Απειλές, ψέματα και ανεμογεννήτριες

 
 Όλα τα «θολά» σημεία για τις ΑΠΕ.
Δημήτρης Κούλαλης, Λεωνίδας Λυμπέρης
 



 


Μπο­ρεί ένα υπουρ­γείο, μέσα σε λίγες μόνο ώρες, να απει­λήσει επίσημα δημο­σιο­γράφους για εμπε­ρι­στα­τω­μένες απο­κα­λύψεις, να αναρ­τήσει ανε­κδι­ήγητα δελ­τία Τύπου με ασάφειες και ανα­κρίβειες, να προ­βεί σε κινήσεις πανι­κού και να λαν­σάρει και ένα εξαι­ρε­τικά προ­βλη­μα­τικό νομο­σχέδιο; Η απάντηση είναι κατα­φα­τική και το… επίτευγμα πιστώ­νε­ται στον υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας Σταύρο Παπα­σταύρου. Τι «κατάφερε» το ΥΠΕΝ μέσα σε ελάχι­στο χρο­νικό διάστημα; Το βράδυ της Τρίτης 18 Αυγούστου επι­χείρησε να φιμώ­σει το Documento για τις απο­κα­λύψεις σχε­τικά με το AntiNero, το πρόγραμμα για την πυρο­προ­στα­σία των δασών και λίγο αργότερα, νωρίς το πρωί της Τετάρ­της (19/9), ανα­κοίνωσε το νέο –«θολό» αν και νομότυπο– στάτους για τις ανε­μο­γεν­νήτριες και τις ΑΠΕ στην ελλη­νική φύση.

Με λίγα λόγια ο Στ. Παπα­σταύρου «πήρε το όπλο του» και για τα δάση… Φαίνε­ται πλέον ξεκάθαρα ότι είναι ο άνθρω­πος που θα υπε­ρα­σπι­στεί μέχρι τέλους το μοίρα­σμα μισού δισ. σε εργο­λάβους από την κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη για την προ­στα­σία των δασών, παρά το γεγο­νός ότι υπάρ­χουν σοβα­ρότα­τες καταγ­γε­λίες και καυτά ερω­τήματα για την απο­τε­λε­σμα­τι­κότητα του προ­γράμ­μα­τος.
Αορι­στο­λο­γίες

Ας πάρουμε όμως τα πράγ­ματα από την αρχή. Μετά τις ανα­τρι­χια­στι­κές απο­κα­λύψεις του Documento για το περι­βό­ητο AntiNero, που έχει στοι­χίσει 667 εκατ. ευρώ για να προ­στα­τεύσει –υπο­τίθε­ται– τα ελλη­νικά δάση από τις κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές, το ΥΠΕΝ προ­σπάθησε να μαζέψει τα ασυμ­μάζευτα με αορι­στο­λο­γίες και στο­χο­ποίησε την εφη­με­ρίδα, αντί να ερευ­νήσει το ζήτημα.

Σε δύο δια­δο­χικά φύλλα (9 και 15 Αυγούστου) το Documento παρου­σίασε εμπε­ρι­στα­τω­μένα στοι­χεία, μαρ­τυ­ρίες, φωτο­γρα­φικό υλικό και επίσημα έγγραφα σχε­τικά με τις εργα­σίες και τη διάθεση των κον­δυ­λίων για την πυρο­προ­στα­σία και την απο­κα­τάσταση των δασών. Ποια ήταν η απάντηση του ΥΠΕΝ; Μια κατάπτυ­στη ανα­κοίνωση άνω των 1.300 λέξεων που δημο­σιεύτηκε αργά το βράδυ της Τρίτης (18/8) στην επίσημη ιστο­σε­λίδα του υπουρ­γείου.






Η απειλή στο Documento

«Το AntiNero κρίνε­ται από τα στοι­χεία και τα απο­τε­λέσματά του» είναι ο τίτλος του δελ­τίου Τύπου, στο οποίο επι­ση­μαίνε­ται ότι «τυχόν επα­νάληψη ατε­κμη­ρίω­των υπαι­νιγ­μών περί δήθεν παράνο­μων πράξεων θα αντι­με­τω­πι­στεί με τα προ­βλε­πόμενα νόμιμα μέσα». Πρόκει­ται για μια ξεκάθαρη απειλή που είναι μάλι­στα ο ορι­σμός του SLAPP, δηλαδή κατα­χρη­στική δικα­στική προ­σφυγή ή μήνυση που ασκείται από ισχυρά πρόσωπα, μεγάλες εται­ρείες ή κρα­τι­κούς φορείς με στόχο να εκφο­βίσουν, να φιμώ­σουν και να εξα­ντλήσουν οικο­νο­μικά ή ηθικά όλους όσοι ασκούν κρι­τική σε ζητήματα δημόσιου ενδια­φέρο­ντος.

Να σημει­ω­θεί ότι μόλις λίγες εβδο­μάδες νωρίτερα, στα τέλη Ιου­λίου, η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη δια­φήμιζε το σχέδιο νόμου με το οποίο υπο­τίθε­ται ότι ενσω­μάτωσε την ευρω­παϊκή οδη­γία για την αντι­με­τώ­πιση των στρα­τη­γι­κών αγω­γών φίμω­σης. Στις απα­ράδε­κτες και πρω­το­φα­νείς απει­λές του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας το Documento απα­ντά ότι θα συνε­χίσει την έρευνα χωρίς φόβο και με ακόμη μεγα­λύτερη ζέση. Αλλω­στε η απόφαση του ΥΠΕΝ να εκδώ­σει μια τέτοια ανα­κοίνωση μόνο ως κίνηση πανι­κού μπο­ρεί να ερμη­νευ­τεί, γεγο­νός που προ­κα­λεί πολλά ερω­τήματα.
Τι δεν απα­ντήθηκε

Πάντως, το υπουρ­γείο δεν έδωσε απα­ντήσεις σε κομ­βικά ζητήματα και καταγ­γε­λίες, όπως για τα συσ­σω­ρευ­μένα πριο­νίδια ακόμη και σε δάση που τυλίχθη­καν στις φλόγες τις προη­γούμε­νες εβδο­μάδες. Χαρα­κτη­ρι­στικό παράδειγμα η μαρ­τυ­ρία και οι φωτο­γρα­φίες που δημο­σίευσε το Documento από τον Κιθαι­ρώνα.

Επι­πλέον, το κατά τα άλλα «γεν­ναίο» και απο­φα­σι­σμένο ΥΠΕΝ ένιψε τας χείρας του όταν τοπο­θε­τήθηκε για την ουσία της υπόθε­σης: «Ο σχε­δια­σμός, η έγκριση, η επίβλεψη και η παρα­λαβή ανήκουν στη Δημόσια Δασική Υπη­ρε­σία» τονίζε­ται στην ανα­κοίνωση για το περι­βό­ητο AntiNero.
Το παράδειγμα της Φολόης

Στην ανα­κοίνωση για το AntiNero, το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας προ­σπα­θεί να παρου­σιάσει μια δια­στρε­βλω­μένη πραγ­μα­τι­κότητα και να εξι­δα­νι­κεύσει το πρόγραμμα που έχει εκτι­νάξει τα κέρδη των εργο­λάβων. Για παράδειγμα, σημει­ώ­νε­ται ότι η συμ­βολή του AntiNero έχει δήθεν κατα­γρα­φεί και στη Φολόη, ένα εντυ­πω­σιακό δάσος στην Πελο­πόν­νησο. Η πραγ­μα­τι­κότητα πάντως απέχει παρα­σάγ­γας, καθώς με αφορμή τα έργα στο δάσος της Φολόης έχουν γίνει καταγ­γε­λίες, ενώ υπάρ­χει και άφθονο φωτο­γρα­φικό υλικό από το περα­σμένο καλο­καίρι με «πετσο­κομ­μένα» δέντρα και πετα­μένα κλα­διά. Είναι σε γνώση του ΥΠΕΝ άραγε αυτή η κατάσταση;
Ανα­μένο­νται εξε­λίξεις

Ο,τι και αν ισχυ­ρίζο­νται το υπουρ­γείο του κ. Παπα­σταύρου και ο ίδιος, υπάρ­χουν οργα­νώ­σεις, φορείς και πολλά πρόσωπα που έχουν κινη­θεί νομικά κατά του AntiNero, τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων. Μάλι­στα, σύμ­φωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του Documento, ανα­μένο­νται πολύ σημα­ντι­κές εξε­λίξεις επί του θέμα­τος το επόμενο διάστημα.

Ομως, πέρα από τις απει­λές, η… μνη­μει­ώ­δης τοπο­θέτηση του ΥΠΕΝ περιείχε και σημα­ντι­κές ανα­κρίβειες.

Το Documento έχει ήδη παρου­σιάσει μερι­κές από αυτές (περισ­σότερα στο documentonews.gr). Βέβαια, υπάρ­χουν και κάποιες ακόμη. Προ­σπα­θώ­ντας (ανε­πι­τυ­χώς) να δια­στρε­βλώ­σει όσα τόνιζε η έκθεση ελέγ­χου 2/2025 του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου (ΕΣ), το ΥΠΕΝ ανέφερε ότι η έκθεση «για τις ανα­δα­σώ­σεις δεν απο­τε­λεί “πόρι­σμα κατά του AntiNero”».

Πρώτα απ’ όλα, το ρεπορ­τάζ του Documento για το Εθνικό Σχέδιο Ανα­δάσω­σης (ΕΣΑ) δεν παρου­σίασε τα ευρήματα του ΕΣ ως «πόρι­σμα κατά του AntiNero». Ανέφερε ότι η κυβέρ­νηση ανα­κα­τεύθυνε (όρος που χρη­σι­μο­ποιεί και το ΕΣ, όπως θα δούμε παρα­κάτω) κον­δύλια του Ταμείου Ανάκαμ­ψης και Ανθε­κτι­κότη­τας (ΤΑΑ) και τα έβαλε στο AntiNero. Παράλ­ληλα, ανα­φέραμε ότι μπο­ρεί κάποιοι να ισχυ­ρι­στούν ότι εξα­σφα­λίστη­καν άλλες πηγές χρη­μα­το­δότη­σης. Αλλω­στε αυτό απο­κα­λύπτουν τα τεχνικά δελ­τία που συνόδευαν τις τρο­πο­ποι­ήσεις του ΕΣΑ, στα οποία προ­βλε­πόταν η συμπλη­ρω­μα­τι­κότητα του έργου από το Πρόγραμμα Αγρο­τι­κής Ανάπτυ­ξης 2014-2020 (ΠΑΑ 2014-2020).

Επο­μένως, το δημο­σίευμα παρου­σίασε συγκε­κρι­μένα τις δια­πι­στώ­σεις του ΕΣ για τις ανα­δα­σώ­σεις γενικά και γι’ αυτές στο πλαίσιο του ΠΑΑ 2014-2020 ειδικά. Μάλι­στα, το ΕΣ τονίζει για το εν λόγω πρόγραμμα: «Ο υπερ­βο­λικά φιλόδο­ξος σχε­δια­σμός της σχε­τι­κής με τις ανα­δα­σώ­σεις Δράσης» του ΠΑΑ 2014-2022 (το ΕΣ συμπε­ρι­λαμ­βάνει και τη μετα­βα­τική περίοδο 2021-2022), συν­δυ­α­στικά «με την ανω­ρι­μότητα των έργων και τις επι­πλο­κές από τη μετα­φορά των δασι­κών υπη­ρε­σιών» στο ΥΠΕΝ, «είχαν ως συνέπεια η Δράση αυτή να απο­δώ­σει ελάχι­στα απο­τε­λέσματα».
Το Ελεγ­κτικό Συνέδριο

Από εκεί και πέρα το υπουρ­γείο σημει­ώ­νει πως το «Αntinero δεν ανα­φέρε­ται ούτε μία φορά» στην έκθεση του ΕΣ.

«Μπο­ρεί το Ελεγ­κτικό Συνέδριο να μη λέει τη λέξη “AntiNero”, αλλά η πρόληψη ουσια­στικά αφο­ρούσε έργα “AntiNero”» λέει στο Documento ο Αθα­νάσιος Σαρόπου­λος, πρόε­δρος ΔΕ του παραρ­τήμα­τος Κεντρι­κής Μακε­δο­νίας του Γεω­τε­χνι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδος. Εκτός αυτού, πιθανά διέλαθε την προ­σοχή των συντα­κτών της ανα­κοίνω­σης ότι στη σελίδα 16 η έκθεση ανα­φέρει: Η δια­δι­κα­σία κατάρ­τι­σης του ΕΣΑ «απέδωσε και η μείωση του φυσι­κού αντι­κει­μένου του Εργου, από 16.500 εκτάρια σε περίπου 5.700, μάλ­λον θα πρέπει να απο­δο­θεί στην ανα­κα­τεύθυνση των πόρων του Μηχα­νι­σμού Ανάκαμ­ψης και Ανθε­κτι­κότη­τας από τα έργα απο­κα­τάστα­σης των κατα­στρο­φών από τις δασι­κές πυρ­κα­γιές στα έργα πρόλη­ψής τους». Ενώ αμέσως μετά υπο­γραμ­μίζει: «Γεγο­νός, ωστόσο, παρα­μένει ότι παρόμοιες πρα­κτι­κές, αν και δια­σφα­λίζουν τη συγκυ­ριακή αξιο­ποίηση των εκάστοτε δια­θέσι­μων πόρων, δεν μπο­ρούν να συμ­βάλουν στη χάραξη συνο­λι­κότε­ρης πολι­τι­κής ανα­δα­σώ­σεων, για την οποία απαι­τείται η συστη­μα­τική παρα­κο­λούθηση των υφι­στάμε­νων ανα­γκών».

Ο Αθ. Σαρόπου­λος υπο­γραμ­μίζει: «Εννο­είται ότι δεν υπάρ­χει απο­τε­λε­σμα­τική ανα­δάσωση και πολι­τική ανα­δάσω­σης και αυτό από μόνο του είναι ένα τεράστιο πρόβλημα για την Ελλάδα», τη στιγμή που η ΕΕ «ζητά λόγω της κλι­μα­τι­κής κρίσης να αυξη­θούν οι δασι­κές εκτάσεις σε κάθε χώρα». Η ανα­φορά του Αθ. Σαρόπου­λου φαίνε­ται να φωτο­γρα­φίζει όσα ανα­φέρει η επίσημη σελίδα της Κομι­σιόν για τη «Στρα­τη­γική της ΕΕ για τα δάση για το 2030». Εκεί δια­βάζουμε ότι η δασική στρα­τη­γική απο­σκο­πεί στην προ­στα­σία, την απο­κα­τάσταση και τη διεύρυνση των δασών της ΕΕ «για την κατα­πο­λέμηση της κλι­μα­τι­κής αλλα­γής, την αντι­στροφή της απώ­λειας βιο­ποι­κι­λότη­τας και τη δια­σφάλιση ανθε­κτι­κών και πολυ­λει­τουρ­γι­κών δασι­κών οικο­συ­στη­μάτων».
Σύμ­πτωση

Ταυ­τόχρονα, ενδια­φέρον παρου­σιάζει και η ανα­φορά του ΥΠΕΝ στα ορόσημα του έργου. Επι­ση­μαίνο­ντας πρώ­τι­στα ότι «η πορεία του προ­γράμ­μα­τος παρα­κο­λου­θείται από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή μέσω συγκε­κρι­μένων ορόση­μων», το υπουρ­γείο ανα­φέρε­ται στα ορόσημα 61, 62 και 63. Συγκε­κρι­μένα, το πρώτο, που αφορά το σύνολο των συμ­βάσεων AntiNero I και ΙΙ, το παρου­σιάζει ως εκπλη­ρω­μένο τον Σεπτέμ­βριο του 2024. Για το δεύτερο, που, όπως ανα­φέρε­ται, περι­λαμ­βάνει μεταξύ άλλων την απο­κα­τάσταση 57.000 στρεμ­μάτων, την ανα­βάθμιση δασι­κών φυτω­ρίων και αντι­δια­βρω­τικά και αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα σε Εβρο και Ροδόπη, κρίθηκε –λέει το ΥΠΕΝ– εκπλη­ρω­μένο τον Μάρ­τιο του 2025. Ενώ, για το τρίτο ορόσημο, που αφορά την εκτέλεση των έργων ολο­κλη­ρώ­νε­ται στις 31 Αύγου­στου 2026, σύμ­φωνα με την υπουρ­γική ανα­κοίνωση.

«Η επι­τυ­χής αξιο­λόγηση των ορο­σήμων απο­τε­λεί προ­ϋπόθεση για την εκτα­μίευση των ευρω­παϊκών πόρων» ανα­φέρε­ται κατα­λη­κτικά.

Υπάρ­χει πάντως μια μάλ­λον… βολική σύμ­πτωση που δεν ανα­φέρε­ται στην ανα­κοίνωση. Το ορόσημο 62 αφορά την κοι­νο­ποίηση της ανάθε­σης των συμ­βάσεων, ενώ το ορόσημο 63 αφορά την ολο­κλήρωση όλων των εργα­σιών. Ωστόσο η ανα­φορά της 31ης Αυγούστου 2026 δεν είναι τυχαία: συμπίπτει με την κατα­λη­κτική προ­θε­σμία για την ολο­κλήρωση όλων των ορο­σήμων και στόχων των εθνι­κών σχε­δίων. Με άλλα λόγια, τα έργα του συγκε­κρι­μένου ορoσήμου έπρεπε να έχουν ολο­κλη­ρω­θεί μέχρι ακρι­βώς την ημέρα που εκπνέει η προ­θε­σμία υλο­ποίη­σης έργων που χρη­μα­το­δο­τούνται από το Ταμείο Ανάκαμ­ψης.
«Η κερ­κόπορτα για να αλλάξει χρήση το δάσος είναι να μη γίνει ανα­δάσωση»

Προς μεγάλη μας έκπληξη, το ΥΠΕΝ έσπευσε να υιο­θε­τήσει τις δημόσιες ανα­κοι­νώ­σεις της Πανελ­λήνιας Ομο­σπον­δίας Γεω­τε­χνι­κών Δημο­σίων Υπαλ­λήλων, θέλο­ντας έτσι να τονίσει ότι «και οι επι­στήμο­νες που συντάσ­σουν τις μελέτες και επι­βλέπουν τα έργα» επι­βε­βαι­ώ­νουν «τη σημα­σία της πρόλη­ψης». Περι­μένουμε λοι­πόν από την πολι­τική ηγε­σία του ΥΠΕΝ να δείξει την ίδια ένθερμη υπο­δοχή στα αιτήματα των γεω­τε­χνι­κών που με δελ­τίο Τύπου στις 20 Αυγούστου 2026 ζητούν, ανάμεσα σε άλλα: «Ενίσχυση της δασι­κής υπη­ρε­σίας με στα­θερή και πολυ­ετή χρη­μα­το­δότηση και μαζι­κές προ­σλήψεις δασο­λόγων και δασι­κών υπαλ­λήλων». Αίτημα το οποίο με εκτενή ρεπορ­τάζ έχει ανα­δείξει και υπο­στη­ρίξει το Documento.

«Τα έργα πρόλη­ψης από μόνα τους δεν είναι απο­τε­λε­σμα­τικά ως αυτούσια, χωρίς να είναι ενταγ­μένα σε έναν μακρο­πρόθε­σμο σχε­δια­σμό από αρμόδιους επι­στήμο­νες, άρα από τη Δασική Υπη­ρε­σία, τόσο κατά την κατα­στολή της πυρ­κα­γιάς, όσο και αργότερα» τονίζει στο Documento ο Αθ. Σαρόπου­λος. Και συνε­χίζει λέγο­ντας μεταξύ άλλων: «Εάν δεν έχεις Δασική Υπη­ρε­σία να σχε­διάζει, να εκτε­λεί, να βοηθά στη δασο­πυ­ρόσβεση και στη συνέχεια με έργα τις καμένες εκτάσεις, πρώτα με αντι­πλημ­μυ­ρικά και έπειτα με τις ανα­δα­σώ­σεις που απο­τε­λούν το τελευ­ταίο κομ­μάτι αντι­με­τώ­πι­σης της πυρ­κα­γιάς, τότε τα έργα από μόνα τους δεν είναι παρά ένα πρόσχημα».

Για να κατα­λήξει: «Η κερ­κο­πόρτα για να αλλάξει χρήση το δάσος είναι να μη γίνει ανα­δάσωση».