AP Photo/Kamran Jebreili, File
Η νέα κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή έχει ήδη προκαλέσει ισχυρό σοκ στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, ιδιαίτερα μετά την επίθεση των αμερικανικών δυνάμεων στη νήσο Χαργκ του Ιράν – έναν κρίσιμο κόμβο στον Περσικό Κόλπο.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Οι Αμερικανοί επιτέθηκαν σε περισσότερους από 90 στρατιωτικούς στόχους τα ξημερώματα του Σαββάτου (14/3). Το νησί Χαργκ αποτελεεί τον κύριο τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν καθώς από εκεί διέρχεται το 90% της διακίνησης «μαύρου χρυσού» της Τεχεράνης.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η άνοδος στις τιμές πετρελαίου και καυσίμων δεν θα υποχωρήσει εύκολα. Παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ότι η αναταραχή θα είναι προσωρινή, μια σειρά από παράγοντες, από τη συμφόρηση δεξαμενόπλοιων και τις ζημιές σε ενεργειακές υποδομές μέχρι την αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ και τον κίνδυνο νέων επιθέσεων, δείχνουν ότι η ενεργειακή κρίση μπορεί να έχει μεγαλύτερη διάρκεια από ό,τι αρχικά εκτιμάται. Αναλυτές επισημαίνουν πέντε βασικούς λόγους που εξηγούν γιατί η «φωτιά» στις τιμές του πετρελαίου δύσκολα θα σβήσει σύντομα.
Όπως γράφει το Politico, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μπορεί να υπόσχεται ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα τελειώσει γρήγορα, ωστόσο οι πολιτικές και οικονομικές συνέπειες ενδέχεται να συνεχιστούν για μεγάλο διάστημα μετά το τέλος των συγκρούσεων.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ επιχειρούν να υποβαθμίσουν την άνοδο των τιμών στο πετρέλαιο και τη βενζίνη που προκλήθηκε από τη διακοπή των αποστολών αργού πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.
«Η πρόσφατη αύξηση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι προσωρινή και αυτή η επιχείρηση θα οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές βενζίνης μακροπρόθεσμα», δήλωσε στους δημοσιογράφους η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λίβιτ, αναφερόμενη στις επιθέσεις κατά του Ιράν.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ δήλωσε ότι οι αναταράξεις στις τιμές θα διαρκέσουν «εβδομάδες, όχι μήνες», καθώς η κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρές καθυστερήσεις στο στενό.
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι η αναστάτωση έχει ήδη ενσωματωθεί στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, κάτι που μπορεί να διατηρήσει τη βενζίνη ακριβή ακόμη και μέχρι τις επόμενες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Πέντε λόγοι για τους οποίους οι υψηλές τιμές πετρελαίου μπορεί να παραμείνουνΕίναι πραγματικό, όχι θεωρητικό πρόβλημα
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη προκαλέσει τόσο μεγάλη αναστάτωση στις ενεργειακές αγορές του Κόλπου ώστε μια γρήγορη επιστροφή στην κανονικότητα δεν είναι πλέον εφικτή, δήλωσε ο ειδικός στις διεθνείς αγορές ενέργειας Άνας Αλχατζί.
Ένας αυξανόμενος αριθμός δεξαμενόπλοιων έχει συσσωρευτεί και στις δύο πλευρές των Στενών του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν ουσιαστικά κλειστά για περισσότερο από μία εβδομάδα. Θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο εβδομάδες για να εκκαθαριστεί αυτή η συμφόρηση.
Στη συνέχεια θα πρέπει να αποκατασταθεί η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής που έχουν αναστείλει τις δραστηριότητές τους, όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Ιράκ και η Σαουδική Αραβία. Ορισμένες ζημιές από τις ιρανικές επιθέσεις όπως εκείνες σε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο Κατάρ, δεν μπορούν να επισκευαστούν εύκολα.
«Το τέλος του πολέμου δεν σημαίνει και τέλος της κρίσης», δήλωσε ο Αλχατζί.
«Υπάρχουν χώρες που σταμάτησαν την παραγωγή επειδή οι αποθήκες τους έχουν γεμίσει. Η επιστροφή στα επίπεδα πριν από την κρίση απαιτεί χρόνο. Ειδικά για το υγροποιημένο φυσικό αέριο χρειάζεται πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα».Για να τελειώσει ο πόλεμος χρειάζονται δύο πλευρές
Ο Τραμπ μπορεί να ξεκίνησε τον πόλεμο αλλά δεν έχει τη δυνατότητα να τον τερματίσει μόνος του. Το Ιράν δεν έχει δηλώσει δημοσίως ότι προτίθεται να σταματήσει σύντομα τις επιθέσεις.
Την τελευταία εβδομάδα, οι ιρανικές δυνάμεις έχουν αυξήσει τα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη άνοδο στις τιμές πετρελαίου και μεγαλύτερη περίοδο αβεβαιότητας.
Απαντώντας στις δηλώσεις Τραμπ, ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Αλί Μοχάμαντ Ναϊνί, δήλωσε στα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι «το Ιράν θα καθορίσει πότε θα τελειώσει ο πόλεμος».
Ιρανοί αξιωματούχοι γνωρίζουν επίσης την πολιτική πίεση που αντιμετωπίζει ο Τραμπ στο εσωτερικό όσο οι τιμές της βενζίνης παραμένουν υψηλές.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Σαγιέντ Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η άνοδος των τιμών πετρελαίου δείχνει πως η Τεχεράνη δεν θα υποχωρήσει εάν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ συνεχίσουν να πλήττουν ενεργειακές υποδομές.
«Εννέα ημέρες μετά την Επιχείρηση Epic Mistake, οι τιμές του πετρελαίου έχουν διπλασιαστεί ενώ όλα τα εμπορεύματα εκτοξεύονται», έγραψε στην πλατφόρμα Χ. «Γνωρίζουμε ότι οι ΗΠΑ σχεδιάζουν επιθέσεις σε πετρελαϊκές και πυρηνικές εγκαταστάσεις μας ελπίζοντας να περιορίσουν το τεράστιο πληθωριστικό σοκ. Το Ιράν είναι πλήρως προετοιμασμένο. Και έχουμε κι εμείς πολλές εκπλήξεις».Η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί
Την Τρίτη προέκυψαν στοιχεία ότι το Ιράν άρχισε να τοποθετεί νάρκες στα Στενά του Ορμούζ, μια σοβαρή κλιμάκωση που θα μπορούσε να δυσκολέψει σημαντικά την επανέναρξη των ενεργειακών μεταφορών που περνούν από την περιοχή και αντιστοιχούν περίπου στο 20% των παγκόσμιων καθημερινών μεταφορών ενέργειας, σύμφωνα με το CBS News.
Ο αναλυτής πετρελαίου Ρόρι Τζόνστον, ο οποίος εκδίδει το ενημερωτικό δελτίο Commodity Context, εκτιμά ότι η αγορά ενέργειας μπορεί να χρειαστεί πολύ χρόνο για να επανέλθει σε κανονικούς ρυθμούς.
«Η κρίση θα συνεχίσει να επιδεινώνεται μέχρι να αποκατασταθεί η κανονική κυκλοφορία στα Στενά. Ακόμη κι αν η σύγκρουση τελείωνε σήμερα και τα δεξαμενόπλοια επέστρεφαν στο 100% της ροής μέσω Ορμούζ, θα χρειάζονταν μήνες για να επανέλθουμε σε κάτι που να μοιάζει με κανονικότητα», έγραψε στην πλατφόρμα Χ.
Όσο περισσότερο παραμένει ουσιαστικά κλειστό το στενό, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος η παγκόσμια οικονομία να οδηγηθεί σε βαθιά ύφεση, σημείωσε ο ειδικός στις ενεργειακές αγορές Γκρεγκ Πρίντι, πρώην στέλεχος της Υπηρεσίας Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.
Εάν η κατάσταση συνεχιστεί για ακόμη επτά εβδομάδες, προειδοποίησε, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να εισέλθει σε μια κρίση «πιθανότατα τη χειρότερη ύφεση που έχει δει ο κόσμος από τη δεκαετία του 1930».Δεν είναι μόνο οι νάρκες
Οι επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών από το Ιράν, αλλά και από άλλες ομάδες, αυξάνονται καθημερινά και ενδέχεται να προκαλέσουν μακροχρόνιες ζημιές.
Την Τετάρτη το Ιράν επιτέθηκε και κατέστρεψε μεγάλη εγκατάσταση αποθήκευσης πετρελαίου στο Ομάν. Την ίδια ημέρα τρία πλοία χτυπήθηκαν κοντά στα Στενά του Ορμούζ, μεταξύ των οποίων και ένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σημαία Ταϊλάνδης, για το οποίο η ιρανική κυβέρνηση ανέλαβε την ευθύνη επειδή «επέμενε παράνομα να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ».
Την ίδια ημέρα ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι τα δεξαμενόπλοια θα πρέπει να συνεχίσουν να διέρχονται από το στενό παρά τους κινδύνους.
«Νομίζω ότι πρέπει να χρησιμοποιούν το στενό», είπε. «Εξάλλου, εξουδετερώσαμε σχεδόν όλα τα πλοία ναρκοθέτησης μέσα σε μία νύχτα».
Δημοκρατικοί γερουσιαστές που συμμετείχαν σε απόρρητη ενημέρωση για τον πόλεμο δήλωσαν ότι η κυβέρνηση δεν διαθέτει ακόμη σχέδιο για το πώς θα ανοίξει ξανά το στενό.
«Αυτή τη στιγμή δεν γνωρίζουν πώς να το ανοίξουν με ασφάλεια», έγραψε στο Χ ο γερουσιαστής του Κονέκτικατ Κρις Μέρφι. «Και αυτό είναι ασυγχώρητο, γιατί αυτό το μέρος της καταστροφής ήταν 100% προβλέψιμο».Δεν είναι μόνο το Ιράν
Παρότι η αμερικανική κυβέρνηση απειλεί το Ιράν με σοβαρές συνέπειες αν επιτεθεί σε πλοία που διέρχονται από το στενό, δεν είναι ο μόνος εχθρικός παράγοντας στην περιοχή που μπορεί να εμποδίσει τη ναυσιπλοΐα.
Στην περιοχή υπάρχουν πολλές ένοπλες ομάδες που δεν συνδέονται άμεσα με την ιρανική κυβέρνηση, αλλά εξοργίστηκαν από τον θάνατο του ηγέτη τους και επιδιώκουν εκδίκηση, σημείωσε ο Αλχατζί.
Ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ δεν ήταν μόνο ηγέτης του Ιράν, αλλά και σημαντική θρησκευτική προσωπικότητα για τους σιίτες μουσουλμάνους γενικότερα, με υποστηρικτές σε πολλές χώρες της περιοχής, όπως η Υεμένη, η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Πακιστάν και το Αφγανιστάν.
Αυτό έχει δημιουργήσει ένα ευρύτερο δίκτυο ομάδων που ενδέχεται να επιτεθούν σε ενεργειακούς στόχους στην περιοχή. Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι προετοιμάζονται επιθέσεις, ακόμη και με φθηνά drones που μπορούν να προκαλέσουν ζημιές εκατομμυρίων δολαρίων σε δεξαμενόπλοια.
«Είναι οργισμένοι επειδή σκοτώθηκε ο ηγέτης τους», δήλωσε ο Αλχατζί. «Η τεχνολογία τα τελευταία 15 χρόνια έχει εξελιχθεί τόσο ώστε να μπορείς να προκαλέσεις ζημιές εκατομμυρίων δολαρίων με μόλις 500 δολάρια».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου