Η κρυμμένη γεωγραφία των μπαζωμένων ρεμάτων στο λεκανοπέδιο. Πώς κάθε έντονη βροχή μετατρέπεται σε απειλή για τη ζωή και την περιουσία των πολιτών.
Σπίτι στην οδό Επαύλεως στο Χαλάνδρι, που έχει χτιστεί πάνω σε ρεμά. Φωτογραφία: "Γεωμυθική"
Γράφει οΒασίλης Ανδριανόπουλος
Τα πρόσφατα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα που έπληξαν την Αττική και ειδικά την περιοχή της Γλυφάδας, όπου μια άτυχη γυναίκα έχασε τη ζωή της, ανέδειξαν ξανά, με τον πλέον τραγικό τρόπο, τον αρνητικό αντίκτυπο της τσιμεντοποίησης της συντριπτικής πλειοψηφίας των ρεμάτων της Αττικής. Σχεδόν όλα τα ρέματα και τα ποτάμια της Αττικής έχουν υπογειοποιηθεί ή καταπατηθεί.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Ως αποτέλεσμα, η απουσία φυσικών διεξόδων για τα όμβρια ύδατα, μετατρέπει κάθε έντονη βροχόπτωση, σε δυνητική απειλή για τη ζωή και την περιουσία των πολιτών. Παράλληλη αρνητική συνέπεια αυτού του φαινομένου, είναι ότι -σύμφωνα με αυτοψίες που έχουν πραγματοποιηθεί-, δεκάδες σπίτια και σχολεία έχουν χτιστεί πάνω σε ρέματα, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιβεβλημένη την ενημέρωση των πολιτών και την κατάρτιση ενός ολοκληρωμένου αντιπλημμυρικού σχεδιασμού.
«Περίπου το 80% των ρεμάτων είναι υπογειοποιημένα»
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στο iEidiseis.gr ο Δημήτρης Θεοδοσόπουλος, αγρονόμος-τοπογράφος μηχανικός, μέλος του συλλόγου πολιτών υπέρ των ρεμάτων «Ροή» και μέλος της ομάδας «Γεωμυθική», που εδώ και περισσότερα από δέκα χρόνια πραγματοποιεί αυτοψίες σε υπόγεια τμήματα των ρεμάτων της Αττικής, «περίπου το 80% των ρεμάτων στην Αττική είναι υπογειοποιημένα».
Χάρτης της “Γεωμυθικής”, όπου αποτυπώνονται τα ρέματα της Αττικής.Άλλωστε, «είχε βγει μια μελέτη από το ΕΜΠ το 2000, σύμφωνα με την οποία από τα περίπου 700 ρέματα που υπήρχαν στο λεκανοπέδιο της Αθήνας, διασώζονταν 70. Σήμερα, η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη. Τα ανοιχτά ρέματα στο πολεοδομικό συγκρότημα του λεκανοπεδίου, οριακά μετρούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού».
«Περίπου δέκα ελεύθερα ρέματα»
Όπως εξήγησε, «περιμετρικά στην Αττική, βρίσκονται ανοιχτά ρέματα σε Μέγαρα, Ραφήνα, Αρτέμιδα, Σπάτα και Λαύριο, όπου έχουν γίνει πολλές επεμβάσεις αλλοίωσης της φυσικής τους κατάστασης».
Στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αττικής, η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη: «Από τα μεγαλύτερα ρέματα είναι η Ρεματιά Πεντέλης -Χαλανδρίου, που εκβάλλει στον υπόγειο Ποδονίφτη. Υπάρχει το κομμάτι της Ρεματιάς στη Φιλοθέη, που επίσης καταλήγει στον Ποδονίφτη, όπως και το ρέμα της Σαπφούς στο Μαρούσι. Έπειτα, τα ρέματα είναι υπογειοποιημένα και πρέπει να φτάσουμε στην κεντρική κοίτη του Ποδονίφτη που είναι ανοιχτή στο ύψος της Νέας Χαλκηδόνας για περίπου 700-800 μέτρα».
Αντίστοιχα, «ο Κηφισός είναι ανοιχτός από την Αττική Οδό μέχρι τον Κόκκινο Μύλο κι έπειτα είναι υπογειοποιημένος. Σε όλη τη δυτική Αθήνα τα ρέματα είναι πλήρως υπογειοποιηένα πέρα από μικρά κομμάτια χωρίς ιδιαίτερη αξία. Το ρέμα της Εσχατιάς που είναι ανοιχτό, τώρα το θάβουν. Το ίδιο και το ρέμα Καναπίτσας. Ότι υπάρχει κάτω από την Αττική Οδό έχει υπογειοποιηθεί».
Προκειμένου «να βρούμε άλλο ανοιχτό ρέμα, πρέπει να φτάσουμε στη νότια Αθήνα, στα ρέματα Πικροδάφνης, Τραχώνων και Αγίου Δημητρίου. Μιλάμε δηλαδή για συνολικά περίπου δέκα ελεύθερα ρέματα στο πολεοδομικό συγκρότημα».
«Το νερό δεν έχει που να πάει»
Όπως εξήγησε ο κ. Θεοδοσόπουλος, «όταν λέμε υπογειοποιημένα ρέματα, εννοούμε μεγάλα ποτάμια, όπου κυλάει συνέχεια νερό μέσα σε μεγάλους αγωγούς, κάτω από δρόμους, κυρίως λεωφόρους. Αυτοί οι δρόμοι στην Αττική είναι κυρίως όσοι έχουν πολλαπλές καμπύλες. Αυτά τα ρέματα δεν έχουν φυσική κοίτη. Για παράδειγμα, ο Ιλισσός κυλάει κάτω από την Μιχαλακοπούλου και την Αρδηττού».
Η υπογειοποίηση των ρεμάτων, είναι σύμφωνα με τον ίδιο, «ο σημαντικότερος λόγος που πλημμυρίζει η Αττική. Οι δρόμοι δεν πλημμυρίζουν επειδή υπερχείλισε κάποιο ρέμα ή ποτάμι. Απλώς, το νερό δεν έχει που να πάει, έχουμε ακυρώσει τον δρόμο του. Πρέπει να περάσει από συγκεκριμένα φρεάτια που συνήθως είναι μικρά, ανεπαρκή και δεν καθαρίζονται και να μπει στους υπόγειους αγωγούς. Κι αυτό ενώ πάνω στα ρέματα υπάρχουν καταπατήσεις. Δεν έχει υπερχειλίσει πότε ο Κηφισός, ο Ιλισός ή η Πικροδάφνη, αλλά οι περιοχές περιμετρικά των ρεμάτων εξαιτίας του μπαζώματός τους».
«Καμία έννοια συντήρησης»
Η ομάδα «Γεωμυθική» πραγματοποίησε το 2022 μεγάλη αυτοψία στον υπουγειοποιημένο Κηφισό, όπου εντόπισε σωρεία προβλημάτων. Έκτοτε όμως, λίγα έχουν αλλάξει: «εντοπίσαμε ότι υπάρχουν τρεις λίμνες, σκουπίδια, σπασμένα μπετά και σίδερα, βρόμικα νερά. Το μόνο που έχει γίνει από τότε, είναι ότι η Περιφέρεια καθάρισε μια ποσότητα φερτών υλικών. Πρόκειται για έκταση περίπου εφτά χιλιομέτρων και έχει καθαριστεί -στην καλύτερη περίπτωση-, η μισή. Τα μηχανήματα που καθαρίζουν τα μπάζα, δεν μπορούν να φτάσουν πιο μέσα, επειδή υπάρχουν μεγάλες φθορές. Είναι σαν να έχει σπάσει ο δρόμος. Δεν ξέρουμε σε τι κατάσταση βρίσκεται το υπόλοιπο κομμάτι».
Μάλιστα, «από όταν κατασκευάστηκε το 2002 ο αγωγός, δεν έχουν γίνει εποπτείες, ούτε έχουν διορθωθεί τα στατικά προβλήματα. Δεν έχει γίνει καμία μελέτη συντήρησης. Απλά περνάνε τα χρόνια και οι φθορές αυξάνονται. Αν αυτό ισχύει για τον Κηφισό, όπου καταλήγει το 70% των νερών που πέφτει στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αττικής, που είναι το μεγαλύτερο υπογειοποιημένο ποτάμι, κάτω από τη μεγαλύτερη σε κίνηση εθνική οδό στην Ελλάδα, φανταστείτε τι συμβαίνει στα υπόλοιπα μπαζωμένα ποτάμια και ρέματα. Δεν υπάρχει καμία έννοια συντήρησης και αποκατάστασης. Και μιλάμε για έργα που -τα πιο πρόσφατα- είναι 30 ή 40 ετών. Πόσο να αντέξουν;».
«Δεν έχει συντηρηθεί ποτέ»
Σε ακόμη πιο κρίσιμη κατάσταση βρίσκεται ο Ιλισός, καθώς «η υπογειοποίησή του ολοκληρώθηκε τη δεκαετία του 1960. Δεν έχει συντηρηθεί ποτέ. Υπάρχουν πολλές φθορές στην κοίτη, πάρα πολλά λύματα και πολλές παράνομες συνδέσεις που ρυπαίνουν το νερό. Ένα τμήμα του μπορεί να ανοιχτεί -όπως ακούστηκε-, χωρίς να υπάρξει σοβαρή επίπτωση στη λειτουργία της πόλης, εφόσον γίνουν οι κατάλληλες μελέτες».
«Κινούμαστε δικαστικά ενάντια στην Πολιτεία»
Το σημαντικότερο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι «μέσω της δημοσίευσης διαχείρισης πλημμυρών, γνωρίζουμε επίσημα ποιες περιοχές κινδυνεύουν σε επίπεδο οικοδομικού τετραγώνου. Αυτές οι περιοχές θα πρέπει να προτεραιοποιηθούν και να δρομολογηθούν κατάλληλα έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, που να μην εντάσσονται στη λογική της τσιμεντοποίησης. Η Πολιτεία δεν πρέπει απλά να διαπιστώνει, αλλά και να προλαμβάνει.
Άλλωστε, «τα μέλη της “Ροής”, κινούμαστε δικαστικά ενάντια στην Πολιτεία την τελευταία δεκαετία προκειμένου να μην τσιμεντώσει τα ρέματα που έχουν απομείνει. Αν δεν υπήρχαν δικαστικές αποφάσεις -όχι ακόμη τελεσίδικες-, τουλάχιστον τα μισά από αυτά τα ρέματα, θα είχαν ήδη τσιμεντοποιηθεί».
ADVERTISING
«Σχολεία πάνω σε ιστορικές κοίτες ρεμάτων»
Η ομάδα «Γεωμυθική» έχει καταγράψει από το 2015 την ιστορική πορεία των ρεμάτων. Όπως εξήγησε ο κ. Θεοδοσόπουλος, «έχοντας περπατήσει όλα τα ρέματα, έχουμε εντοπίσει πολλές περιπτώσεις όπου έχουν χτιστεί σπίτια ακριβώς πάνω σε κοίτη. Έχουν αφήσει απλά ένα άνοιγμα ή η πιλοτή τους λειτουργεί ως ανοιχτός αγωγός. Τώρα κάνουμε δημοσιεύσεις για σχολεία, καθώς -ακόμη και βρεφικοί σταθμοί ή νηπιαγωγεία-, έχουν τοποθετηθεί πάνω σε ιστορικές κοίτες ρεμάτων. Έχουμε εντοπίσει τουλάχιστον δέκα τέτοια σπίτια και περίπου 15 σχολεία σε περιοχές όπως: Γλυφάδα, Αργυρούπολη, Ηράκλειο και Κερατσίνι. Επειδή αποτελούσαν δωρεάν δημόσιο χώρο, κάποιοι έκριναν δυστυχώς, ότι εκεί μπορεί να χτιστούν σχολεία».
Σπίτι στην οδό Ξάνθου στο Περιστέρι που έχει χτιστεί πάνω σε ρέμα.
Σπίτι που έχει χτιστεί πάνω σε ρέμα στην οδό Ταναΐδος στην Αθήνα.
Σπίτι που έχει χτιστεί πάνω σε ρέμα στο Πολύγωνο της Αθήνας.Όμως, «η πορεία του νερού είναι συγκεκριμένη. Αν στο δρόμο του νερού έχουμε βάλει σχολείο, το νερό θα μπει στο σχολείο».
Πρόκειται για κάτι που όπως εξήγησε, «είναι πολύ επικίνδυνο. Δεν θέλουμε να τρομάξουμε κανέναν, αλλά πρέπει να υπάρξει ενημέρωση. Έστω σε περίπτωση βροχής, αυτά τα σχολεία να είναι τα πρώτα που θα κλείνουν. Άλλωστε, θα πρέπει σε όλα τα σχολεία να γίνονται ασκήσεις προστασίας από πλημμυρικά φαινόμενα, όπως συμβαίνει στους σεισμούς».
Το 1ο Γυμνάσιο-Λύκειο Νέας Ιωνίας που έχει χτιστεί πάνω σε ρέμα.
Το 2ο Γυμνάσιο-Λύκειο Κερατσινίου που έχει χτιστεί πάνω σε ρέμα.
Το 2ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών που έχει χτιστεί πάνω σε ρέμα.
Το 6ο Δημοτικό Σχολείο Αγίου Δημητρίου που έχει χτιστεί πάνω σε ρέμα.
Το 7ο Νηπιαγωγείο Ηλιούπολης που έχει χτιστεί πάνω σε ρέμα.Άλλωστε, «αφού αποδεχόμαστε πλέον ότι τα καιρικά φαινόμενα έρχονται πλέον πιο συχνά και πιο έντονα, πρέπει να εκμεταλλευτούμε τη γνώση που έχουμε. Πρέπει να γνωρίζουν οι πολίτες ότι βρίσκονται σε κρίσιμη περιοχή και να γίνουν ασκήσεις πολιτικής προστασίας, ώστε να ξέρουν πως θα προστατευθούν».
*Όλες οι φωτογραφίες προέρχονται από αυτοψίες της ομάδας «Γεωμυθική».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου