Η αριθμητική των 120 εδρών, οι δύσκολες συμμαχίες με τα αραβικά και τα υπερορθόδοξα κόμματα και ο κίνδυνος νέων εκλογών. Γιατί οι 67 βουλευτές που στήριξαν τον Αϊζενκοτ δεν του εξασφαλίζουν ακόμη την πρωθυπουργία
Στο Ισραήλ υπάρχουν 67 βουλευτές που προτίμησαν τον Γκάντι Αϊζενκοτ από τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Δεν υπάρχουν, όμως, ακόμη 61 βουλευτές που να συμφωνούν να κυβερνήσουν μαζί. Αυτή η αντίφαση βρίσκεται στον πυρήνα του πολιτικού αδιεξόδου που ακολούθησε τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου και εξηγεί γιατί η απομάκρυνση του Νετανιάχου από την εξουσία παραμένει εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.
Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, ανακοίνωσε το Σάββατο 7 Νοεμβρίου την απόφασή του να αναθέσει στον πρώην αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Γκάντι Αϊζενκοτ, την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης, με την επίσημη παράδοσή της να έχει προγραμματιστεί για την Κυριακή.
Η επιλογή του στηρίζεται στις εισηγήσεις των κομμάτων κατά τις προεδρικές διαβουλεύσεις. Ο Αϊζενκοτ συγκέντρωσε 67 συστάσεις, έναντι 46 του Νετανιάχου, ενώ επτά βουλευτές απέφυγαν να τοποθετηθούν υπέρ κάποιου υποψηφίου.
Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, αρχίζει τώρα. Το πολιτικό στρατόπεδο του Αϊζενκοτ διαθέτει μόλις 48 έδρες, ενώ ο απερχόμενος δεξιός και θρησκευτικός συνασπισμός του Νετανιάχου αριθμεί 53. Οι υπόλοιπες 19 έδρες ανήκουν σε δύο αραβικά κόμματα, των οποίων η στάση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Το πρώτο σενάριο: Κυβέρνηση με την ανοχή των αραβικών κομμάτων
Ο Αϊζενκοτ μπορεί να επιχειρήσει να συγκροτήσει κυβέρνηση με το κόμμα του, Yashar, το Μαζί του Ναφτάλι Μπένετ, τους Δημοκρατικούς και το Ισραήλ Σπίτι Μας του Αβιγκντόρ Λίμπερμαν.
Τα τέσσερα κόμματα διαθέτουν συνολικά 48 έδρες. Εάν εξασφάλιζαν την κοινοβουλευτική υποστήριξη της Ραάμ και της Κοινής Λίστας, θα μπορούσαν να στηριχθούν σε 67 βουλευτές, χωρίς να είναι απαραίτητη η συμμετοχή των αραβικών κομμάτων στο υπουργικό συμβούλιο.
Το πρόβλημα είναι πρωτίστως πολιτικό.
Ο Λίμπερμαν έχει αποκλείσει επανειλημμένα τον σχηματισμό κυβέρνησης που θα εξαρτάται από τα αραβικά κόμματα. Επιπλέον, η συνεργασία αυτή θα αποτελούσε σοβαρή δοκιμασία για τη συνοχή ενός συνασπισμού που περιλαμβάνει δυνάμεις από την κεντροαριστερά έως την εθνικιστική δεξιά.
Οι δύο αραβικοί σχηματισμοί υποστήριξαν την ανάθεση της εντολής στον Αϊζενκοτ, προκειμένου να αποτραπεί η παραμονή του Νετανιάχου στην πρωθυπουργία. Η επιλογή αυτή, πάντως, δεν ισοδυναμεί με ανεπιφύλακτη συμφωνία συμμετοχής ή στήριξης μιας μελλοντικής κυβέρνησης.
Οι 13 έδρες των υπερορθόδοξων και το αγκάθι της στρατιωτικής θητείας
Το δεύτερο σενάριο περνά από τα δύο υπερορθόδοξα κόμματα, το Σας και τον Ενωμένο Ιουδαϊσμό της Τορά, που διαθέτουν αντίστοιχα έξι και επτά έδρες.
Εάν οι 13 βουλευτές τους συνταχθούν με τους 48 του Αϊζενκοτ, σχηματίζεται η οριακή πλειοψηφία των 61 εδρών.
Πρόκειται, όμως, για κόμματα που αποτελούν παραδοσιακούς συμμάχους του Νετανιάχου. Το Σας υποστήριξε την υποψηφιότητά του, ενώ ο Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά απέφυγε να δώσει στήριξη σε οποιονδήποτε.
Στο επίκεντρο μιας πιθανής διαπραγμάτευσης βρίσκεται το ζήτημα της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας των υπερορθόδοξων Εβραίων. Οι απαλλαγές των σπουδαστών θρησκευτικών σχολών προκαλούν έντονες αντιδράσεις στην ισραηλινή κοινωνία και έχουν αποτελέσει αντικείμενο σφοδρής αντιπαράθεσης.
Ο Λίμπερμαν, παρότι έχει πρωταγωνιστήσει στην κριτική των συγκεκριμένων απαλλαγών, εμφανίζεται πλέον περισσότερο διατεθειμένος να εξετάσει έναν συμβιβασμό.
Η μετατόπιση αυτή ανοίγει ένα παράθυρο διαπραγματεύσεων, χωρίς να εξασφαλίζει ότι τα υπερορθόδοξα κόμματα θα εγκαταλείψουν τελικά τον Νετανιάχου.
Η δύσκολη εξίσωση της κυβέρνησης εθνικής ενότητας
Στο τραπέζι παραμένει και η δημιουργία κυβέρνησης με τη συμμετοχή του Λικούντ.
Το κόμμα του Νετανιάχου αναδείχθηκε πρώτο στις εκλογές, με 27 έδρες. Μια συνεργασία του με το Yashar των 21 εδρών, το Μαζί των 12 και το Ισραήλ Σπίτι Μας των επτά θα συγκέντρωνε 67 βουλευτές.
Από πλευράς κοινοβουλευτικής αριθμητικής, το σενάριο είναι απολύτως εφικτό. Πολιτικά, όμως, απαιτεί παραχωρήσεις που σήμερα μοιάζουν δύσκολες.
Ο Αϊζενκοτ και οι σύμμαχοί του διεξήγαγαν την προεκλογική τους εκστρατεία με βασικό στόχο την απομάκρυνση του Νετανιάχου. Μια συμφωνία μαζί του θα δημιουργούσε σοβαρά ερωτήματα για τις δεσμεύσεις τους προς τους ψηφοφόρους.
Από την άλλη πλευρά, ο Νετανιάχου θα έπρεπε πιθανότατα να αποδεχθεί την απομάκρυνση ορισμένων παραδοσιακών κυβερνητικών εταίρων του.
Το ενδεχόμενο μιας τέτοιας συνεργασίας θα μπορούσε να επανέλθει πιο επιτακτικά εάν παραταθεί η ακυβερνησία ή σημειωθεί νέα μεγάλη στρατιωτική κλιμάκωση, ιδιαίτερα στο μέτωπο με το Ιράν.
Γιατί ο Νετανιάχου δεν έχει τεθεί εκτός παιχνιδιού
Παρά την απόφαση του Χέρτσογκ, ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά πολιτικά περιθώρια.
Το Λικούντ παραμένει η μεγαλύτερη κοινοβουλευτική δύναμη και ο ίδιος συνεχίζει να ηγείται της απερχόμενης κυβέρνησης μέχρι να ορκιστεί νέα.
Εφόσον ο Αϊζενκοτ αποτύχει, ο πρόεδρος μπορεί να αναθέσει την προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης σε άλλο βουλευτή. Ο Νετανιάχου αποτελεί έναν πιθανό αποδέκτη της δεύτερης εντολής, αν και αυτό δεν είναι υποχρεωτικό.
Με 53 έδρες, χρειάζεται τουλάχιστον οκτώ επιπλέον βουλευτές για να εξασφαλίσει πλειοψηφία. Η στρατηγική του θα μπορούσε επομένως να στραφεί στην προσέλκυση δυνάμεων ή μεμονωμένων βουλευτών από το αντίπαλο στρατόπεδο.
Ο Νετανιάχου έχει δείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να αξιοποιεί τις αντιθέσεις μεταξύ των πολιτικών του αντιπάλων. Αυτή τη φορά, πάντως, οι αριθμοί καθιστούν μια τέτοια επιχείρηση ιδιαίτερα απαιτητική.
Η προθεσμία των 42 ημερών και ο κίνδυνος νέων εκλογών
Ο Αϊζενκοτ έχει αρχικά 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με δυνατότητα παράτασης έως 14 επιπλέον ημερών από τον πρόεδρο.
Εάν δεν τα καταφέρει, μπορεί να ακολουθήσει δεύτερη εντολή, διάρκειας έως 28 ημερών. Σε περίπτωση νέας αποτυχίας, προβλέπεται διαδικασία κατά την οποία τουλάχιστον 61 βουλευτές μπορούν να ζητήσουν να ανατεθεί η προσπάθεια σε άλλο πρόσωπο.
Εφόσον εξαντληθούν και αυτές οι δυνατότητες, το Ισραήλ θα οδηγηθεί σε νέες βουλευτικές εκλογές.
Ο Χέρτσογκ έχει ήδη καλέσει τα κόμματα να επιδείξουν διάθεση συνεργασίας, επισημαίνοντας την ανάγκη να αποφευχθεί μια ακόμη εκλογική αναμέτρηση.
Για τον Αϊζενκοτ, το πρώτο ζητούμενο είναι να μετατρέψει την κοινοβουλευτική υποστήριξη που εξασφάλισε για την εντολή σε πραγματική κυβερνητική πλειοψηφία. Για τον Νετανιάχου, αντιθέτως, όσο οι διαπραγματεύσεις δεν αποδίδουν, τόσο παραμένει ανοιχτή η δυνατότητα να διεκδικήσει ξανά την πρωτοβουλία των κινήσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου