AP Photo/Evan Vucci
Η στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν βρήκε την Ευρώπη χωρίς κοινή φωνή και με εμφανή αμηχανία απέναντι στις ραγδαίες εξελίξεις.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Παρίσι, Βερολίνο και Λονδίνο κράτησαν αποστάσεις από τα πλήγματα, καλώντας σε αποκλιμάκωση, την ώρα που η Μαδρίτη μίλησε ανοιχτά για «μονομερή στρατιωτική ενέργεια» και άλλες πρωτεύουσες υιοθέτησαν πιο σκληρή, φιλοαμερικανική γραμμή.
Οι αντιφατικές τοποθετήσεις αποκάλυψαν βαθιές διαφωνίες στο εσωτερικό της ΕΕ, ενώ από την Ουάσιγκτον ήρθε ευθεία επίπληξη για τη στάση των Ευρωπαίων, με αιχμές περί έλλειψης αποφασιστικότητας.
Όπως γράφει το politico, οι Βρυξέλλες έχουν περάσει σε κατάσταση διαχείρισης κρίσης, με διαδοχικές έκτακτες συσκέψεις το Σάββατο και την Κυριακή.
Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευδαν να τοποθετηθούν απέναντι στη ραγδαία κλιμακούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, μετά τα πλήγματα των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, η κρίση ανέδειξε ρωγμές τόσο στο εσωτερικό της Ευρώπης όσο και στις διατλαντικές σχέσεις.
Αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις έπληξαν ιρανικούς στόχους τα ξημερώματα του Σαββάτου, έπειτα από το αδιέξοδο στις πυρηνικές συνομιλίες με την Τεχεράνη. Το Ιράν απάντησε με αντίποινα σε ολόκληρη την περιοχή, προκαλώντας διαταραχές στον εναέριο χώρο και στρατιωτικούς συναγερμούς σε πολλά κράτη του Περσικού Κόλπου, εντείνοντας τους φόβους για μια γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Οι Βρυξέλλες αντέδρασαν άμεσα, υιοθετώντας προσεκτικό τόνο. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας προειδοποίησε μέσω του X ότι η κατάσταση είναι «επικίνδυνη», ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι είναι «ύψιστης σημασίας» να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση. Και η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα κάλεσε σε αυτοσυγκράτηση.
Σε εθνικό επίπεδο, ωστόσο, το μήνυμα δεν ήταν ενιαίο. Σε κοινή ανακοίνωση, η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο υπογράμμισαν ότι «δεν συμμετείχαν στα πλήγματα» των ΗΠΑ και του Ισραήλ, καταδικάζοντας παράλληλα τα ιρανικά αντίποινα και καλώντας την Τεχεράνη να επιδιώξει «διαπραγματευτική λύση».
Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ κινήθηκε στην ίδια γραμμή, δηλώνοντας ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «δεν είχε κανέναν ρόλο» στα πλήγματα, ενώ χαρακτήρισε το καθεστώς του Ιράν «αποτρόπαιο» και σημείωσε ότι ο «κύριος στόχος» της Ουάσιγκτον είναι να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη. Πρόσθεσε ότι βρετανικά αεροσκάφη βρίσκονταν ήδη στον αέρα στο πλαίσιο συντονισμένων αμυντικών επιχειρήσεων στην περιοχή.
Σε διαφορετικό τόνο, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ καταδίκασε την αμερικανοϊσραηλινή επιχείρηση ως «μονομερή στρατιωτική ενέργεια» που ενέχει τον κίνδυνο δημιουργίας ενός πιο εχθρικού παγκόσμιου συστήματος. Αντιθέτως, ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις δήλωσε ότι η Πράγα «στέκεται στο πλευρό των συμμάχων μας», προειδοποιώντας ότι οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν και η «στήριξη στην τρομοκρατία» αποτελούν απειλή για την Ευρώπη.
Οι σκανδιναβικές και ανατολικοευρωπαϊκές χώρες υιοθέτησαν περισσότερο προσανατολισμένη στην ασφάλεια προσέγγιση. Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας έκανε λόγο για «σοβαρή κλιμάκωση» και υπογράμμισε ότι είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης η Τεχεράνη «να μην μπορέσει ποτέ να αναπτύξει πυρηνικά όπλα», καλώντας ταυτόχρονα σε σεβασμό του διεθνούς δικαίου.
Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι η Βαρσοβία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και προετοιμάζεται για «διάφορα σενάρια», διαβεβαιώνοντας ότι οι Πολωνοί πολίτες, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού της πρεσβείας στην Τεχεράνη, παραμένουν ασφαλείς.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι τάχθηκε πιο κοντά στη γραμμή της Ουάσιγκτον, επαινώντας την αποφασιστικότητα των ΗΠΑ και σημειώνοντας ότι «όποτε υπάρχει αμερικανική αποφασιστικότητα, οι παγκόσμιοι εγκληματίες αποδυναμώνονται» ένα μήνυμα που, όπως είπε, θα πρέπει να ηχήσει και στη Μόσχα.
Σφοδρή κριτική από την Ουάσιγκτον
Η ευρωπαϊκή στάση ιδίως της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Βρετανίας προκάλεσε έντονη αντίδραση από τον Αμερικανό γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, στενό σύμμαχο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, αναδεικνύοντας τις γεωπολιτικές εντάσεις που διαπερνούν πλέον τον Ατλαντικό.
«Το να πω ότι είμαι απογοητευμένος από την κοινή ανακοίνωση… είναι λίγο», έγραψε στο X, κατηγορώντας τη Δυτική Ευρώπη ότι έχει «γίνει αξιοθρήνητα ήπια» και καλώντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να στηρίξουν τις προσπάθειες αντιμετώπισης του καθεστώτος της Τεχεράνης. Απευθυνόμενος στον ιρανικό λαό, ανέφερε ότι ο Τραμπ «άκουσε τις κραυγές σας» και ότι «η βοήθεια έφτασε σε μεγάλο βαθμό».
Η ασυνήθιστα σκληρή γλώσσα υπογραμμίζει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται ταχύτατα σε πραγματικό τεστ αντοχής για τη διατλαντική ενότητα, την ώρα που οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στη στήριξη προς την Ουάσιγκτον και στις εκκλήσεις για αποκλιμάκωση.
Οι Βρυξέλλες περνούν πλέον σε πλήρη λειτουργία κρίσης. Έκτακτες συνεδριάσεις πολλαπλασιάζονται σε ευρωπαϊκό και πολυμερές επίπεδο: οι πρέσβεις της ΕΕ στην Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας πρόκειται να συνεδριάσουν αργότερα το Σάββατο, ενώ οι πρέσβεις των 27 κρατών-μελών θα πραγματοποιήσουν έκτακτη συνάντηση την Κυριακή.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών θα συνεδριάσει το Σάββατο το βράδυ με προεδρεύον το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν συγκάλεσε δικό του συμβούλιο άμυνας στο Παρίσι.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει συγκαλέσει για τη Δευτέρα το Συμβούλιο Ασφάλειας της Επιτροπής.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον γεωπολιτικών αναταράξεων, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προετοιμάζονται για μια αντιπαράθεση που ενδέχεται να δοκιμάσει περαιτέρω τη δυτική συνοχή τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου