ΤΟΥ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΓΑΡΤΑΝΗ
Από την Ευρώπη των κοινωνικών συστημάτων στις ΗΠΑ των επενδύσεων και τα πετρελαϊκά κράτη του Κόλπου.
Το ερώτημα «σε ποιες χώρες οι συνταξιούχοι παίρνουν τα περισσότερα χρήματα» μοιάζει απλό, αλλά στην πραγματικότητα είναι από τα πιο σύνθετα στην οικονομική ανάλυση. Οι καθαρές απολαβές ενός συνταξιούχου δεν εξαρτώνται μόνο από το ποσό που καταβάλλει το κράτος, αλλά και από το αν υπάρχουν ιδιωτικά ταμεία, επενδυτικά προγράμματα, φορολογία, ακόμη και από το κόστος ζωής. Ένας πίνακας με μέσες συντάξεις μπορεί να δώσει μια πρώτη εικόνα, αλλά δύσκολα αποτυπώνει την πλήρη πραγματικότητα.
Παρ’ όλα αυτά, τα δεδομένα από διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ και η Eurostat δείχνουν ξεκάθαρα ότι υπάρχουν χώρες όπου οι συνταξιούχοι λαμβάνουν πολύ υψηλά ποσά σε απόλυτους αριθμούς, καθώς και άλλες όπου οι απολαβές παραμένουν περιορισμένες.
Στις ΗΠΑ η μέση κρατική παροχή μέσω Social Security κυμαίνεται περίπου στα 1.500–2.000 δολάρια μηνιαίως, ωστόσο, το συνολικό εισόδημα των συνταξιούχων αυξάνεται σημαντικά μέσω προγραμμάτων.
Οι συντάξιμες αποδοχές στην Ευρώπη
Οι πιο αξιόπιστες συγκρίσεις προέρχονται από τη Eurostat και τις εκθέσεις «Pensions at a Glance» του ΟΟΣΑ. Εκεί αποτυπώνεται μια έντονη γεωγραφική διαφοροποίηση. Στη Δυτική και Βόρεια Ευρώπη, οι ετήσιες μέσες συντάξεις μπορούν να φτάνουν ακόμη και τα 30.000–35.000 ευρώ, με το Λουξεμβούργο να ξεχωρίζει ως μία από τις χώρες με τις υψηλότερες απολαβές. Αντίστοιχα υψηλά επίπεδα εμφανίζονται σε χώρες όπως η Δανία, η Νορβηγία και η Ισλανδία, όπου το κοινωνικό κράτος παραμένει ισχυρό και τα ασφαλιστικά ταμεία καλά χρηματοδοτημένα. Σε αυτές τις οικονομίες, οι συντάξεις αποτελούν βασικό πυλώνα του εισοδήματος των ηλικιωμένων, συχνά καλύπτοντας πάνω από το 70% των συνολικών αποδοχών τους .
Στη δεύτερη ταχύτητα της Ευρώπης βρίσκονται χώρες όπως η Αυστρία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και η Σουηδία, όπου οι συντάξεις κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 20.000 και 25.000 ευρώ ετησίως. Εδώ παρατηρείται μια ενδιαφέρουσα ισορροπία μεταξύ δημόσιων και επαγγελματικών ταμείων, ιδιαίτερα στην Ολλανδία και τη Σουηδία, όπου τα κεφαλαιοποιητικά στοιχεία του συστήματος παίζουν σημαντικό ρόλο. Αντίθετα, στις μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία) οι μέσες συντάξεις κινούνται πιο κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ, περίπου 1.400 ευρώ μηνιαίως. Πρόκειται για χώρες με ισχυρά δημόσια συστήματα, αλλά και δημογραφικές πιέσεις που περιορίζουν τη γενναιοδωρία τους.
Τι γίνεται σε Ελλάδα και Ανατολική Ευρώπη
Σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και οι βαλτικές δημοκρατίες, οι ετήσιες συντάξεις μπορεί να είναι κάτω από 8.000 ευρώ ετησίως, αντανακλώντας τόσο χαμηλότερους μισθούς όσο και ασθενέστερα ασφαλιστικά συστήματα. Η διαφορά μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης μπορεί να ξεπερνά ακόμη και το δεκαπλάσιο σε απόλυτα ποσά, γεγονός που επιβεβαιώνεται από συγκριτικά στοιχεία της Eurostat.
Στην Ελλάδα, το συνταξιοδοτικό σύστημα παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της ευρωπαϊκής προσέγγισης, όπου το κράτος διατηρεί τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Παρά τις μεταρρυθμίσεις της τελευταίας δεκαετίας και τις πιέσεις της δημοσιονομικής κρίσης, οι μέσες συντάξεις εξακολουθούν να κινούνται γύρω στα 800-1.000 ευρώ μηνιαίως, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat. Το ενδιαφέρον είναι ότι, παρά τα σχετικά χαμηλά απόλυτα ποσά, το σύστημα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλό ποσοστό αναπλήρωσης, διατηρώντας για πολλούς συνταξιούχους ένα επίπεδο εισοδήματος κοντά στον τελευταίο τους μισθό.
Σε Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Κατάρ, οι συντάξεις για τους πολίτες μπορούν να φτάνουν ή και να ξεπερνούν τα 5.000–7.000 ευρώ μηνιαίως.
Εκτός Ευρώπης, το τοπίο αλλάζει ριζικά
Σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς και η Αυστραλία, οι κρατικές συντάξεις είναι συνήθως χαμηλότερες, αλλά το συνολικό εισόδημα των συνταξιούχων είναι συχνά υψηλότερο λόγω της συμμετοχής ιδιωτικών συστημάτων. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, η μέση κρατική παροχή μέσω Social Security κυμαίνεται περίπου στα 1.500–2.000 δολάρια μηνιαίως. Ωστόσο, το συνολικό εισόδημα των συνταξιούχων αυξάνεται σημαντικά μέσω προγραμμάτων όπως τα 401(k), τα IRA και άλλα επενδυτικά εργαλεία. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν τεράστιο όγκο συνταξιοδοτικών κεφαλαίων (περίπου 40 τρισεκατομμύρια δολάρια) που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του συστήματος .
Παρόμοιο μοντέλο συναντάται στον Καναδά και την Αυστραλία. Στον Καναδά, η δημόσια σύνταξη (CPP και OAS) είναι σχετικά περιορισμένη (περίπου 1.200 καναδικά δολάρια μηνιαίως κατά μέσο όρο) αλλά συμπληρώνεται από ιδιωτικά προγράμματα όπως τα RRSP. Στην Αυστραλία, το σύστημα superannuation, που βασίζεται σε υποχρεωτικές εισφορές και επενδύσεις, οδηγεί σε ετήσιες απολαβές γύρω στα 25.000 δολάρια Αυστραλίας μόνο από συνταξιοδοτικά κεφάλαια . Σε αυτές τις χώρες, η έννοια της «μέσης σύνταξης» είναι παραπλανητική, καθώς το τελικό εισόδημα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ατομική αποταμίευση και την επενδυτική στρατηγική.
Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα αποτελούν ενδιάμεσες περιπτώσεις. Η Ιαπωνία διαθέτει ένα διπλό σύστημα με βασική κρατική σύνταξη και επαγγελματικά ταμεία, ενώ τα εισοδήματα των ηλικιωμένων προσεγγίζουν το 80–85% των εισοδημάτων του γενικού πληθυσμού, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ. Ωστόσο, τα απόλυτα ποσά παραμένουν χαμηλότερα σε σχέση με τη Δύση, κυρίως λόγω διαφορετικής μισθολογικής βάσης.
Τα κράτη του Κόλπου
Αν, όμως, αναζητήσει κανείς τις υψηλότερες συντάξεις στον κόσμο σε απόλυτους αριθμούς, τότε πρέπει να στραφεί στα κράτη του Κόλπου. Στη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ, οι συντάξεις για τους πολίτες μπορούν να φτάνουν ή και να ξεπερνούν τα 5.000–7.000 ευρώ μηνιαίως, δηλαδή έως και 90.000 ευρώ ετησίως. Τα συστήματα αυτά βασίζονται σε πολύ υψηλά ποσοστά αναπλήρωσης και σε κρατική χρηματοδότηση που προέρχεται από τα έσοδα του πετρελαίου.
Υπάρχει, ωστόσο, μια καθοριστική ιδιαιτερότητα: οι δικαιούχοι είναι μόνο οι πολίτες, που αποτελούν μειοψηφία του πληθυσμού. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, οι ξένοι εργαζόμενοι αποτελούν έως και το 85–90% του πληθυσμού και δεν καλύπτονται από τα κρατικά συνταξιοδοτικά συστήματα. Επιπλέον, τα συστήματα αυτά δεν βασίζονται σε εισφορές αντίστοιχες με τις ευρωπαϊκές, αλλά σε κρατικές επιδοτήσεις, γεγονός που τα καθιστά δύσκολα συγκρίσιμα με τα δυτικά μοντέλα.
Η μεγάλη εικόνα δείχνει ότι δεν υπάρχει μία ενιαία απάντηση στο ερώτημα «ποιος παίρνει την καλύτερη σύνταξη». Στην Ευρώπη, η έμφαση δίνεται στη σταθερότητα και την καθολικότητα των παροχών. Στις αγγλοσαξονικές οικονομίες, το βάρος μεταφέρεται στην ιδιωτική αποταμίευση και τις επενδύσεις. Στον Κόλπο, οι υψηλές συντάξεις αποτελούν προνόμιο μιας μικρής ομάδας πολιτών. Και σε όλες τις περιπτώσεις, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν μόνο ένα μέρος της πραγματικότητας.
Φωτογραφίες: Getty Images / Ideal Image
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου