Έρχεται «νέο 2008» αν δεν σταματήσει ο πόλεμος

 
Η κυβέρνηση μιλάει για σταθερότητα, αλλά οι αναλυτές εκτιμούν ότι η έκρηξη στις τιμές του πετρελαίου θα προκαλέσει καινούργια μεγάλη κρίση, η οποία θα πλήξει καίρια τους εργαζόμενους και τους
Δημήτρης Κούλαλης
 


AP Photo/Michael Probst


Βαρύς ο φόρος υποτέλειας για τους «συμμάχους» των ΗΠΑ και Ισραήλ. Την ώρα που το κουτί της Πανδώρας άνοιξε μετά τη στρατιωτική επίθεση στο Ιράν και η μία μετά την άλλη οι συμμαχικές κυβερνήσεις των Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ βλέπουν τον οικονομικό γκρεμό να πλησιάζει, ο πρόεδρος Τραμπ δήλωνε: «Όταν το πετρέλαιο ανεβαίνει, εμείς βγάζουμε πολλά χρήματα». Η κυνική δήλωση του Αμερικανού προέδρου ήρθε σε μια εποχή στην οποία τα σκαμπανεβάσματα της τιμής του πετρελαίου συναρτώνται τόσο με τις δηλώσεις του όσο και με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Είναι χαρακτηριστικό ότι μετά την επίθεση που δέχτηκαν έξι εμπορικά πλοία ως αντίποινα από το Ιράν οι τιμές του πετρελαίου ανέβηκαν ξανά πάνω από τα 100 δολάρια –είχαν μειωθεί στα 88,51 δολάρια το βαρέλι στις 10 Μαρτίου– την ίδια στιγμή που η τιμή σε μια σειρά από προϊόντα αυξάνεται ραγδαία.
«Σύντομα στα €2,30»

«Η σημερινή κατάσταση είναι δύσκολη σε διεθνές επίπεδο, οπότε υπάρχουν και οι επιδράσεις για την ελληνική πραγματικότητα και την ελληνική οικονομία» λέει στο Documento ο πρώην επικεφαλής της Ελληνικής Διαχειριστικής Εταιρείας Υδρογονανθράκων (ΕΔΕΥ) και ενεργειακός αναλυτής Γιάννης Μπασιάς. Παράλληλα εξηγεί ότι «εισήλθαμε σε μια περίοδο η οποία δεν πρόκειται να λήξει σύντομα. Εχουν πληγεί αρκετές εγκαταστάσεις οι οποίες δεν μπορούν να επαναλειτουργήσουν πατώντας ένα κουμπί για την υγροποίηση του φυσικού αερίου, για τη φόρτωση του πετρελαίου σε καράβια, όπως και του αργού. Γι’ αυτό και έχει ξεπεράσει τα 100 δολάρια πια το βαρέλι και ίσως να φτάσει τα 120 και τα 150. Αν αυτό συμβεί, θα είναι πολύ δύσκολο να πάμε στο βενζινάδικο να γεμίσουμε το αυτοκίνητό μας» λέει ο Γ. Μπασιάς. Και συμπληρώνει: «Τώρα που ενισχύεται το δολάριο σε σχέση με το ευρώ έρχεται πιο ακριβά να αγοράζεις φυσικό αέριο και πετρέλαιο από τις ΗΠΑ. Ιδιαίτερα φυσικό αέριο, εφόσον εξαρτόμαστε κατά πολύ από αυτούς».


Ο Γ. Μπασιάς τονίζει ακόμη ότι «η φορολογία είναι πάντα μεγάλη και όσο ανεβαίνει το κόστος εισαγωγής του πετρελαίου είναι γεγονός ότι οι φόροι που είναι ποσοστιαίοι θα ανέβουν ακόμα περισσότερο. Οπότε σήμερα, για 1,8 ευρώ το λίτρο, το 1,2 ευρώ είναι η φορολογία. Επομένως μπορεί να φτάσει τα 2,30 σύντομα. Και δεν καθορίζεται από τη φορολογία πια. Αυτή παραμένει σταθερή σε ένα ποσοστό. Θα καθοριστεί από το τι συμβαίνει στην αγορά εν γένει».
«Η μεγαλύτερη κρίση»

Πόσο θα διαρκέσει ο πόλεμος; Άγνωστο. Πάντως στο CNBC τόνιζαν ότι ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη πιθανά να φτάσει το 2,5% (αυξημένος κατά 0,6%) εξαιτίας του ενεργειακού κόστους. Ομοίως, ο Αμίν Νάσερ, CEO της Aramco, δήλωσε με ανησυχία: Μολονότι «αντιμετωπίσαμε διαταραχές στο παρελθόν, αυτή εδώ είναι παρασάγγας η μεγαλύτερη κρίση στην περιοχή που έχει αντιμετωπίσει η βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου». Τα μέχρι στιγμής «αντίμετρα» που λαμβάνονται –όπως η απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα των χωρών– δεν φαίνεται να επαρκούν για να ανασχέσουν την κατακόρυφη αύξηση των τιμών του πετρελαίου.


Στην Ελλάδα την ανησυχία τους εξέφρασαν με επιστολή στα υπουργεία Υποδομών και Οικονομικών οι εργοληπτικές ενώσεις, καθώς η αύξηση των δομικών υλικών κατά 34% μόλις σε μία εβδομάδα (28/2-7/3/2026) «δημιουργούν […] προβλήματα […] στην εκτέλεση […] δημοσίων έργων». Από την πλευρά του πάντως ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης δηλώνει ότι θα παρέμβει αν η σύγκρουση διαρκέσει «πάνω από ένα συγκεκριμένο επίπεδο».


Το ψωμί ψωμάκι

Τα μαντάτα δεν είναι καλά ούτε για το ψωμί. Οι εκτιμήσεις των οικονομικών αναλυτών κάνουν λόγο για αύξηση στην τιμή του ψωμιού ως αποτέλεσμα του πολέμου (όπως και το 2022), καθώς τα συμβόλαια μαλακού σίτου για το δεύτερο μισό του έτους εκτινάχτηκαν στα 21 λεπτά το κιλό, ενώ οι τιμές για τις άμεσες παραδόσεις καλαμποκιού έφτασαν σχεδόν τα 22 λεπτά. Ας ελπίσουμε να μην επαληθευτούν οι αναλύσεις, καθώς στην Ελλάδα, βάσει των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ, ο πληθωρισμός αυξήθηκε στο 2,7% από 2,5% που ήταν τον Ιανουάριο, ενώ οι τιμές στα τρόφιμα αυξήθηκαν σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2025 κατά 5,2%.
Ταφόπλακα στην αγροτιά

Πλήγμα και για τους μικρομεσαίους αγρότες, με τις εκτιμήσεις να μιλούν για αυξήσεις σε λιπάσματα και ουρία, ως απότοκο της έλλειψή τους στην αγορά. Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters, πολλά εργοστάσια λιπασμάτων που βρίσκονται στις χώρες της εμπόλεμης ζώνης έχουν κλείσει. Οι τιμές τους αυξάνονται σταθερά. Μάλιστα, το βρετανικό BBC αναφέρει ότι φτάνουν πλέον τα 567 δολάρια ανά τόνο. Ακόμη το πρακτορείο Bloomberg σημειώνει ότι η περιοχή του Περσικού Κόλπου φιλοξενεί μερικά από τα μεγαλύτερα εργοστάσια λιπασμάτων παγκοσμίως.

Προσέτι δε, τα Στενά του Ορμούζ είναι εκείνα που διακινούν περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου ουρίας και άλλων θρεπτικών ουσιών, ενώ το φυσικό αέριο είναι βασικό συστατικό για τα λιπάσματα αζώτου, με το Κατάρ –νέο στόχο των ΗΠΑ ενεργειακά– να καλύπτει περίπου το 11% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας όταν σχεδόν το 45% αυτών προέρχεται από εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο.
«Καταστάσεις 2008»

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα κάλεσε τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να «σκεφτούν το αδιανόητο και να προετοιμαστούν γι’ αυτό». Σε κάθε περίπτωση και ανεξάρτητα από την έκβαση του πολέμου η Κρ. Γκεοργκίεβα σημείωσε: «Να είστε σίγουροι ότι σύντομα θα έρθει κάποιο νέο σοκ».

Καμπανάκι «χτυπά» και ο Γ. Μπασιάς: «Αν αυτή η κατάσταση διαρκέσει δύο μήνες, θα μιλάμε για κρίση πετρελαϊκή, αν όμως ξεπεράσει τους δύο μήνες θα αρχίσουμε να οδεύουμε προς μια οικονομική κρίση και αν φτάσουμε στους τέσσερις πέντε μήνες θα βρεθούμε σε καταστάσεις όπως το 2008».

Αραγε, ακόμη απορούμε γιατί η κρίση και ο πόλεμος «εμφανίζονται» πάντα όταν το χρήμα σταματά να ρέει στο κυρίαρχο οικονομικό σύστημα;