Κοβέσι: Ο καθρέφτης που τους ενοχλεί

 
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται σε εκείνη, αλλά βρίσκεται σε όσους επιχειρούν να την αποδομήσουν.
Απόστολος Αποστόλου
 

EUROKINISSI


Η δημόσια συζήτηση γύρω από τη Λάουρα Κοβέσι δεν είναι απλώς μια ακόμη πολιτική αντιπαράθεση, είναι ένα τεστ ωριμότητας για το ίδιο το πολιτικό μας σύστημα. Όταν μια προσωπικότητα με διεθνή αναγνώριση, αποδεδειγμένο έργο και αδιαμφισβήτητη συμβολή στην καταπολέμηση της διαφθοράς γίνεται στόχος πρόχειρων, φτηνών και ενίοτε χυδαίων επιθέσεων, το πρόβλημα δεν βρίσκεται σε εκείνη, αλλά βρίσκεται σε όσους επιχειρούν να την αποδομήσουν.

Η Κοβέσι δεν είναι προϊόν επικοινωνιακής κατασκευής, δεν αναδύθηκε από κομματικούς μηχανισμούς ούτε από υπόγειες διαδρομές εξουσίας. Η πορεία της έχει σφραγιστεί από σκληρή δουλειά, συγκρούσεις με ισχυρά συμφέροντα και μια συνέπεια που δύσκολα αντέχει σε σύγκριση με τους περισσότερους εγχώριους διεκδικητές της εξουσίας. Οι διεθνείς διακρίσεις της από τη Λεγεώνα της Τιμής της Γαλλίας μέχρι το Τάγμα του Πολικού Άστρου της Σουηδίας δεν αποτελούν διακοσμητικά παράσημα, αλλά αναγνώριση πραγματικού έργου σε ένα από τα πιο δύσκολα πεδία, στην πάταξη της διαφθοράς.


Κι όμως, απέναντι σε αυτή τη διαδρομή, αναπτύσσεται μια ρητορική που θυμίζει περισσότερο καφενειακή αντιπαράθεση παρά σοβαρό πολιτικό λόγο. Ορισμένοι, με φιλοδοξίες δυσανάλογες των ικανοτήτων τους, επιλέγουν να επενδύσουν στον θόρυβο. Αντί επιχειρημάτων, προτιμούν υπαινιγμούς, αντί τεκμηρίωσης, καταφεύγουν σε φωνασκίες, και αντί να αναμετρηθούν με το έργο της, επιτίθενται στο πρόσωπό της.

Η τακτική αυτή δεν είναι καινούργια, είναι η κλασική συνταγή της πολιτικής ένδειας, γιατί όταν δεν έχεις να παρουσιάσεις έργο, τότε δημιουργείς εχθρούς. Όταν δεν μπορείς να σταθείς στο ύψος των περιστάσεων, προσπαθείς να χαμηλώσεις το επίπεδο της συζήτησης. Έτσι, το πεδίο μετατρέπεται σε μια αρένα εντυπώσεων, όπου κερδίζει όχι ο πιο ικανός, αλλά ο πιο θορυβώδης.


Έτσι λοιπόν, η ελαφρότητα του λόγου αποκαλύπτει μια βαθύτερη παθογένεια, που είναι η αδυναμία ενός μέρους του πολιτικού προσωπικού να κατανοήσει τι σημαίνει θεσμική σοβαρότητα. Η Κοβέσι όμως δεν κρίνεται με όρους μικροπολιτικής, αλλά κρίνεται με όρους αποτελεσματικότητας, ανεξαρτησίας και διεθνούς αξιοπιστίας.


Και μέσα σε αυτό το ήδη βεβαρημένο κλίμα, ξεπροβάλλει από τις παράφωνες πολιτικέ τρομπέτες και το πιο επικίνδυνο αφήγημα που λέει ότι η δημοκρατία στη χώρα λειτουργεί «όσο το επιτρέπει» η Κοβέσι. Μια διαστρέβλωση που αγγίζει τα όρια της πολιτικής γελοιότητας, όταν εκτοξεύεται από πρόσωπα που δεν διστάζουν να την εγκαλούν ακόμη και για «παράβαση καθήκοντος». Η στοχοποίηση θεσμών και προσώπων με διεθνές κύρος δεν είναι απλώς ανεύθυνη, είναι υπονομευτική. Και το ερώτημα πλέον μεταφέρεται στον ίδιο τον πρωθυπουργό, θα επιτρέψει τη διολίσθηση ή θα θέσει όρια; Θα απομονώσει τις παράφωνες τρομπέτες ή θα τις ανεχτεί ως χρήσιμη φασαρία;

Σε αυτό όμως το σημείο, η Κοβέσι μετατρέπεται σε κάτι πολύ περισσότερο από ένα πρόσωπο. Γίνεται ο καθρέφτης της παραπολιτικής μας, της διαπλοκής μας που εμπεριέχει και τη διαφθορά, ενός συστήματος που ενοχλείται όχι από το πρόβλημα, αλλά από όποιον το αποκαλύπτει. Και όσο πιο έντονη γίνεται αυτή η αντανάκλαση, τόσο πιο βίαιες γίνονται και οι αντιδράσεις εκείνων που δεν αντέχουν να τη δουν.

Αντί, λοιπόν, να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση για το πώς μπορούν να ενισχυθούν οι μηχανισμοί διαφάνειας και λογοδοσίας, παρακολουθούμε μια παράσταση χαμηλής ποιότητας. Λέξεις βαριές, χαρακτηρισμοί εύκολοι, και μια διαρκής προσπάθεια να μετατοπιστεί η προσοχή από την ουσία στην εντύπωση. Είναι μια στρατηγική που μπορεί να προσφέρει πρόσκαιρα οφέλη σε όσους την υιοθετούν, αλλά μακροπρόθεσμα διαβρώνει τον ίδιο τον δημόσιο διάλογο.

Η ειρωνεία είναι προφανής. Εκείνοι που εμφανίζονται ως υπερασπιστές της πολιτικής «κανονικότητας» επιλέγουν μεθόδους που υπονομεύουν κάθε έννοια θεσμικής ευπρέπειας. Και την ίδια στιγμή, μια λειτουργός με διεθνή κύρος αντιμετωπίζεται όχι ως συνομιλητής, αλλά ως στόχος. Το πρόβλημα βέβαια δεν είναι απλώς η έλλειψη σεβασμού, αλλά είναι η έλλειψη μέτρου.

Η κοινωνία, ωστόσο, δεν είναι αφελής. Μπορεί να διακρίνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια τεκμηριωμένη κριτική και σε μια επιθετική ρητορική χωρίς περιεχόμενο. Και όσο κι αν κάποιοι επενδύουν στον εντυπωσιασμό, ας μάθουν ότι η αξιοπιστία δεν χτίζεται με συνθήματα, χτίζεται με συνέπεια, με έργο και με την ικανότητα να στέκεσαι απέναντι σε δύσκολες αλήθειες.

Αλλά αν υπάρχει ένα πραγματικό διακύβευμα σε αυτή την υπόθεση, δεν είναι το πρόσωπο της Κοβέσι, είναι η ποιότητα της δημοκρατίας μας και αυτή δεν θα βελτιωθεί με κραυγές, αλλά με σοβαρότητα, υπευθυνότητα και κυρίως με σεβασμό στην αλήθεια. Είναι καιρός να τολμήσουμε μια ριζοσπαστική δημοκρατική διαδικασία απέναντι σε ό,τι μας ακυρώνει, σε όλους εκείνους που κάνουν άθλημα πολιτικής ανευθυνότητας, που υπονομεύουν τους θεσμούς, που βλέπουν την πολιτική ως επικοινωνιακή διεκπεραίωση. Γιατί ο Βουλευτής και ο Υπουργός, δεν μπορούν να είναι μόνο διαμεσολαβητές συμφερόντων και να βουλιάζουν στις δοσοληψίες και στις προσαρμοστικότητες, αλλά και οι θεσμοί δεν θα φτιάχνουν καταστάσεις κυριαρχίας, αλλά οφείλουν εδώ και τώρα να κερδίσουν την αξιοπιστία τους.

Απόστολος Αποστόλου. Καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας