ. το 2020 και 30,7 εκατ. το 2021, η εταιρεία κατέγραψε ζημιές 2,5 εκατ. το 2022, οι οποίες διογκώθηκαν σε 19,2 εκατ. το 2023 και περιορίστηκαν στα 15,8 εκατ. το 2024.
Η διοίκηση, υπό τον Brand President Νίκο Λαβίδα, έχει χαράξει τρεις βασικούς πυλώνες για την επόμενη μέρα: ενίσχυση της ιδιωτικής ετικέτας, επέκταση του μοντέλου franchise, επενδύσεις στην ψηφιοποίηση και το omnichannel. Παράλληλα, η εταιρεία προχωρά σε ξεσκαρτάρισμα του δικτύου της μετατρέποντας ή κλείνοντας ζημιογόνα σημεία, με στόχο μεγαλύτερη αποδοτικότητα ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ προωθεί τις συνεργασίες franchise. Σε κάθε περίπτωση, η αλυσίδα διαρκώς βρίσκεται στα σενάρια συγκέντρωσης του κλάδου.
Μασούτης – Κρητικός: Το deal που αλλάζει τον χάρτη
Η αγορά του οργανωμένου λιανεμπορίου ετοιμάζεται να υποδεχτεί έναν νέο παίκτη των 2 δισ. ευρώ. Η συμφωνία των Μασούτη – Κρητικού μπαίνει στην τελική ευθεία και, εφόσον ολοκληρωθεί, θα δημιουργήσει έναν πόλο που θα σταθεί απέναντι στον Σκλαβενίτη και το Lidl με σαφώς ενισχυμένη διαπραγματευτική δύναμη.
Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις που δημοσιοποιήθηκαν την περασμένη εβδομάδα για το 2024, η Μασούτης πέτυχε τζίρο 1,14 δισ. ευρώ, καταγράφοντας σταθερή άνοδο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Τα μεικτά κέρδη ανήλθαν σε 287,5 εκατ. ευρώ, ενώ τα EBITDA άγγιξαν τα 72,2 εκατ. ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, τα καθαρά κέρδη περιορίστηκαν σε 5,97 εκατ. ευρώ από 6,26 εκατ. το 2023, κυρίως λόγω του αυξημένου χρηματοοικονομικού κόστους, που πλέον βαραίνει τα μεγέθη.
Από την άλλη πλευρά, η Κρητικός έτρεξε με διψήφιο ρυθμό. Ο τζίρος της το 2024 έφτασε τα 777,7 εκατ. ευρώ, αυξημένος κατά 10,8% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Τα EBITDA διαμορφώθηκαν σε 37 εκατ. ευρώ, ωστόσο τα καθαρά κέρδη περιορίστηκαν σε 3,9 εκατ. ευρώ, καθώς οι τόκοι και οι αποπληρωμές χρέους απορρόφησαν μέρος της δυναμικής.
Η στρατηγική λογική του deal είναι προφανής: η Μασούτης με το βαρύ της αποτύπωμα στη Βόρεια Ελλάδα και η Κρητικός με την ισχυρή παρουσία της στην Αττική και τα περίπου 140 καταστήματα συνθέτουν ένα ενιαίο δίκτυο πάνω από 500 σημείων. Ετσι, δημιουργείται ένα σχήμα με εθνική κάλυψη που θα μπορεί να διαπραγματεύεται σε άλλη βάση με τους προμηθευτές και να διεκδικήσει μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας σε μια αγορά που συγκεντρώνεται ταχύτατα. Οι προκλήσεις βέβαια δεν είναι αμελητέες: η ενοποίηση των logistics, η σύγκλιση εμπορικών πολιτικών, αλλά και η διαχείριση του χρέους που κουβαλούν αμφότεροι. Επιπλέον, το πράσινο φως από την Επιτροπή Ανταγωνισμού θα είναι το τελευταίο εμπόδιο πριν την οριστικοποίηση.
Metro AEBE: Ο στρατηγικός εναλλακτικός πόλος
Η Metro, συμφερόντων της οικογένειας Παντελιάδη, με το διπλό μοντέλο My market (λιανική) και Metro Cash & Carry (χονδρική), λειτουργεί ως ο άλλος τρίτος πόλος της αγοράς. Από το 2019 έως το 2024 αύξησε τον τζίρο της από 1,26 δισ. ευρώ σε 1,62 δισ. ευρώ, ενώ τα καθαρά κέρδη της σχεδόν τριπλασιάστηκαν, από 9,5 εκατ. σε 23 εκατ. ευρώ. Η στρατηγική της Metro βασίζεται στην οργανική ανάπτυξη και την ισορροπία ανάμεσα σε λιανική και χονδρική, με την εστίαση (HORECA) να αποτελεί βασικό μοχλό. Ο Αριστοτέλης Παντελιάδης, πρόεδρος της ΕΣΕ, μιλάει ανοιχτά για την αναπόφευκτη συγκέντρωση της αγοράς προεξοφλώντας νέες αλλαγές στον χάρτη, ενώ η Metro τρέχει επενδύσεις 95 εκατ. ευρώ φέτος, με αιχμή το νέο κέντρο logistics στον Ασπρόπυργο, ανακαινίσεις και τεχνολογικές αναβαθμίσεις, ενώ επεκτείνει και το δίκτυο franchise σε νησιωτικές περιοχές.
Γαλαξίας: Ο συνεταιριστικός παίκτης που κρατάει θέση
Ο Γαλαξίας, η αλυσίδα που λειτουργεί υπό τον συνεταιρισμό «Πέντε», αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση στο τοπίο του λιανεμπορίου. Με συνεταιριστική βάση και έντονα ελληνικό χαρακτήρα, έχει καταφέρει να διατηρήσει σημαντικό μερίδιο αγοράς ακόμη και απέναντι στους πολυεθνικούς ή οικογενειακούς κολοσσούς. Τα στοιχεία της τελευταίας εξαετίας δείχνουν μια πορεία σταθερότητας στον τζίρο, αλλά και μια σαφή πίεση στα καθαρά αποτελέσματα:
■ Ο κύκλος εργασιών από 450 εκατ. ευρώ το 2019 ανέβηκε στα 514,3 εκατ. ευρώ το 2024, με ενδιάμεσες αυξομειώσεις (535,6 εκατ. το 2023, 503,6 εκατ. το 2021).
■ Αντίθετα, η καθαρή κερδοφορία υποχώρησε αισθητά: από 21,4 εκατ. ευρώ το 2020 και 13,8 εκατ. ευρώ το 2023 στα μόλις 5,95 εκατ. ευρώ το 2024.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι ο Γαλαξίας, παρότι καταφέρνει να συντηρεί τον τζίρο του, βρίσκεται αντιμέτωπος με το πρόβλημα των συμπιεσμένων περιθωρίων που χαρακτηρίζει τους «μεσαίους» της αγοράς.
Δεν έχει την κλίμακα του Σκλαβενίτη ή του Lidl, ούτε την πολυεθνική ομπρέλα της ΑΒ, αλλά συνεχίζει να παίζει σημαντικό ρόλο με περίπου 170 καταστήματα πανελλαδικά. Η διοίκηση ποντάρει στην παραδοσιακή του ταυτότητα, στη σχέση εμπιστοσύνης με τον πελάτη και στη συνεταιριστική λογική που επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στις τοπικές αγορές. Ομως τα οικονομικά στοιχεία δείχνουν ότι η πρόκληση της κερδοφορίας είναι υπαρκτή – ιδίως σε μια εποχή όπου η συγκεκριμένη αγορά συγκεντρώνεται με σχετικά γοργούς ρυθμούς.
Οι «μεσαίοι» που παλεύουν για χώρο
Στην αγορά που συγκεντρώνεται, οι μικρότερες αλυσίδες του οργανωμένου λιανεμπορίου προσπαθούν να κρατήσουν τα μερίδιά τους με διαφορετικά χαρακτηριστικά η καθεμία.
Η αλυσίδα Market In έχει καταφέρει να αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, φτάνοντας το 2024 σε τζίρο 418,6 εκατ. ευρώ από 318 εκατ. ευρώ το 2019. Παρά την άνοδο του κύκλου εργασιών, η καθαρή κερδοφορία της παραμένει μικρή: από 0,93 εκατ. το 2019 έφτασε στα 0,95 εκατ. ευρώ το 2024, με ενδιάμεσες διακυμάνσεις. Αυτό δείχνει ένα σχήμα με εμπορική δυναμική αλλά οριακά περιθώρια που περιορίζουν τις δυνατότητες επενδύσεων και επέκτασης.
Η αλυσίδα της οικογένειας Βερούκα, Bazaar, στην οποία συζητά να εισέλθει ο Ομιλος AVE του κ. Νίκου Βαρδινογιάννη με ένα ποσοστό 40%, συνεχίζει την πορεία της με σταθερά βήματα. Από τζίρο 182,9 εκατ. ευρώ το 2019 ανέβηκε στα 248,4 εκατ. ευρώ το 2024, ενώ η κερδοφορία της δείχνει μια θετική εξέλιξη: από 2,1 εκατ. ευρώ το 2019 σε 4,38 εκατ. ευρώ το 2024. Παρά τα περιορισμένα μεγέθη, η Bazaar παραμένει ένας από τους πιο συνεπείς «μικρούς», με βελτίωση της αποδοτικότητας και ενίσχυση παρουσίας στην Αττική.
Η πιο «φρέσκια» αλυσίδα -αναπτύχθηκε κυρίως μετά την κρίση-, η Discount Markt (σ.σ.: Εγνατία Α.Ε.), έχει αποδειχθεί ίσως η πιο δυναμική ανάμεσα στους «μικρούς». Ο τζίρος της σχεδόν διπλασιάστηκε σε πέντε χρόνια: από 114,6 εκατ. ευρώ το 2019 σε 203 εκατ. ευρώ το 2024. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η κερδοφορία της: από μόλις 1,05 εκατ. ευρώ το 2019 εκτινάχθηκε στα 8,48 εκατ. ευρώ το 2024. Με αυτό το μοντέλο, που συνδυάζει μικρότερα καταστήματα, ευελιξία και χαμηλές τιμές, η Discount Markt δείχνει ότι μπορεί να βρει χώρο ανάμεσα στους «μεγάλους», ειδικά σε αγορές της περιφέρειας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου