Κυβέρνηση «θερμοκήπιο» συμφερόντων για τράπεζα και ιδιωτικό ΑΕΙ

 
Σφοδρές αντιδράσεις και ερωτήματα για την επιλογή Μητσοτάκη και Σχοινά να παρουσιάσουν τη νέα ΚΑΠ στην Αμερικανική Γεωργική Σχολή.
Δημήτρης Κούλαλης
 

EUROKINISSI, Documento Creative
 


Ως «κονφερασιέ» ιδιωτικών συμφερόντων επέλεξε να λειτουργήσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Αυτήν τη φορά με φόντο την Αμερικανική Γεωργική Σχολή (ΑΓΣ), στην οποία πρόκειται να μιλήσει στις 4 Σεπτεμβρίου στο πλαίσιο της εκδήλωσης που διοργανώνει ο Μαργαρίτης Σχοινάς, υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), και αφορά το πλέον κρίσιμο ζήτημα του χαρτοφυλακίου του: την 4η Συνεδρίαση Εθνικού Διαλόγου για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028-2034.

Εν ολίγοις, ενώ καλά καλά δεν στέγνωσε το μελάνι της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που έθεσε υπό αμφισβήτηση το πλαίσιο της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕΕ) πάνω στο οποίο βάσισε το 2024 την πιστοποίηση προγραμμάτων τριών νομικών προσώπων πανεπιστημιακής εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ), ο πρωθυπουργός ετοιμάζει «σόου» στην ΑΓΣ, που πρόσφατα έλαβε άδεια λειτουργίας μη κρατικού ΑΕΙ, για να ανακοινώσει τη νέα ΚΑΠ.
Με το «έτσι θέλω»

Ο χρόνος και ο τόπος της εκδήλωσης δεν φαίνεται να είναι τυχαίοι. Οπως λέει στο Documento ο Αθανάσιος Σαρόπουλος, πρόε-δρος ΔΕ του παραρ-τήμα-τος Κεντρι-κής Μακε-δο-νίας του Γεω-τε-χνι-κού Επι-με-λη-τη-ρίου Ελλάδος: «Η Αμερικανική Γεωργική Σχολή μαζί με το Iowa State University of Science and Technology πρόσφατα έλαβε από την κυβέρνηση άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας ιδιωτικού πανεπιστημίου με τμήμα Γεωπονίας ώστε να δεχτεί φοιτητές από το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027». Οι αντιδράσεις από τους φορείς των γεωτεχνικών (ΓΕΩΤΕΕ, ΠΟΓΕΔΥ, πανεπιστημιακά τμήματα) είναι ήδη έντονες, με τους ίδιους να έχουν αποφασίσει να μη συμμετάσχουν στη διοργάνωση αν δεν αλλάξει ο τόπος διεξαγωγής της. Επιπλέον, εντύπωση προκαλεί το «αδικαιολόγητα υψηλό κόστος της τεχνικής κάλυψης των 30.000 παρά 47 ευρώ χωρίς ΦΠΑ» της εκδήλωσης, όπως σημείωσε ο Αθ. Σαρόπουλος σε συνάντηση με τον πρωθυπουργό.

Από την άλλη, η παρουσία του τελευταίου μάλλον συγκαταλέγεται στο εν πολλοίς «ετσιθελικό» στιλ ενεργειών με σκοπό την επανάκτηση των αδειών από τα ΝΠΠΕ, διά μέσου του οποίου επιχειρείται το κυβερνητικό «damage control» μετά το πολιτικό «στραπάτσο» της απόφασης του ΣτΕ.






Σε κάθε περίπτωση η απόφαση Μητσοτάκη – Σχοινά έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. Οπως τονίζει στο Documento ο Αθ. Σαρόπουλος, ο οποίος έχει δημοσιεύσει ανοιχτή επιστολή για το θέμα προς τον Μ. Σχοινά κοινοποιώντας την και στον Κυρ. Μητσοτάκη, η επιλογή έγινε «παρότι η ΑΓΣ και οι απόφοιτοί της, απόφοιτοι δευτεροβάθμιας ή μεταλυκειακής εκπαίδευσης, δεν είχαν μέχρι σήμερα κανέναν ρόλο στην υλοποίηση των προγραμμάτων της ΚΑΠ». Ο ίδιος υποστηρίζει ότι μέχρι τώρα ήταν «οι απόφοιτοι του τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ, του αρχαιότερου και πρώτου σε αξιολογική κατάταξη τμήματος Γεωπονίας στην Ελλάδα, που από το 1981 μέχρι σήμερα ασχολήθηκαν με την ΚΑΠ της ΕΕ προσφέροντας τεράστιο αναπτυξιακό έργο εκσυγχρονισμού της πατρίδας μας».

Ο ίδιος θυμίζει πως η Θεσσαλονίκη είναι η μοναδική πόλη με δύο τμήματα Γεωπονίας, μετά και τη δημιουργία του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας, αλλά και ότι εκεί βρίσκονται τέσσερα ιδρύματα του ΕΛΓΟ Δήμητρα, καθώς και η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, οι υπηρεσίες της οποίας ασχολούνται με την ΚΑΠ. «Θα μπορούσαν να πάνε οπουδήποτε αλλού για την εκδήλωση» σημειώνει. Και προσθέτει: «Εκεί που πήγαν δεν δικαιολογείται με κανένα άλλο σκεπτικό παρά μόνο ως διαφήμιση».

Φυσικά το πρόβλημα σε αυτή την περίπτωση δεν είναι η ιδρυθείσα το 1904 ΑΓΣ. «Ακόμη και ο πιο ακραιφνής υπέρμαχος των ιδιωτικών πανεπιστημίων δεν αποδέχεται να προμοτάρει μια κυβέρνηση ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο εις βάρος του δημοσίου» σημειώνει ο Αθ. Σαρόπουλος.
Για να δούμε το σύνολο της εικόνας, ας δούμε τι έχει προηγηθεί.

Ο Μ. Σχοινάς διορίστηκε ΥΠΑΑΤ στις 3 Απριλίου 2026. Ενάμιση μήνα μετά επισκέφτηκε την ΑΓΣ και εξέδωσε δελτίου Τύπου (ΔΤ). Εκεί εξήρε το έργο της σχολής χαρακτηρίζοντάς τη «φάρο γνώσης» για τη νέα γενιά και «για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα στη χώρα».

Το ίδιο ενθουσιώδης ήταν και το 2018 όταν, όντας επικεφαλής εκπρόσωπος Τύπου της Κομισιόν, παρευρέθηκε στην ΑΓΣ ως κεντρικός ομιλητής κατά την τελετή αποφοίτησης μαθητών.

Στις 17 Ιουλίου 2026 και συγκεκριμένα σε εκδήλωση για τις νέες τεχνολογίες και τα «έξυπνα θερμοκήπια», ο υπουργός του Μητσοτάκη ανακοίνωσε, πάλι από την ΑΓΣ, ότι το ΥΠΑΑΤ προχωρά στην κάλυψη όλων των επιλέξιμων επενδυτικών προτάσεων στο πρόγραμμα θερμοκηπίων. Πρόκειται για την Παρέμβαση Π3-73-2.9 «Επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό και την κατασκευή θερμοκηπίων και προσπελάσιμων στεγάστρων φυτικής παραγωγής» του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027 του ΥΠΑΑΤ, η δημόσια δαπάνη της οποίας θα φτάσει περίπου τα 270 εκατ. ευρώ (από 150 εκατ. αρχικά), ενώ, όπως σημειώνει το σχετικό ΔΤ του υπουργείου, «με τη συνολική συμμετοχή και των ιδιωτικών κεφαλαίων οι συνολικές επενδύσεις που θα κινητοποιηθούν θα προσεγγίσουν το μισό δισεκατομμύριο».
Η Τράπεζα Πειραιώς

Λίγους μήνες πριν (25.02.2026) η Τράπεζα Πειραιώς πρόβαλε την υποστήριξή της στο «πρόγραμμα του ΥΠΑΑΤ για τα θερμοκήπια». Η εμπλοκή της φαίνεται ότι δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με όσα γνωστοποίησε το τραπεζικό ίδρυμα τον Οκτώβριο του 2024, η «Πειραιώς διατηρεί πρωταγωνιστικό ρόλο στη χρηματοδότηση του αγροτικού τομέα στην Ελλάδα, διατηρώντας μερίδιο 80% της αγοράς, με τα δάνεια προς αγρότες να διαμορφώνονται σε πάνω από €1 δισ.».

Αναφορικά με τη συγκεκριμένη παρέμβαση, μολονότι το θεσμικό πλαίσιο δεν περιορίζει τη χρηματοδότηση σε συγκεκριμένο πιστωτικό ίδρυμα, η Πειραιώς έχει επιδείξει ιδιαίτερο ζήλο και εμπλέκεται ενεργά στην προώθηση και χρηματοδοτική υποστήριξη της παρέμβασης, για την οποία η ίδια δηλώνει πως ανέλαβε «πρωτοβουλία το 2024». Στο πλαίσιο αυτό έχει γνωστοποιήσει στους παραγωγούς ότι μπορεί να τους χρηματοδοτήσει «μπροστά» από την επιχορήγηση, ώστε να μη χρειαστεί να καταβληθεί η δημόσια ενίσχυση για να ξεκινήσει το έργο. Παράλληλα έχει σημειώσει ότι δύναται μεταξύ άλλων να τους προσφέρει «επενδυτικά δάνεια».

Τέλος, στο ΔΤ του Φεβρουαρίου 2026 σημειώνεται η δημιουργία του κόμβου θερμοκηπίων από την τράπεζα «με τις επιστημονικές ομάδες του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας μέσω των τεχνοβλαστών τους SmartAgroHub Α.Ε., Nutrisense ΙΚΕ, Mediterranean Horticultural Center Ι.Κ.Ε. σε συνεργασία με τις εταιρείες Ν. Μουτεβελής και ΣΙΑ Ε.Ε., Ι.Ε. Διαμαντόπουλος Α.Ε.».Μετά τα παραπάνω, εύλογα προκύπτει το ερώτημα γιατί ένας υπουργός επέλεξε τον χώρο της ΑΓΣ προκειμένου να ανακοινώσει την πορεία ενός έργου στο οποίο εμπλέκεται και ο τραπεζικός τομέας. Απάντηση ίσως δίνει το γεγονός ότι η ΑΓΣ «τρέχει» ήδη ένα «έξυπνο» ψηφιακό θερμοκήπιο, όπως αναφέρεται σε σχετική δημοσίευση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της σχολής, στο πλαίσιο προώθησης της εκδήλωσης στην οποία μίλησε ο Μ. Σχοινάς και την οποία διοργάνωσαν η ΑΓΣ και η Cisco. Αλλωστε ο ίδιος ο υπουργός φρόντισε τότε να υπογραμμίσει ότι «η Αμερικανική Γεωργική Σχολή αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα του παραγωγικού μοντέλου που χρειάζεται η χώρα».

Ισως πάλι η επιλογή του χώρου να σχετίζεται με την πολύπλευρη σχέση της ΑΓΣ με την Τράπεζα Πειραιώς, όπως αποτυπώνεται σε σειρά κοινών τους δράσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της συνεργασίας είναι το γεγονός ότι ακόμη και η ιδιωτική δωρεά προς την ΑΓΣ γίνεται είτε μέσω της online δωρεάς είτε μέσω κατάθεσης σε λογαριασμό της Πειραιώς.
«Κόμβος Θερμοκηπίων»

Πέρα από αυτό, η συνεργασία τους «ακουμπά» και τον «Κόμβο Θερμοκηπίων». Σύμφωνα με ΔΤ της τράπεζας στις 27.01.2016 ανακοινώθηκε η ένταξη της ΑΓΣ στον «Κόμβο», σε μια επιχείρηση διεύρυνσης των δράσεων για την ανάπτυξη των καλλιεργειών.

Αραγε, υπάρχει σχέση ανάμεσα στον «Κόμβο» της Πειραιώς και την παρέμβαση του ΥΠΑΑΤ; Την απάντηση δίνει η ίδια η τράπεζα στις 03.07.2025: «Στο πλαίσιο υλοποίησης της παρέμβασης Π3-73-2.9 […] οι επιστημονικές ομάδες του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας […] και την Πειραιώς προχώρησαν σε υπογραφή συμφωνητικού συνεργασίας για τη δημιουργία του “Κόμβου Θερμοκηπίων”».

Στόχος αυτής της συνεργασίας, αναφέρεται, είναι η «ολιστική στήριξη του αγρότη» μέσα από έναν συνδυασμό «εξειδικευμένων γνώσεων» και «εμπειρίας».

Από εκεί και πέρα, ΥΠΑΑΤ και Πειραιώς συνυπάρχουν και στην οικονομική πτυχή της παρέμβασης, όπως ήδη αναφέραμε, πάντα στη βάση των επίσημων ΔΤ.
Εμπλοκή Μητσοτάκη

Με αυτά τα δεδομένα η επερχόμενη παρουσία Μητσοτάκη στην ΑΓΣ μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Αλλωστε ο ίδιος ήδη από το 2017 έχει εκφραστεί με τα καλύτερα λόγια για τη σχολή, όταν ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης τότε έκανε πολύωρη περιοδεία εκεί, η οποία φαίνεται ότι είχε «τον χαρακτήρα φροντιστηρίου επί των αγροτικών», σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής. Δικαίωμά του και επιλογή του. Το ίδιο ισχύει και για ανάρτηση που φέρεται να είχε κάνει μετά την επίσκεψη στην οποία ανάμεσα σε άλλα μιλούσε για «μια νησίδα αγροδιατροφικής καινοτομίας και ένα φυτώριο ιδεών», αναφερόμενος στην ΑΓΣ.

Ωστόσο η ανάμειξή του δεν σταματά εδώ. Οπως προκύπτει από το ρεπορτάζ, ο πρωθυπουργός είχε προαναγγείλει την άμεση ανάμειξη του τραπεζικού τομέα στην παρέμβαση για τα θερμοκήπια. Ελεγε στη ΔΕΘ τον Σεπτέμβριο του 2024: «Θέλουμε με τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα και του τραπεζικού συστήματος να δρομολογήσουμε ένα γενναίο πρόγραμμα που θα φτάσει τα 600 εκατ. ευρώ για την αύξηση της θερμοκηπιακής καλλιέργειας στην επικράτεια».

Ακριβώς δύο μήνες μετά (06.11.2024) η Πειραιώς ανακοίνωσε ότι «υποστηρίζει τις επενδύσεις εκσυγχρονισμού και εγκατάστασης νέων θερμοκηπίων». Αναφέρθηκε δε αναλυτικά στο τι ακριβώς καλύπτει η παρέμβαση του ΥΠΑΑΤ, για να καταλήξει: «Η Τράπεζα Πειραιώς υποστηρίζει το επενδυτικό σας σχέδιο με ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα χρηματοδότησης (που) περιλαμβάνει: Δάνειο για την προεξόφληση της επιχορήγησης, […] μακροπρόθεσμο δάνειο για την κάλυψη μέρους της ιδιωτικής συμμετοχής, με επιλογές ανάλογα με το είδος και το μέγεθος της επένδυσης, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο πρόγραμμα».
Πάρε, βάλε

Το ποσό της επιχορήγησης από το πρόγραμμα αποκαλύπτεται στον επίσημο ιστότοπο της Πειραιώς και στην ανακοίνωσή της για την πρόσκληση στο πρόγραμμα. «Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προσφέρει επιχορηγήσεις 50%-70% επί της επένδυσης. […] Η δημόσια δαπάνη ανέρχεται σε €150 εκατ., ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός –με υπερδέσμευση και ιδωτική συμμετοχή– εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 600 εκατ.».

Ακριβώς δηλαδή το ποσό και εντός του πλαισίου που είχε ανακοινώσει ο Κυρ. Μητσοτάκης το 2024…
Το παράδειγμα με το Αγρόκτημα του ΑΠΘ

Το σπιράλ ενεργειών αποδυνάμωσης των δημόσιων ιδρυμάτων και προώθησης ιδιωτικών συμφερόντων συμπληρώνεται από την κατάργηση του αρμόδιου ΝΠΔΔ για τη διαχείριση του περίφημου Αγροκτήματος του τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ το 2022, σύμφωνα με τον Αθ. Σαρόπουλο. «Αφησαν το Αγρόκτημα, χωρίς συγκεκριμένο τρόπο διοίκησης, να ανήκει στο ΑΠΘ και να το διαχειρίζονται ο πρύτανης και το Συμβούλιο Διοίκησης του Πανεπιστημίου, οι οποίοι δεν έχουν τις γνώσεις και είναι διαφορετικής ειδικότητας. αρα δημιούργησαν ένα τεράστιο γραφειοκρατικό πρόβλημα, ενώ άνοιξαν και τον δρόμο για άλλου είδους εκμετάλλευση του Αγροκτήματος, εφόσον αυτό θεωρείται περιουσία του ΑΠΘ. Ακόμη, με βάση την ανώνυμη εταιρεία που η ίδια η κυβέρνηση ίδρυσε, μπορεί να το εκμισθώσει σε ιδιώτες, έως και για 50 έτη, για διαφορετικού είδους σε σχέση με την έρευνα, την εκπαίδευση και τη γεωπονική».