Μυρτώ Μπούτση
«Ποιος έχει συμφέρον να απομακρύνει τους εισαγγελείς από τις υποθέσεις ενώ έχουν κάνει σπουδαία δουλειά; Γιατί να σταματήσουν οι εισαγγελείς που εργάζονται στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ;». Αυτά διερωτήθηκε, μιλώντας στο 11ο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, η Ευρωπαία γενική εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι, αναφερόμενη στο σημείο τριβής που ανακινήθηκε μετά τις τοξικές δηλώσεις του Αδωνη Γεωργιάδη σχετικά με την ανανέωση της θητείας των τριών εντεταλμένων εισαγγελέων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO). Δηλαδή της Πόπης Παπανδρέου (εκείνης που ζήτησε άρση ασυλίας των έντεκα «γαλάζιων» βουλευτών και τη διερεύνηση Λιβανού και Αραμπατζή), και των Διονύση Μουζάκη και Χαρίκλειας Θάνου.
Τα ερωτήματα της Κοβέσι αντήχησαν με κρότο εντός και εκτός του ακροατηρίου των Δελφών. Αλλωστε η EPPO χαίρει της αποδοχής της πλειοψηφίας των Ελλήνων πολιτών ως θεσμός, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, αφού πάνω από έξι στους δέκα Ελληνες δηλώνουν ότι την εμπιστεύονται για τη διαλεύκανση υποθέσεων διαφθοράς.
Σχολιάζοντας τη συνάντηση που είχε για το θέμα μία μέρα νωρίτερα, την Τετάρτη, με τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη, ο οποίος της είπε ότι η ανανέωση θητείας δεν είναι δική του αρμοδιότητα αλλά του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (ΑΔΣ) του Αρειου Πάγου, δήλωσε: «Δεν θέλω να φανταστώ ότι δεν θα ανανεωθεί η θητεία των εισαγγελέων μας, είναι τρεις συνολικά, δύο εργάζονται για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Αυτό είναι διοικητικό βήμα και πιστεύω ότι το Συμβούλιο θα κάνει ό,τι πρέπει. Πιστεύω πραγματικά ότι θα πάρουν τη σωστή απόφαση, είναι ανεξάρτητοι». Τόνισε πάντως πως, αν υπάρξει διαφωνία, η υπόθεση θα λυθεί… στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Ποιο είναι όμως το παρασκήνιο των δηλώσεων Κοβέσι; Ποια σημεία στην ευρωπαϊκή νομοθεσία κάνουν την Ευρωπαία εισαγγελέα να δηλώνει ότι η ανανέωση της θητείας είναι ξεκάθαρη αρμοδιότητα του συλλογικού οργάνου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας;
Η σιωπηλή συναίνεση πέρυσι τον Οκτώβριο
Τον Οκτώβριο του 2025, την προηγούμενη δηλαδή φορά που είχε έρθει στην Ελλάδα, η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας Λ. Κοβέσι είχε επίσης συναντηθεί με τον Γ. Φλωρίδη αλλά και με τον εισαγγελέα του Αρειου Πάγου Κωνσταντίνο Τζαβέλλα. Και στις δύο συναντήσεις η Λ. Κοβέσι ζήτησε την αύξηση των οργανικών θέσεων των Ελλήνων εντεταλμένων εισαγγελέων. Αλλωστε βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη η διερεύνηση των υποθέσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ (η πρώτη δικογραφία είχε ήδη πάει στη Βουλή τον Ιούνιο), ενώ ήταν ανοιχτές πολλές ακόμη υποθέσεις, ανάμεσά τους αυτή της σύμβασης 717 των Τεμπών.
Η Ευρωπαία γενική εισαγγελέας ζήτησε ακόμη από τον Κ. Τζαβέλλα να της δοθεί η δυνατότητα να ανανεώνει η ίδια την απόσπαση ορισμένων Ελλήνων εντεταλμένων που λήγει η θητεία τους και όχι κατόπιν απόφασης του ΑΔΣ, όπως προβλέπει η ελληνική νομοθεσία.
Η σιωπή του Κ. Τζαβέλλα στο σημείο αυτό φέρεται να ερμηνεύτηκε –και δικαίως– ως σιωπηρή συναίνεση. Αλλωστε επρόκειτο για τυπικό ζήτημα. Ο ιδρυτικός κανονισμός της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας όριζε σαφώς ότι ο διορισμός εναπόκειται στο Συμβούλιο της EPPO, το λεγόμενο Κολέγιο, κατόπιν εισήγησης της Λ. Κοβέσι και εφόσον με βάση αξιολογική έκθεση που βγαίνει ανά διετία, εκτιμήθηκε πως είχαν κάνει καλά τη δουλειά τους. Το ΑΔΣ του Αρειου Πάγου, που είχε την αρμοδιότητα να προτείνει τους υποψήφιους, τους οποίους στη συνέχεια διορίζει το Κολέγιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, είχε προτείνει αρχικά τους τρεις εντεταλμένους εισαγγελείς. Με δεδομένο ότι είχαν στα χέρια τους ανοιχτές υποθέσεις, δεν ήταν λογικό να μην ανανεωθεί η θητεία τους.
Τον τελικό λόγο διατηρεί η EPPO
Ο ιδρυτικός κανονισμός για τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας του 2017 (2017/1939) στο άρθρο 17 που αφορά τον διορισμό και την παύση των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων, δηλαδή εκείνων που αναλαμβάνουν έρευνες εδρεύοντας στα κράτη-μέλη, προβλέπει ρητά: «Κατόπιν πρότασης του Ευρωπαίου γενικού εισαγγελέα, το συλλογικό όργανο διορίζει τους Ευρωπαίους εντεταλμένους εισαγγελείς που προτείνουν τα κράτη-μέλη». Και παρακάτω: «Ένα κράτος-μέλος δεν μπορεί να παύσει από τα καθήκοντά του ή να κινήσει πειθαρχική διαδικασία κατά Ευρωπαίου εντεταλμένου εισαγγελέα για λόγους που συνδέονται με τις αρμοδιότητές του που απορρέουν από τον παρόντα κανονισμό, χωρίς τη συγκατάθεση του Ευρωπαίου γενικού εισαγγελέα». Δηλαδή της Λ. Κοβέσι. Με άλλα λόγια, τα κράτη-μέλη προτείνουν τους υποψηφίους, όμως τον τελικό λόγο διατηρεί η EPPO.
Πέραν του κανονισμού, η απόφαση του Κολεγίου της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας 015/2025 με ημερομηνία 12 Φεβρουαρίου 2025, η τελευταία δηλαδή που ανανέωνε τους όρους απασχόλησης των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων πριν από τη συνάντησή της με τον Γ. Φλωρίδη και τον Κ. Τζαβέλλα τον Οκτώβριο, προέβλεπε: «Τουλάχιστον έξι μήνες πριν από το τέλος της πενταετούς θητείας του Ευρωπαίου εντεταλμένου εισαγγελέα το Κολέγιο αποφασίζει αν θα του ανανεώσει ή όχι τη θητεία». Η απόφαση, αναφέρει το συγκεκριμένο άρθρο (8), «θα βασιστεί σε διαφανή και αντικειμενικά κριτήρια», στα οποία συμπεριλαμβάνονται τυχόν αλλαγές στη συμφωνία με το κράτος-μέλος για τον αριθμό των εντεταλμένων στη χώρα (βάσει του άρθρου 13 υπάρχει συνεργασία με το κράτος μέλος για τον αριθμό τους), και τη διετή «έκθεση αξιολόγησης» που του έχει κάνει το Κολέγιο. Με βάση αυτή την απόφαση, τον Σεπτέμβριο του 2025 η ΕPPO ανανέωσε την πενταετή θητεία εντεταλμένων σε Βουλγαρία, Τσεχία, Γερμανία, Ισπανία, Λιθουανία, Λετονία, Μάλτα και Ρουμανία. Δηλαδή όχι μόνο στην Ελλάδα. Πέρα από το νομικό πλαίσιο, που είναι αδιαμφισβήτητο, οι Ευρωπαίες εισαγγελείς είχαν ανοιχτές δικογραφίες και όπως συμβαίνει με τους Έλληνες εισαγγελείς ήταν επόμενο να ανανεωθεί η θητεία τους. Αυτά πριν από τη συνάντηση της Λ. Κοβέσι με Γ. Φλωρίδη και Κ. Τζαβέλλα στην Αθήνα.
Ποιος ενημέρωσε τον Τζαβέλλα;
Η Ελλάδα ενσωμάτωσε την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ίδρυση της EPPO με τον νόμο 4786/2021. Σε αυτόν τονίζεται ότι η επιλογή των υποψηφίων για διορισμό (άρθρο 9) «πραγματοποιείται από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο» του Αρειου Πάγου. «Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας […] η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου […] διαβιβάζεται από τον Υπουργό Δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, προκειμένου να ακολουθήσει η διαδικασία διορισμού των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων από το ως άνω συλλογικό όργανο», δηλαδή το Κολέγιο της EPPO.
Ο νόμος προβλέπει ακόμη σε σχέση με τον διορισμό πως «ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, έξι μήνες πριν από τη λήξη της θητείας τους και αμελλητί μόλις πληροφορηθεί ότι αυτή για οποιονδήποτε λόγο λήγει πρόωρα ή δεν πρόκειται να ανανεωθεί, ορίζει προθεσμία είκοσι ημερών για την υποβολή… των αιτήσεων των ενδιαφερομένων», δηλαδή για υποψηφιότητα στις θέσεις των εντεταλμένων εισαγγελέων.
Μετά και παρά τη συνάντησή του με τη Λ. Κοβέσι τον Οκτώβριο, ο Κ. Τζαβέλλας προχώρησε στην παραπάνω διαδικασία αναζήτησης υποψηφιοτήτων. Στην περίπτωση των επιπλέον εντεταλμένων που ζητούσε η EPPO αυτό θα ήταν λογικό. Στην περίπτωση ανανέωσης της θητείας των τριών, τίποτα δεν δείχνει ότι είχε ενημερωθεί πως η θητεία τους δεν θα ανανεωνόταν. Το αντίθετο μάλιστα.
Συνεχίζοντας στην επιθετική του γραμμή, ο υπουργός Υγείας Αδωνης Γεωργιάδης έφτασε στο σημείο να κατηγορήσει την EPPO ότι προσπάθησε «κατά παράβαση του Ελληνικού Συντάγματος […] να υφαρπάξει την αποκλειστική αρμοδιότητα του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου του Αρείου Πάγου και να ανανεώσει μονομερώς τη θητεία της κ. Παπανδρέου»
Βολές από φορείς του νομικού κόσμου
Μέσα σε αυτό το σαθρό πολιτικό κλίμα, ο νομικός κόσμος πήρε θέση. Αρχικά ο Άρειος Πάγος είχε ενοχληθεί στις 19 Μαρτίου 2024 και εξέδωσε ανακοίνωση με αιχμές εναντίον της Λ. Κοβέσι που αναφέρθηκε στο εμπόδιο του νόμου περί ευθύνης υπουργών στην υπόθεση Τεμπών σημειώνοντας ότι ο ιδρυτικός κανονισμός της EPPO «περιορίζει την καθ’ ύλην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αποκλειστικά και μόνον στις αξιόποινες πράξεις που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων (ΕνΔΕ), η οποία τον Απρίλιο του 2024 είχε εκδώσει πύρινη ανακοίνωση για τη Λ. Κοβέσι, ότι «δεν είναι θεσμικά ορθό να εισηγείται την αναθεώρηση συνταγματικών διατάξεων της Ελληνικής Δημοκρατίας» (αναφορικά τότε με τη διερεύνηση της 717 για τα Τέμπη), στηλίτευσε τώρα τον Αδ. Γεωργιάδη: «Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι θεσμός του κράτους Δικαίου […] που σημαίνει ότι δεν καταργείται με νόμο» σημείωσε, χαρακτηρίζοντας τις «απειλές» Γεωργιάδη «ευθεία παρέμβαση σε δικαιοδοτικό έργο».
Η Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδος εξέφρασε «πλήρη στήριξη προς τους Ελληνες Ευρωπαίους Εντεταλμένους Εισαγγελείς», δηλώνοντας πως «η αμφισβήτηση της αμεροληψίας τους […] πλήττει την εισαγγελική ανεξαρτησία και υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη», ενώ η ολομέλεια προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος σημείωσε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια, «παρέμβασης ή επηρεασμού» του έργου των Ευρωπαίων εισαγγελέων και «απαξίωσης ή υποβάθμισης του θεσμικού τους ρόλου είναι απολύτως καταδικαστέα από όπου και αν προέρχεται».
Οι Ελληνες εμπιστεύονται την EPPO
Ο νομικός κόσμος γνωρίζει καλά άλλωστε πόσο μπορούν να πληγούν οι θεσμοί, ειδικά από προσπάθειες ελέγχου και απαξίωσης της Δικαιοσύνης. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της GPO για τα «Παραπολιτικά» (δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 2025), το 61% των Ελλήνων εμπιστεύεται «πολύ» ή «αρκετά» την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για τη διαλεύκανση υποθέσεων διαφθοράς. Στην ίδια δημοσκόπηση, ένα συντριπτικό 71,2% εμπιστεύεται «λίγο» ή «καθόλου» την ελληνική Δικαιοσύνη αντίστοιχα. Δημοσκόπηση της Kapa Research έναν μήνα νωρίτερα έδειχνε ότι 71% των Ελλήνων εμπιστεύεται «λίγο ή καθόλου» τον θεσμό της ελληνικής Δικαιοσύνης, ενώ έρευνα της Public Issue έδειχνε πως 74% «μάλλον δεν εμπιστεύονταν» την ελληνική Δικαιοσύνη το 2025 (σε σχέση με 24% που «μάλλον εμπιστεύονταν»). Ο Αρειος Πάγος και η κυβέρνηση Μητσοτάκη ακούν άραγε;
Documento γνώμη: Η μη παράταση μόνο προβλήματα θα δημιουργούσε
Βασίλης Χειρδάρης Ποινικολόγος
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) είναι ένα νέο ανεξάρτητο όργανο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το όργανο αυτό έχει επιδείξει μια δυναμική και αποτελεσματική πορεία με μεγάλη αποδοχή από πλευράς των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Στη χώρα μας μάλιστα η EPPO έχει επιληφθεί με εξαιρετικά εμφανή, εμφατικό και διαχρονικό τρόπο στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της. Είναι γεγονός όμως ότι έχει δημιουργηθεί μεγάλο θέμα στην ελληνική πολιτική σκηνή αλλά και στον νομικό κόσμο για το θέμα της ανανέωση της θητείας των εντεταλμένων Ελλήνων Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων. Δυστυχώς για το ζήτημα αυτό το θεσμικό πλαίσιο δεν είναι σαφές. Δεν υπάρχει συστηματική και λεπτομερής ρύθμιση για την ανανέωση της θητείας των Ευρωπαίων εισαγγελέων ούτε από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/1939) ούτε από την εθνική νομοθεσία. Σύμφωνα με σχετική απόφαση του Κολεγίου της EPPO, ερμηνεύοντας τον Κανονισμό ορίζεται ότι το Κολέγιο έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα της ανανέωσης της θητείας τους κατόπιν πρότασης της Ευρωπαίας γενικής εισαγγελέως. Η ερμηνεία αυτή επικουρείται και από το άρθρο 9 του νόμου 4786/21, στο οποίο αναφέρεται ρητά ότι ο εισαγγελέας του Αρειου Πάγου έξι μήνες πριν από τη λήξη της θητείας των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων, μόλις πληροφορηθεί περί μη ανανέωσης της θητείας τους, ορίζει προθεσμία για υποβολή αιτήσεων των ενδιαφερομένων. Εδώ όμως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει ήδη επιλέξει την παράταση της θητείας. Λόγω του ασαφούς νομικού πλαισίου καλό θα ήταν η συναίνεση της παράτασης της θητείας από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (ΑΔΣ). Σε κάθε περίπτωση όμως η μη αποδοχή της παράτασης της θητείας εισαγγελέων που το ίδιο το ΑΔΣ επέλεξε και με εκκρεμείς υποθέσεις που χειρίζονται αυτοί περισσότερα προβλήματα θα δημιουργούσε παρά θα επέλυε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου