Γροιλανδία: Οι θαλάσσιοι δρόμοι της ναυτιλίας και ο θησαυρός των σπάνιων γαιών (χάρτες, γραφήματα) Η αλήθεια για τον Βόρειο Θαλάσσιο Διάδρομο με το λιώσιμο των πάγων, οι ανατροπές στη ναυτιλία και η πραγματική αξία του ορυκτού πλούτου της Γροιλανδίας.

 
 


Η Γροιλανδία, που βρίσκεται μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας, έχει καταστεί κρίσιμο μέτωπο στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό καθώς η Αρκτική γίνεται όλο και πιο προσβάσιμη λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.

Η σημασία της έχει υπογραμμιστεί από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εξετάζει ανοιχτά το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να πάρουν το νησί από τη Δανία, μέλος του ΝΑΤΟ, είτε αγοράζοντάς το είτε με τη βία.


Η κλιματική κρίση συρρικνώνει το στρώμα πάγου της Γροιλανδίας, μαζί με τον ευρύτερο πάγο της Αρκτικής θάλασσας, ανοίγοντας νέες θαλάσσιες οδούς και φέρνοντας πιο κοντά πολύτιμους πόρους.

Ως εκ τούτου, όπως αναφέρει ο Guardian, οι απειλές του Τραμπ, από αλαζονικές, μοιάζουν πλέον ως ένα πρώιμο σημάδι του πώς η τήξη των πάγων μετατρέπει τη Γροιλανδία σε ένα πολύτιμο γεωπολιτικό σημείο ανάφλεξης.

Και χάρτες δείχνουν πώς εξελίσσεται η κατάσταση.
Ο πάγος της θάλασσας λιώνει

Η μέση έκταση του πάγου της θάλασσας στην Αρκτική τα τελευταία πέντε χρόνια ήταν 4,6 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο μέγεθος της ΕΕ.


Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Δεδομένων για το Χιόνι και τον Πάγο, πρόκειται για μείωση κατά 27% σε σύγκριση με τον μέσο όρο των 6,4 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων μεταξύ 1981 και 2010.

Ο πάγος της θάλασσας που χάθηκε αντιστοιχεί περίπου στο μέγεθος της Λιβύης.ΠΗΓΗ: GUARDIAN

Η συρρίκνωση των πάγων της Αρκτικής σημαίνει ότι, το καλοκαίρι, η παγωμένη «κάπα» δεν φτάνει πλέον στις ακτές της Ρωσίας και του Καναδά. Και επειδή δεν υπάρχει ξηρά κάτω από τον Βόρειο Πόλο, εμφανίζονται θάλασσες που κάποτε ήταν απρόσιτες.
Οι ναυτιλιακές διαδρομές της Αρκτικής γίνονται όλο και πιο βιώσιμες

Αυτό ανοίγει νέες ναυτιλιακές διαδρομές. Καθώς οι πολικές θάλασσες γίνονται προσιτές για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, διαδρομές που κάποτε μπορούσαν να τις πλεύσουν μόνο παγοθραυστικά έχουν μετατραπεί σε εμπορικούς διαδρόμους.

Η πιο ανεπτυγμένη τέτοια διαδρομή είναι η βόρεια θαλάσσια οδός, η οποία επικαλύπτει το βορειοανατολικό πέρασμα και εκτείνεται κατά μήκος της αρκτικής ακτής της Ρωσίας από την Ευρώπη έως την Ασία. Είναι κεντρικής σημασίας για τις φιλοδοξίες της Μόσχας.


Πιο δυτικά, το βορειοδυτικό πέρασμα διασχίζει το αρκτικό αρχιπέλαγος του Καναδά, ενώ μια κεντρική αρκτική οδός που διασχίζει τον βόρειο πόλο εμφανίζεται επίσης στα μακροπρόθεσμα σχέδια.ΠΗΓΗ: GUARDIAN

Αυτό αναδιαμορφώνει τον παγκόσμιο εμπορικό χάρτη, προσθέτοντας διαδρομές που θα μπορούσαν να αποτελέσουν εναλλακτικές λύσεις για τη διώρυγα του Σουέζ και να μειώσουν το ταξίδι από τη Δυτική Ευρώπη στην Ανατολική Ασία σχεδόν στο μισό.

Το 2025, το φορτηγό κοντέινερ «Istanbul Bridge» έγινε το πρώτο πλοίο που ταξίδεψε από την Κίνα στην Ευρώπη μέσω της βόρειας θαλάσσιας διαδρομής, γνωστής και ως «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού».ΠΗΓΗ: GUARDIAN

Το πλοίο ταξίδεψε από το Νίνγκμπο της Κίνας στο Φέλιξστοου του Ηνωμένου Βασιλείου σε περίπου 20 ημέρες.

Σύμφωνα με στοιχεία του Marine Exchange of Alaska, ενός οργανισμού παρακολούθησης της ναυτιλίας, το 2024 πραγματοποιήθηκαν 665 διασταυρώσεις μέσω του περάσματος του Μπάρινγκ, που χωρίζει τη Ρωσία από τις ΗΠΑ, σημειώνοντας αύξηση 175% σε σχέση με τις 242 διασταυρώσεις του 2010.
ΠΗΓΗ: GUARDIAN

Αυτές οι διαδρομές δεν είναι χωρίς κινδύνους, οι οποίοι επηρεάζουν την εμπορική τους βιωσιμότητα.

Η Σεραφίμα Αντρέεβα, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Fridtjof Nansen με έδρα τη Νορβηγία, λέει ότι η Μόσχα στοχεύει στην «όλο το χρόνο» χρήση της βορειοανατολικής διόδου από την Ευρώπη προς την Ασία και επενδύει σημαντικά σε πυρηνικά παγοθραυστικά.AP

Ωστόσο, τα πλοία εξακολουθούν να κολλάνε στον πάγο, λέει η Αντρέεβα, προσθέτοντας: «Ακόμα και τώρα υπάρχουν περιστασιακά προβλήματα με τη χρήση της διαδρομής, ακόμη και το “καλοκαίρι”».
Αυξάνεται η ένταση γύρω από την Αρκτική

Αρκετές χώρες της Αρκτικής έχουν διεκδικήσεις στην Αρκτική: ο Καναδάς, η Δανία, η Νορβηγία, η Ρωσία και οι ΗΠΑ.

Η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Όρια της Ηπειρωτικής Υφαλοκρηπίδας (CLCS) διατυπώνει συστάσεις προς τα παράκτια κράτη σχετικά με αυτές τις διεκδικήσεις.
ΠΗΓΗ: GUARDIAN

Οι ΗΠΑ έχουν ήδη στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική και συγκεκριμένα στη Γροιλανδία.

Η απομακρυσμένη βάση Pituffik στη βορειοδυτική Γροιλανδία φιλοξενεί συστήματα προειδοποίησης πυραύλων, αντιπυραυλική άμυνα και διαστημικές επιχειρήσεις για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.AP

Η Ρωσία έχει ανοίξει αρκετές στρατιωτικές βάσεις την τελευταία δεκαετία, ενώ έχει επίσης ανακαινίσει παλιές σοβιετικές υποδομές και αεροδρόμια.

Το 2018, η Κίνα ανακήρυξε τον εαυτό της «κράτος κοντά στην Αρκτική» σε μια προσπάθεια να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στην περιοχή.

Η Αντρέεβα λέει: «Τα τελευταία 10 με 15 χρόνια έχει αυξηθεί το στρατιωτικό ενδιαφέρον για την Αρκτική και το τοπίο έχει αλλάξει σημαντικά από το 2022 (όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία)».


Προσθέτει ότι η πρόσφατη ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ έχει αναδιαμορφώσει το τοπίο της ασφάλειας, αυξάνοντας την προσοχή στις σκανδιναβικές χώρες ως σύνολο. Αυτό έχει ενισχύσει την επιθυμία της Ρωσίας να ασκήσει έλεγχο σε περιοχές όπως η χερσόνησος Κόλα και το προπύργιο του Μπάρεντς.ΠΗΓΗ: GUARDIAN

Παρόλο που η Ρωσία επικεντρώνεται στην Ουκρανία από το 2022, έχει διατηρήσει την παρουσία της στην Αρκτική.

Οι χώρες του ΝΑΤΟ έχουν ενισχύσει την ναυτική τους παρουσία στην Αρκτική και έχουν γίνει ανακοινώσεις για ναυπήγηση νέων παγοθραυστικών. Με την επέκταση του ΝΑΤΟ στις σκανδιναβικές χώρες, η πολεμική αεροπορία της Δανίας έχει ενσωματωθεί περισσότερο με τη Φινλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία. Το 2024, η Κίνα ανέπτυξε τρία παγοθραυστικά στην Αρκτική.
Ενδιαφέρον για τα κρίσιμα ορυκτά της Γροιλανδίας

Η Γροιλανδία είναι επίσης σημαντική στον παγκόσμιο αγώνα δρόμου για κρίσιμα ορυκτά.

Το νησί κατατάσσεται όγδοο στον κόσμο σε αποθέματα σπάνιων γαιών, τα οποία εκτιμώνται σε 1,5 εκατομμύρια τόνους από την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία.

Φιλοξενεί δύο από τα μεγαλύτερα γνωστά κοιτάσματα, στο Kvanefjeld και στο Tanbreez.

Το ξένο ενδιαφέρον για αυτά αυξάνεται.

Η κινεζική Shenghe Resources είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος στο έργο Kvanefjeld, κατέχοντας μερίδιο 12,5%, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.ΠΗΓΗ: GUARDIAN

Δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη εξόρυξη σπάνιων γαιών λόγω της δυσπρόσιτης περιοχής.

Μόνο περίπου το 20% της Γροιλανδίας είναι απαλλαγμένο από πάγους και μεγάλο μέρος του νησιού είναι απρόσιτο για μεγάλα τμήματα του χρόνου.

Όμως, καθώς οι θαλάσσιοι δρόμοι γίνονται πιο προσιτοί, άρα και πιο βιώσιμοι οικονομικά, η υπερθέρμανση του πλανήτη αρχίζει να αλλάζει αυτήν την εξίσωση και η υποχώρηση των πάγων φέρνει στην επιφάνεια νέους ορυκτούς πόρους και ένταση των ανταγωνισμών.