Βραβείο… αισχροκέρδειας στις τράπεζες από τη Fitch

 
Η αναβάθμισή τους δεν δείχνει τη ευρωστία της ελληνικής οικονομίας, αλλά το ξεζούμισμα των νοικοκυριών.
Τζώρτζης Ρούσσος
 


EUROKINISSI
 


Η πρόσφατη ανα­βάθμιση των ελλη­νι­κών τρα­πε­ζών από τον οίκο Fitch γιορ­τάστηκε στα κυβερ­νη­τικά κλι­μάκια ως ένα ακόμη «οικο­νο­μικό θαύμα». Η έκθεση της Fitch αξιο­λο­γεί απο­κλει­στικά την πιστο­λη­πτική ικα­νότητα και την κερ­δο­φο­ρία των μετόχων, όχι το αν τα ιδρύματα αυτά υπη­ρε­τούν την κοι­νω­νία. Στην πραγ­μα­τι­κότητα, η χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική ισχύς των τρα­πε­ζών απο­τε­λεί το επι­στέγα­σμα μιας ανέλεγ­κτης αισχρο­κέρ­δειας που έχει απο­τέλε­σμα τη συστη­μα­τική, βίαιη μετα­φορά εισο­δήμα­τος από την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία προς τους τρα­πε­ζι­κούς ισο­λο­γι­σμούς.
Το διπλό σκάν­δαλο επι­το­κίων και οι ληστρι­κές προ­μήθειες

Η εκρη­κτική κερ­δο­φο­ρία της περιόδου 2023-2026, με τα καθαρά κέρδη των τεσ­σάρων συστη­μι­κών ιδρυ­μάτων να αγγίζουν το ιστο­ρικό ρεκόρ των 4,63 δισ. ευρώ το 2025, δεν προ­ήλθε από κάποιον παρα­γω­γικό μετα­σχη­μα­τι­σμό. Αντι­θέτως, βασίστηκε στο μεγα­λύτερο επι­το­κιακό περι­θώ­ριο στην ευρω­ζώνη. Οι τράπε­ζες δια­τήρη­σαν το μέσο στα­θμι­σμένο επι­τόκιο του συνόλου των υφι­στάμε­νων κατα­θέσεων στο εξευ­τε­λι­στικό 0,34%, την ώρα που το αντίστοιχο επι­τόκιο των δανείων παρέμενε καθη­λω­μένο στο υψηλό 4,63%.


Αυτή η προ­κλη­τική «ψαλίδα» των 4,29 ποσο­στιαίων μονάδων στε­ρεί πολύτι­μους πόρους από την αγορά. Την ίδια στιγμή που τα νοι­κο­κυ­ριά πιέζο­νται από τον πλη­θω­ρι­σμό οι τράπε­ζες αισχρο­κερ­δούν επι­βάλ­λο­ντας ληστρι­κές, κατα­χρη­στι­κές προ­μήθειες για κάθε απλή συναλ­λαγή. Μόνο το 2025 τα καθαρά έσοδα των συστη­μι­κών τρα­πε­ζών απο­κλει­στικά από αμοι­βές και προ­μήθειες (χρε­ώ­σεις POS, εμβάσματα, τήρηση λογα­ρια­σμών) εκτι­νάχθη­καν στο αδια­νό­ητο ποσό των 2,44 δισ. ευρώ. Παράλ­ληλα, οι κατα­θέσεις μετα­τρέπο­νται με το ζόρι σε περίπλοκα επεν­δυ­τικά προϊόντα και αμοι­βαία κεφάλαια, με μόνο σκοπό την περαι­τέρω είσπραξη τρα­πε­ζι­κών τελών από ανυ­πο­ψία­στους κατα­να­λω­τές.
Ο πιστω­τι­κός απο­κλει­σμός των ΜμΕ και οι servicers

Η περι­βό­ητη πιστω­τική επέκταση για την οποία θριαμ­βο­λο­γεί η Fitch συνι­στά μια βαθιά άνιση δια­δι­κα­σία. Η νέα χρη­μα­το­δότηση κατευ­θύνε­ται επι­λε­κτικά σε μεγάλους επι­χει­ρη­μα­τι­κούς ομίλους, ενέρ­γεια, real estate, του­ρι­σμό και έργα του Ταμείου Ανάκαμ­ψης, όπου υπάρ­χουν κρα­τι­κές εγγυ­ήσεις και ευρω­παϊκά κον­δύλια μηδε­νι­κού ρίσκου. Στον αντίποδα, χιλιάδες μικρο­με­σαίες και νεο­φυ­είς επι­χει­ρήσεις απο­κλείο­νται πλήρως από τον δανει­σμό, γεγο­νός που καθι­στά την Ελλάδα ουραγό στην πρόσβαση των μικρών επι­χει­ρήσεων σε ρευ­στότητα.






Την ίδια στιγμή η στε­γα­στική πίστη παρα­μένει απρόσιτη για τη νέα γενιά, ενώ τοξικά «κόκ­κινα δάνεια» στο 30% του ΑΕΠ δεν εξα­φα­νίστη­καν, αλλά μετα­φέρθη­καν από τις τράπε­ζες στα funds αντί ευτε­λούς αξίας (στο 3% έως 15% της αξίας τους) και μέσω των servicers απει­λούν τους «κόκ­κι­νους» δανειο­λήπτες με επι­θε­τι­κούς πλει­στη­ρια­σμούς στο 100% της αξίας των δανείων. Με δεδο­μένο ότι τα funds και οι servicers αρνούνται να δώσουν ακόμη και στα δικα­στήρια το ύψος που αγόρα­σαν το κάθε δάνειο, πρόκει­ται για μια άκυρη έως κατα­χρη­στική δικαιο­πρα­ξία που απα­γο­ρεύει ο Αστι­κός Κώδι­κας στο άρθρο 179 (κατα­πλε­ο­να­στική η αισχρο­κερ­δής δικαιο­πρα­ξία). Το σύστημα κοι­νω­νι­κο­ποίησε τις ζημιές του μέσω των αλλε­πάλ­λη­λων ανα­κε­φα­λαιο­ποι­ήσεων και του σχε­δίου «Ηρα­κλής», αλλά σήμερα ιδι­ω­τι­κο­ποιεί πλήρως τα κέρδη του, ρου­φώ­ντας χρήμα που δεν του ανα­λο­γεί και μάλι­στα με την εγγύηση του επι­τε­λι­κού κράτους της «Μαξίμου ΑΕ».

Η πολι­τική κάλυψη από Μητσο­τάκη και Στουρ­νάρα

Αυτή η παρα­σι­τική λει­τουρ­γία δεν θα ήταν εφι­κτή χωρίς την προ­κλη­τική πολι­τική κάλυψη της κυβέρ­νη­σης και των ελεγ­κτι­κών αρχών. Ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριάκος Μητσο­τάκης περιο­ρίζε­ται σε επι­κοι­νω­νια­κές, νερόβρα­στες συστάσεις προς τους τρα­πε­ζίτες, αρνούμε­νος πει­σμα­τικά να επι­βάλει έκτα­κτη φορο­λόγηση στα ουρα­νο­κα­τέβατα υπερ­κέρδη τους ή να θέσει πλα­φόν στις κατα­χρη­στι­κές χρε­ώ­σεις, όπως έγινε σε άλλες ευρω­παϊκές χώρες. Στο ίδιο μήκος κύμα­τος, ο διοι­κη­τής της Τράπε­ζας της Ελλάδος Γιάν­νης Στουρ­νάρας λει­τουρ­γεί περισ­σότερο ως συνήγο­ρος των συστη­μι­κών ιδρυ­μάτων παρά ως ανε­ξάρ­τη­τος ρυθμι­στής. Αρνείται να παρέμ­βει για να σπάσει το ιδιότυπο ολι­γο­πώ­λιο, την ώρα που ο Ελλη­νας φορο­λο­γούμε­νος παρα­μένει ο τελι­κός εγγυ­η­τής του συστήμα­τος μέσω των ανα­βαλ­λόμε­νων φορο­λο­γι­κών απαι­τήσεων (DTCs) που βαραίνουν τα δημόσια οικο­νο­μικά. Η βελ­τίωση της πιστο­λη­πτι­κής εικόνας των τρα­πε­ζών δεν πρέπει να συγ­χέε­ται με την ευη­με­ρία των πολι­τών. Το ζητούμενο δεν είναι οι εύρω­στοι τρα­πε­ζι­κοί ισο­λο­γι­σμοί που τρέφο­νται από τις σάρ­κες της κοι­νω­νίας, αλλά ένα δίκαιο χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα που θα επι­στρέφει αξία στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία.