Πανικός στις αγορές εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν που πυροδοτεί μια νέα διεθνή ενεργειακή κρίση.
Γράφει οΠαναγιώτης Κωνσταντίνου
Πανικός επικρατεί στις διεθνείς αγορές, καθώς εκτιμάται πως ο πόλεμος στο Ιράν βρίσκεται ακόμη στην αρχή του και οι αναλυτές προειδοποιούν πως τα χειρότερα στην αγορά ενέργειας είναι μπροστά.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά και οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευτεί φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, δηλαδή μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, καταγράφοντας ταυτόχρονα και μία από τις μεγαλύτερες εβδομαδιαίες αυξήσεις στην ιστορία. Ενδεικτικό του κλίματος είναι πως μόνο μέσα σε μια νύχτα η άνοδος άγγιξε το 25%.
Στο «κόκκινο» τα διεθνή χρηματιστήρια – Απώλειες και για τα ομόλογα
Οι επιπτώσεις όμως δεν περιορίζονται μόνο στον τομέα της ενέργειας. Οι αγορές προεξοφλούν μεγαλύτερη διάρκεια στη σύγκρουση στο Ιράν, επηρεάζοντας ομόλογα, μετοχές, μέταλλα, ακόμη και τρόφιμα. «Δεν πρόκειται πλέον μόνο για το ουσιαστικό κλείσιμο του Ορμούζ, αλλά για τη διαταραχή του εφοδιασμού που εξαπλώνεται», σχολίασε στο Bloomberg ο Ντέιβ Μάζα, διευθύνων σύμβουλος της Roundhill Financial. «Πρόκειται για μια μετατόπιση που μπορεί να ωθήσει τους ήδη νευρικούς επενδυτές να αποσύρουν το μεγαλύτερο ρίσκο από το τραπέζι», πρόσθεσε.
Ισχυρή πτώση καταγράφουν οι μετοχές στα χρηματιστήρια Ευρώπης και Ασίας, ενώ στα κρατικά ομόλογα οι απώλειες επεκτείνονται. Οι κεντρικοί δείκτες στα σημαντικότερα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια κινούνται στο «κόκκινο» κατά το άνοιγμα της Δευτέρας (-1,6% ο DAX, -1,3% o FTSE 100, -2,1% o CAC, -1,7% o MIB, -1,8% ο Stoxx 600), ενώ νωρίτερα κατέρρευσαν οι ασιατικές αγορές. Είναι ενδεικτικό πως ο Nikkei έκλεισε με βουτιά πάνω από 5%, εξαιτίας και της μεγάλης εξάρτησης της Ιαπωνίας από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής (περίπου το 90% των ενεργειακών εισαγωγών της). Ο δε νοτιοκορεατικός Kospi έπεσε πάνω από 7%.
Η απόδοση (δηλαδή το κόστος δανεισμού) του γερμανικού 10ετούς ομολόγου κινείται ανοδικά κατά δύο μονάδες βάσης, στο 2,88%, κοντά στο πιο υψηλό της από το 2011, του βρετανικού 10ετούς ενισχύεται 12 μονάδες βάσης, στο 4,74%, του ιταλικού κατά επτά μονάδες βάσης, στο 3,69%. «Τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμη όσον αφορά την αντίδραση της χρηματιστηριακής αγοράς», εκτίμησε ο Michael O’Rourke, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής αγοράς στην JonesTrading. «Θα περίμενα μεγαλύτερη διάθεση αποφυγής κινδύνου μέχρι να έχουμε κάποια απτά θετικά νέα», σημείωσε.
Εκτόξευση στις τιμές πετρελαίου – Ο εφιάλτης γίνεται πραγματικότητα
Το πετρέλαιο βρίσκεται πλέον σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, πλησιάζοντας ακόμη και τα 120 δολάρια. Αναλυτές εκτιμούν πως θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 200 δολάρια. Σημειώνεται πως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράκ αρχίζουν να μειώνουν την παραγωγή πετρελαίου, εξαιτίας του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ, που μπλοκάρει τις εξαγωγές και γεμίζει τις δεξαμενές αποθήκευσης.
Σημειώνεται πως η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, το πέρασμα από το οποίο διακινείται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και μεγάλο μέρος του υγροποιημένου φυσικού αερίου, έχει μειωθεί περίπου κατά 90%. Το εφιαλτικό σενάριο που πολλοί αναλυτές πετρελαίου πίστευαν ότι δεν θα συνέβαινε ποτέ αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα. «Σε ολόκληρη την ιστορία του στενού δεν έχει κλείσει ποτέ, ούτε μία φορά», δήλωσε στη Wall Street Journal η αναλύτρια της JPMorgan Chase, Νατάσα Κανέβα. «Δεν ήταν απλώς το χειρότερο σενάριο. Ήταν ένα αδιανόητο σενάριο», τόνισε.
Αναλυτές εκτιμούν πως εάν το στενό παραμείνει κλειστό μέχρι την Παρασκευή, η ημερήσια παραγωγή στην περιοχή θα μπορούσε να μειωθεί κατά περισσότερα από τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια και η πτώση θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα εννέα εκατομμύρια βαρέλια μέχρι το τέλος Μαρτίου, δηλαδή σχεδόν το ένα δέκατο της παγκόσμιας ζήτησης. Σημειώνεται πως η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να κατέχει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Μία εβδομάδα μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ στο Ιράν, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με το πιο σοβαρό σοκ στις ενεργειακές αγορές από τη δεκαετία του 1970. Οι επιπτώσεις περάσαν γρήγορα στις τιμές της βενζίνης και του ντίζελ, ιδιαίτερα στην Ευρώπη και την Ασία. «Αυτό που βλέπουμε είναι μακράν η μεγαλύτερη αναταραχή στην ιστορία όσον αφορά την ημερήσια παραγωγή πετρελαίου», σχολίασε στη Wall Street Journal ο ιστορικός ενέργειας Ντάνιελ Γέργκιν. «Αν συνεχιστεί για εβδομάδες, θα επηρεάσει ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία».
Όμως από τα Στενά του Ορμούζ δεν περνάει μόνο πετρέλαιο. Τεράστιες ποσότητες λιπασμάτων, αλλά και εμπορευμάτων, διακινούνται από τον ίδιο διάδρομο, προς όλες τις ηπείρους. Οι δε τιμές του αλουμινίου έφτασαν σε υψηλά πολλών ετών αφού μεταλλουργεία στη Μέση Ανατολή κήρυξαν force majeure — μια νομική διαδικασία που απαλλάσσει τους προμηθευτές από ευθύνη όταν δεν μπορούν να εκπληρώσουν παραδόσεις.
Στερεύουν τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη
Ζοφερή είναι και η εικόνα στην αγορά φυσικού αερίου. Στην Ευρώπη η τιμή του αυξήθηκε κατά περίπου 30%, ενώ τα αποθέματα των ευρωπαϊκών κρατών στερεύουν. Σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe, τα αποθέματα στις αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ βρίσκονται σε ποσοστό μικρότερο του 30%, με τους ειδικούς να επισημαίνουν πως ποτέ ξανά δεν ήταν τόσο χαμηλά αυτή την εποχή του έτους. Κατά μέσο όρο, την ίδια περίοδο την τελευταία πενταετία, ήταν περίπου 45%. Και το χειρότερο για τους Ευρωπαίους είναι πως η αναπλήρωση των αποθηκών για τον επόμενο χειμώνα ξεκινά τώρα. Αν αυτό πρέπει να γίνει στις τρέχουσες τις τιμές, τότε το βάρος για τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών της ΕΕ θα είναι τεράστιο.
ΔΝΤ: «Προετοιμαστείτε για το αδιανόητο»
Η επικεφαλής του Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, προειδοποίησε για τους κινδύνους μιας παρατεταμένης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις που θα έχει στην παγκόσμια οικονομία.
«Αν η νέα σύγκρουση αποδειχθεί παρατεταμένη, υπάρχει σαφής κίνδυνος να επηρεάσει το κλίμα στις αγορές, την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. «Σε αυτή τη νέα παγκόσμια πραγματικότητα, πρέπει να σκεφτούμε και το αδιανόητο και να προετοιμαστούμε για αυτό», υπογράμμισε.
Σύμφωνα με την επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη αύξηση των τιμών ενέργειας κατά 10% για έναν χρόνο μπορεί να αυξήσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες και να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη.
Τραμπ: «Ανόητοι όσοι δεν καταλαβαίνουν»
Και ενώ εντείνεται η αγωνία στις διεθνείς αγορές, όπως και ο φόβος για τις πληθωριστικές συνέπειες από τη νέα ενεργειακή κρίση, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν συμμερίζεται τις ανησυχίες, αποκαλώντας «ανόητους» όσους δεν αντιλαμβάνονται το «διακύβευμα» της επίθεσης στο Ιράν.
«Η βραχυπρόθεσμη αύξηση στις τιμές του πετρελαίου είναι ένα πολύ μικρό τίμημα για την εξάλειψη της πυρηνικής απειλής του Ιράν», έγραψε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στο Truth Social και πρόσθεσε: «Μόνο οι ανόητοι θα σκεφτόντουσαν διαφορετικά!». Οι επιθέσεις, τόνισε, θα συνεχιστούν «μέχρι να παραδοθούν ή, το πιθανότερο, να καταρρεύσουν εντελώς!».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου